Bevoegdheid

Art. 8:1. [Beroep bij rechtbank] (8.1.1.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  Stb. 1997, 139;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AB0236;  AD5103]
-1. Een belanghebbende kan tegen een besluit beroep instellen bij de rechtbank.
-2. Met een besluit wordt gelijkgesteld een andere handeling van een bestuursorgaan waarbij een ambtenaar als bedoeld in artikel 1 van de Ambtenarenwet als zodanig of een dienstplichtige als bedoeld in hoofdstuk 2 van de Kaderwet dienstplicht als zodanig, hun nagelaten betrekkingen of hun rechtverkrijgenden belanghebbende zijn.
-3. Met een besluit worden gelijkgesteld: ¹
a. de schriftelijke beslissing, inhoudende de weigering van de goedkeuring van een besluit, inhoudende een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel of de intrekking of de vaststelling van de inwerkingtreding van een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel; en
b. de schriftelijke beslissing, inhoudende de weigering van de goedkeuring van een besluit ter voorbereiding van een privaatrechtelijke rechtshandeling.

1. Ingevolge artikel IVa van de Wet voltooiing eerste fase herziening rechterlijke organisatie komt het derde lid van artikel 8:1 met ingang van een bij wet te bepalen tijdstip te luiden:
-3. Met een besluit wordt gelijkgesteld de schriftelijke beslissing, inhoudende de weigering van de goedkeuring van een besluit ter voorbereiding van een privaatrechtelijke rechtshandeling.

Art. 8:2. [Uitsluiting beroepsrecht bij algemeen verbindend voorschrift of beleidsregel] (8.1.1.2) ¹  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Geen beroep kan worden ingesteld tegen:
a. een besluit, inhoudende een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel;
b. een besluit, inhoudende de intrekking of de vaststelling van de inwerkingtreding van een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel; en
c. een besluit, inhoudende de goedkeuring van een besluit, inhoudende een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel of de intrekking of de vaststelling van de inwerkingtreding van een algemeen verbindend voorschrift of een beleidsregel.

1. Ingevolge artikel IVa van de Wet voltooiing eerste fase herziening rechterlijke organisatie komt artikel 8:2 met ingang van een bij wet te bepalen tijdstip te vervallen.

Art. 8:3. [Uitsluiting beroepsrecht bij voorbereiding privaatrechtelijke rechtshandeling] (8.1.1.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AE6166]
Geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit ter voorbereiding van een privaatrechtelijke rechtshandeling.

Art. 8:4. [Uitsluiting beroepsrecht bij overige besluiten] (8.1.1.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  Stb. 1997, 139;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 705 + bis;  Stb. 2002, 111;  Stb. 2002, 318;  Stb. 2004, 214;  Stb. 2004, 220;  Stb. 2004, 672;  Stb. 2006, 418;  Stb. 2007, 208;  Stb. 2008, 200;  Stb. 2008, 405;  Stb. 2009, 384;  Stb. 2009, 264]
Geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit:
a. inhoudende schorsing of vernietiging van een besluit van een ander bestuursorgaan;
b. op grond van een in enig wettelijk voorschrift voor het geval van buitengewone omstandigheden toegekende bevoegdheid of opgelegde verplichting in deze omstandigheden genomen;
c. genomen op grond van een wettelijk voorschrift ter beveiliging van de militaire belangen van het Koninkrijk of zijn bondgenoten;
d. tot benoeming of aanstelling, tenzij beroep wordt ingesteld door een ambtenaar als bedoeld in artikel 1 van de Ambtenarenwet als zodanig of een dienstplichtige als bedoeld in hoofdstuk 2 van de Kaderwet dienstplicht als zodanig, hun nagelaten betrekkingen of hun rechtverkrijgenden;
e. inhoudende een beoordeling van het kennen of kunnen van een kandidaat of leerling die ter zake is geëxamineerd of op enigerlei andere wijze is getoetst, dan wel inhoudende de vaststelling van opgaven, beoordelingsnormen of nadere regels voor die examinering of toetsing;
f. inhoudende een technische beoordeling van een voertuig of een luchtvaartuig, dan wel een meetmiddel, een onderdeel daarvan of een hulpinrichting daarvoor;
g. inzake de nummering van kandidatenlijsten, de geldigheid van lijstverbindingen, het verloop van de stemming, de stemopneming, de vaststelling van de stemwaarden en de vaststelling van de uitslag bij verkiezingen van de leden van vertegenwoordigende organen, de benoemdverklaring in opengevallen plaatsen, de toelating van nieuwe leden van provinciale staten, van de gemeenteraad en van het algemeen bestuur van een waterschap, alsmede de verlening van tijdelijk ontslag wegens zwangerschap en bevalling of ziekte;
h. genomen op grond van een wettelijk voorschrift inzake de verplichte krijgsdienst, voor zover het keuring, herkeuring, werkelijke dienst, groot verlof of diensteindiging betreft, tenzij het besluit betrekking heeft op verlenging van werkelijke dienst of kostwinnersvergoeding, of het besluit is genomen op grond van de Wet voor het reserve-personeel der krijgsmacht 1985; ¹
i. houdende een ambtshandeling van een gerechtsdeurwaarder of notaris;
j. als bedoeld in artikel 7:1a, vierde lid, 7:10, tweede, derde of vierde lid, 7:24, derde tot en met zesde lid; of.²
k. inhoudende een weigering op grond van artikel 2:15;
l. een besluit als bedoeld in artikel 3:21, eerste lid, onderdeel b;
m. inhoudende een aanmaning als bedoeld in artikel 4:112 of een dwangbevel.

