Met nadruk zij gewezen op het verschil tussen een beklagprocedure en een bezwaarprocedure. Een klacht in bestuursrechtelijke zin kan zich enkel richten tegen een gedraging of het feitelijk handelen van een bestuursorgaan, (semi-)overheidsinstantie of (semi-)ambtenaar. De procedure levert geen voor beroep vatbaar besluit op dat bij de rechter kan worden bestreden. Het maken van bezwaar tegen een besluit of beschikking van een bestuursorgaan houdt daarentegen wél een juridische procedure in en biedt dan ook de volledige rechtsbescherming (zie hoofdstuk 6, 7 en 8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en hoofdstuk 9 van Wwb kort bestek).

Een ieder heeft het recht de Nationale ombudsman schriftelijk te verzoeken onderzoek te doen naar de wijze waarop een bij hem aangesloten bestuursorgaan van een (semi-)overheid zich in een bepaalde aangelegenheid jegens een natuurlijk persoon of rechtspersoon heeft gedragen, tenzij sedertdien meer dan één jaar is verstreken. Wel moet de klacht in beginsel eerst kenbaar zijn gemaakt aan het betrokken bestuursorgaan, de instantie of de ambtenaar en moeten deze gelegenheid hebben gekregen hun zienswijze te geven (zie hoofdstuk 9 Awb en de daarbij behorende memorie van toelichting). Indien een bestuursorgaan een eigen ombudsinstantie kent, is dat de laatste instantie waar beklag kan worden gedaan en kan niet vervolgens de Nationale ombudsman worden ingeschakeld (meer info).

Aan een oordeel van de Nationale ombudsman wordt doorgaans veel gewicht toegekend, maar in strikt formele zin is zijn oordeel niet bindend. Een lijst van aangesloten instanties is te vinden op de website van de Nationale ombudsman.

Overigens kennen ook veel niet-overheidsinstellingen en bedrijven een klachtenregeling. Daarop is de Wet Nationale ombudsman echter niet van toepassing.

Tot slot kan een klacht tegen ongelijke behandeling (discriminatie) worden ingediend bij de Commissie gelijke behandeling en een klacht tegen onwettig gebruik van persoonsgegevens bij het College bescherming persoonsgegevens. Tegen wie de klacht zich richt, is hier in beginsel niet van belang. Anders dan met een juridische procedure, kan ook voor deze procedures geen toevoeging worden verleend. Eventuele kosten van rechtskundige hulp zijn voor eigen rekening. Voor de behandeling van een klacht is geen recht verschuldigd. Er hoeft dus niet voor te worden betaald.

Nationale ombudsman:
     Bezuidenhoutseweg 151
     postbus 93122
     2509 AC  DEN HAAG
     070-3563563 (zakelijk)
     0800-3355555 (gratis; vragen en folder)
     www.ombudsman.nl

College bescherming persoonsgegevens (CBP) (voorheen Registratiekamer):
     Juliana van Stolberglaan 4-10
     postbus 93374
     2509 AJ  DEN HAAG
     070-8888500 (zakelijk)
     0900-2001201 (spreekuur; €|0,05 per minuut)
     www.cbpweb.nl

Commissie gelijke behandeling (CGB):
     Kleinesingel 1-3
     postbus 16001
     3500 DA  UTRECHT
     030-8883888
     info@cgb.nl
     www.cgb.nl