1. Redactie: ingevolge artikel I, onderdeel F, van de Wet van 27 mei 1999 tot wijziging van de Wet voor het reserve-personeel der krijgsmacht 1985 alsmede wijziging van de Algemene militaire pensioenwet in verband met de overgang naar een geheel uit vrijwilligers bestaande krijgsmacht (Stb. 1999, 279) is met ingang van 1 september 1999 de citeertitel van de Wet voor het reserve-personeel der krijgsmacht 1985 vervangen door: Wet voor het reservepersoneel der krijgsmacht.
2. Volgens de redactie dient "of" te vervallen.

Art. 8:5. [Uitsluiting beroepsrecht; negatieve lijst] (8.1.1.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53]
-1. Geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit, genomen op grond van een wettelijk voorschrift dat is opgenomen in de bijlage die bij deze wet behoort.
-2. Bij een wijziging van de bijlage blijft de bijlage zoals deze luidde vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de wijziging van toepassing ten aanzien van de mogelijkheid om beroep in te stellen tegen een besluit dat vóór dat tijdstip is bekendgemaakt.

Art. 8:6. [Uitsluiting beroepsrecht; andere administratieve rechter of administratief beroep] (8.1.1.6a)  [Geschiedenis:  versie 1 januari 1998]
-1. Geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit waartegen beroep bij een andere administratieve rechter kan of kon worden ingesteld.
-2. Geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit waartegen administratief beroep kan worden ingesteld of door de belanghebbende kon worden ingesteld.

Art. 8:7. [Bevoegde rechtbank] (8.1.1.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53 + bis;  Stb. 2011, 255]
-1. Indien beroep wordt ingesteld tegen een besluit van een bestuursorgaan van een provincie, een gemeente, een waterschap of een regio als bedoeld in artikel 21 van de Politiewet 1993 dan wel tegen een besluit van een gemeenschappelijk orgaan of een bestuursorgaan van een openbaar lichaam dat is ingesteld met toepassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen, is de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan het bestuursorgaan zijn zetel heeft bevoegd.
-2. Indien beroep wordt ingesteld tegen een besluit van een ander bestuursorgaan, is de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan de indiener van het beroepschrift zijn woonplaats in Nederland heeft bevoegd. Indien de indiener van het beroepschrift geen woonplaats in Nederland heeft, is de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan het bestuursorgaan zijn zetel heeft bevoegd.
-3. Indien een voortdurend gebrek aan voldoende zittingscapaciteit bij een rechtbank daartoe noodzaakt, kan bij algemene maatregel van bestuur voor de duur van ten hoogste twee jaar een andere dan de overeenkomstig het eerste of tweede lid bevoegde rechtbank worden aangewezen als bevoegde rechtbank voor zaken die behoren tot een bij die maatregel aangewezen categorie. Onder zittingscapaciteit wordt verstaan hetgeen daaronder wordt verstaan in artikel 1, onderdeel h, van de Wet op de rechterlijke organisatie.

Art. 8:8. [Meer dan één bevoegde rechtbank] (8.1.1.7a)  [Geschiedenis:  versie 1 januari 1998;  Stb. 2004, 220]
-1. Indien tegen hetzelfde besluit bij meer dan één bevoegde rechtbank beroep is ingesteld, worden de zaken verder behandeld door de bevoegde rechtbank waarbij als eerste beroep is ingesteld. Indien gelijktijdig bij meer dan één bevoegde rechtbank als eerste beroep is ingesteld, worden de zaken verder behandeld door de bevoegde rechtbank die als eerste wordt genoemd in de Wet op de rechterlijke indeling.
-2. De andere rechtbank verwijst onderscheidenlijk de andere rechtbanken verwijzen de daar aanhangig gemaakte zaak of zaken naar de rechtbank die de zaken verder behandelt. De op de zaak of zaken betrekking hebbende stukken worden toegezonden aan de rechtbank die de zaken verder behandelt.
-3. Indien tegen hetzelfde besluit bij meer dan één rechtbank beroep is ingesteld, doet het bestuursorgaan daarvan onverwijld mededeling aan die rechtbanken.
-4. Indien het bestuursorgaan ingevolge artikel 7:1a, vijfde of zesde lid, verschillende bezwaarschriften doorzendt, zendt het bestuursorgaan deze door aan de rechtbank die ingevolge de tweede volzin van het eerste lid de zaak zal behandelen.

Art. 8:9. [Jurisdictiegeschillen] (8.1.1.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State onderscheidenlijk de Centrale Raad van Beroep oordelen in hoogste ressort over geschillen tussen de rechtbanken over de toepassing van artikel 8:7 in zaken tot de kennisneming waarvan zij in hoger beroep bevoegd zijn.

AFDELING  8.1.2

Behandeling door een enkelvoudige en een meervoudige kamer

Art. 8:10. [Enkelvoudige en meervoudige kamer] (8.1.2.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AE6141]
-1. De zaken die bij de rechtbank aanhangig worden gemaakt, worden in behandeling genomen door een enkelvoudige kamer.
-2. Indien een zaak naar het oordeel van de enkelvoudige kamer ongeschikt is voor behandeling door één rechter, verwijst zij deze naar een meervoudige kamer. De enkelvoudige kamer kan ook in andere gevallen een zaak naar een meervoudige kamer verwijzen.
-3. Indien een zaak naar het oordeel van de meervoudige kamer geschikt is voor verdere behandeling door één rechter, kan zij deze verwijzen naar een enkelvoudige kamer.
-4. Verwijzing kan geschieden in elke stand van het geding. Een verwezen zaak wordt voortgezet in de stand waarin zij zich bevindt.

Art. 8:11. [Toepasselijke voorschriften] (8.1.2.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. De voorschriften omtrent de behandeling van het beroep zijn op de behandeling zowel door een enkelvoudige als door een meervoudige kamer van toepassing.
-2. Degene die zitting heeft in een enkelvoudige kamer heeft tevens de bevoegdheden en de verplichtingen die de voorzitter van een meervoudige kamer heeft.

Art. 8:12. [Rechter-commissaris] (8.1.2.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
De rechtbank kan aan een rechter-commissaris opdragen het vooronderzoek of een gedeelte daarvan te verrichten.

AFDELING  8.1.3

Verwijzing, voeging en splitsing

Art. 8:13. [Verwijzing] (8.1.3.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53]
-1. De rechtbank kan een bij haar aanhangig gemaakte zaak ter verdere behandeling verwijzen naar de rechtbank waar een andere zaak aanhangig is gemaakt indien naar haar oordeel behandeling van die zaken door één rechtbank gewenst is. Zij kan een bij haar aanhangig gemaakte zaak ter verdere behandeling verwijzen naar een andere rechtbank indien naar haar oordeel door betrokkenheid van de rechtbank behandeling van die zaak door een andere rechtbank gewenst is.
-2. Een verzoek tot wijziging kan worden gedaan tot de aanvang van het onderzoek ter zitting.
-3. Indien de rechtbank waarnaar een zaak is verwezen, instemt met de verwijzing, worden de op de zaak betrekking hebbende stukken aan haar toegezonden.

Art. 8:13a. [Verwijzing naar hogerberoepsrechter]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
Indien bij de rechtbank beroep wordt ingesteld tegen een besluit dat is genomen ten gevolge van de toepassing van artikel 8:51a door een administratieve rechter in hoger beroep, verwijst de rechtbank de bij haar aanhangig gemaakte zaak naar de administratieve rechter die toepassing aan artikel 8:51a heeft gegeven.

Art. 8:14. [Voeging en splitsing] (8.1.3.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan zaken over hetzelfde of een verwant onderwerp ter behandeling voegen en de behandeling van gevoegde zaken splitsen.
-2. Een verzoek daartoe kan worden gedaan tot de sluiting van het onderzoek ter zitting.

AFDELING  8.1.4

Wraking en verschoning van rechters

Art. 8:15. [Wrakingsverzoek] (8.1.4.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Op verzoek van een partij kan elk van de rechters die een zaak behandelen, worden gewraakt op grond van feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden.

Art. 8:16. [Vereisten wrakingsverzoek] (8.1.4.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Het verzoek wordt gedaan zodra de feiten of omstandigheden aan de verzoeker bekend zijn geworden.
-2. Het verzoek geschiedt schriftelijk en is gemotiveerd. Na de aanvang van het onderzoek ter zitting onderscheidenlijk na de aanvang van het horen van partijen of getuigen in het vooronderzoek kan het ook mondeling geschieden.
-3. Alle feiten of omstandigheden moeten tegelijk worden voorgedragen.
-4. Een volgend verzoek om wraking van dezelfde rechter wordt niet in behandeling genomen, tenzij feiten of omstandigheden worden voorgedragen die pas na het eerdere verzoek aan de verzoeker bekend zijn geworden.
-5. Geschiedt het verzoek ter zitting, dan wordt het onderzoek ter zitting geschorst.

Art. 8:17. [Berusting] (8.1.4.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Een rechter wiens wraking is verzocht, kan in de wraking berusten.

Art. 8:18. [Behandeling en beslissing] (8.1.4.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53]
-1. Het verzoek om wraking wordt zo spoedig mogelijk ter zitting behandeld door een meervoudige kamer waarin de rechter wiens wraking is verzocht, geen zitting heeft.
-2. De verzoeker en de rechter wiens wraking is verzocht, worden in de gelegenheid gesteld te worden gehoord. De rechtbank kan ambtshalve of op verzoek van de verzoeker of de rechter wiens wraking is verzocht, bepalen dat zij niet in elkaars aanwezigheid zullen worden gehoord.
-3. De rechtbank beslist zo spoedig mogelijk. De rechtbank spreekt de beslissing in het openbaar uit. De beslissing is gemotiveerd en wordt onverwijld aan de verzoeker, de andere partijen en de rechter wiens wraking was verzocht, medegedeeld.
-4. In geval van misbruik kan de rechtbank bepalen dat een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen. Hiervan wordt in de beslissing melding gemaakt.
-5. Tegen de beslissing staat geen rechtsmiddel open.

Art. 8:19. [Verschoningsverzoek] (8.1.4.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Op grond van feiten of omstandigheden als bedoeld in artikel 8:15 kan elk van de rechters die een zaak behandelen, verzoeken zich te mogen verschonen.
-2. Het verzoek geschiedt schriftelijk en is gemotiveerd. Na de aanvang van het onderzoek ter zitting onderscheidenlijk na de aanvang van het horen van partijen of getuigen in het vooronderzoek kan het ook mondeling geschieden.
-3. Geschiedt het verzoek ter zitting, dan wordt het onderzoek ter zitting geschorst.

Art. 8:20. [Behandeling en beslissing] (8.1.4.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Het verzoek om verschoning wordt zo spoedig mogelijk behandeld door een meervoudige kamer waarin de rechter die om verschoning heeft verzocht, geen zitting heeft.
-2. De rechtbank beslist zo spoedig mogelijk. De beslissing is gemotiveerd en wordt onverwijld aan partijen en de rechter die om verschoning had verzocht, medegedeeld.
-3. Tegen de beslissing staat geen rechtsmiddel open.

AFDELING  8.1.5

Partijen

Art. 8:21. [Vertegenwoordiging handelingsonbekwame] (8.1.5.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AD5479]
-1. Natuurlijke personen, onbekwaam om in rechte te staan, worden in het geding vertegenwoordigd door hun vertegenwoordigers naar burgerlijk recht. De wettelijke vertegenwoordiger behoeft niet de machtiging van de kantonrechter, bedoeld in artikel 349 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.
-2. De in het eerste lid bedoelde personen kunnen zelf in het geding optreden indien zij tot redelijke waardering van hun belangen in staat kunnen worden geacht.
-3. Indien geen wettelijke vertegenwoordiger aanwezig is, of deze niet beschikbaar is en de zaak spoedeisend is, kan de rechtbank een voorlopige vertegenwoordiger benoemen. De benoeming vervalt zodra een wettelijke vertegenwoordiger aanwezig is of de wettelijke vertegenwoordiger weer beschikbaar is.

Art. 8:22. [Faillissement of surseance van betaling] (8.1.5.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 1998, 448]
-1. In geval van faillissement of surseance van betaling of toepassing van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen zijn de artikelen 25, 27 en 31 van de Faillissementswet van overeenkomstige toepassing.
-2. De artikelen 25, tweede lid, en 27 vinden geen toepassing indien partijen vóór de faillietverklaring zijn uitgenodigd om op een zitting van de rechtbank te verschijnen.

Art. 8:23. [Vertegenwoordiging bestuursorgaan] (8.1.5.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Een bestuursorgaan dat een college is, wordt in het geding vertegenwoordigd door één of meer door het bestuursorgaan aangewezen leden.
-2. De Kroon wordt in het geding vertegenwoordigd door Onze Minister wie het aangaat onderscheidenlijk door één of meer van Onze Ministers wie het aangaat.

Art. 8:24. [Bijstand en vertegenwoordiging] (8.1.5.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2008, 100]
-1. Partijen kunnen zich laten bijstaan of door een gemachtigde laten vertegenwoordigen.
-2. De rechtbank kan van een gemachtigde een schriftelijke machtiging verlangen.
-3. Het tweede lid is niet van toepassing ten aanzien van advocaten.

Art. 8:25. [Weigering bijstand of vertegenwoordiging] (8.1.5.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2008, 100]
-1. De rechtbank kan bijstand of vertegenwoordiging door een persoon tegen wie ernstige bezwaren bestaan, weigeren.
-2. De betrokken partij en de in het eerste lid bedoelde persoon worden onverwijld in kennis gesteld van de weigering en de reden daarvoor.
-3. Het eerste lid is niet van toepassing ten aanzien van advocaten.

Art. 8:26. [Belanghebbenden als partij] (8.1.5.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA8680]
-1. De rechtbank kan tot de sluiting van het onderzoek ter zitting ambtshalve, op verzoek van een partij of op hun eigen verzoek belanghebbenden in de gelegenheid stellen als partij aan het geding deel te nemen.
-2. Indien de rechtbank vermoedt dat er onbekende belanghebbenden zijn, kan zij in de Staatscourant doen aankondigen dat een zaak bij haar aanhangig is. Naast de aankondiging in de Staatscourant kan ook een ander middel voor de aankondiging worden gebruikt.

Art. 8:27. [Verschijningsplicht] (8.1.5.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Partijen die door de rechtbank zijn opgeroepen om in persoon dan wel in persoon of bij gemachtigde te verschijnen, al dan niet voor het geven van inlichtingen, zijn verplicht te verschijnen en de verlangde inlichtingen te geven. Partijen worden hierop gewezen, alsmede op artikel 8:31.
-2. Indien het een rechtspersoon betreft of een bestuursorgaan dat een college is, kan de rechtbank één of meer bepaalde bestuurders onderscheidenlijk één of meer bepaalde leden oproepen.

Art. 8:28. [Informatieplicht] (8.1.5.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Partijen aan wie door de rechtbank is verzocht schriftelijk inlichtingen te geven, zijn verplicht de verlangde inlichtingen te geven. Partijen worden hierop gewezen, alsmede op artikel 8:31.

Art. 8:28a. [Zwijgrecht en cautie]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 264]
-1. Indien het beroep is ingesteld tegen een bestuurlijke boete, is, in afwijking van de artikelen 8:27 en 8:28, de partij aan wie de bestuurlijke boete is opgelegd niet verplicht omtrent de overtreding verklaringen af te leggen.
-2. Vóór de rechtbank deze partij verhoort, deelt zij haar mede dat zij niet verplicht is tot antwoorden.

Art. 8:29. [Geheimhouding] (8.1.5.9)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53]
-1. Partijen die verplicht zijn inlichtingen te geven dan wel stukken over te leggen, kunnen, indien daarvoor gewichtige redenen zijn, het geven van inlichtingen dan wel het overleggen van stukken weigeren of de rechtbank mededelen dat uitsluitend zij kennis zal mogen nemen van de inlichtingen onderscheidenlijk de stukken.
-2. Gewichtige redenen zijn voor een bestuursorgaan in ieder geval niet aanwezig voor zover ingevolge de Wet openbaarheid van bestuur de verplichting zou bestaan een verzoek om informatie, vervat in de over te leggen stukken, in te willigen.
-3. De rechtbank beslist of de in het eerste lid bedoelde weigering onderscheidenlijk de beperking van de kennisneming gerechtvaardigd is.
-4. Indien de rechtbank heeft beslist dat de weigering gerechtvaardigd is, vervalt de verplichting.
-5. Indien de rechtbank heeft beslist dat de beperking van de kennisneming gerechtvaardigd is, kan zij slechts met toestemming van de andere partijen mede op de grondslag van die inlichtingen onderscheidenlijk die stukken uitspraak doen. Indien de toestemming wordt geweigerd, wordt de zaak verwezen naar een andere kamer.

Art. 8:30. [Medewerking aan deskundigenonderzoek] (8.1.5.10)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Partijen zijn verplicht mee te werken aan een onderzoek als bedoeld in artikel 8:47, eerste lid. Partijen worden hierop gewezen, alsmede op artikel 8:31.

Art. 8:31. [Gevolgtrekkingen bij niet voldoen] (8.1.5.11)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA4021;  AD3849;  AF0896]
Indien een partij niet voldoet aan de verplichting te verschijnen, inlichtingen te geven, stukken over te leggen of mee te werken aan een onderzoek als bedoeld in artikel 8:47, eerste lid, kan de rechtbank daaruit de gevolgtrekkingen maken die haar geraden voorkomen.

Art. 8:32. [Kennisneming door gemachtigde] (8.1.5.12)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan, indien de vrees bestaat dat kennisneming van stukken door een partij haar lichamelijke of geestelijke gezondheid zou schaden, bepalen dat deze kennisneming is voorbehouden aan een gemachtigde die advocaat of arts is dan wel daarvoor van de rechtbank bijzondere toestemming heeft gekregen.
-2. De rechtbank kan, indien kennisneming van stukken door een partij de persoonlijke levenssfeer van een ander onevenredig zou schaden, bepalen dat deze kennisneming is voorbehouden aan een gemachtigde die advocaat of arts is dan wel daarvoor van de rechtbank bijzondere toestemming heeft gekregen.

AFDELING  8.1.6

Getuigen, deskundigen en tolken

Art. 8:33. [Verplichtingen getuige] (8.1.6.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. Ieder die door de rechtbank als getuige wordt opgeroepen, is verplicht aan de oproeping gevolg te geven en getuigenis af te leggen.
-2. In de oproeping worden vermeld de plaats en het tijdstip waarop de getuige zal worden gehoord, de feiten waarop het horen betrekking zal hebben en de gevolgen die zijn verbonden aan het niet verschijnen.
-3. De artikelen 165, tweede en derde lid, 172, 173, eerste lid, eerste volzin, tweede en derde lid, 174, eerste lid, 175, 176, eerste en derde lid, 177, eerste lid, en 178 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn van overeenkomstige toepassing.
-4. De rechtbank kan bepalen dat getuigen niet zullen worden gehoord dan na het afleggen van de eed of de belofte. Zij leggen in dat geval de eed of de belofte af dat zij zullen zeggen de gehele waarheid en niets dan de waarheid.

Art. 8:34. [Verplichtingen deskundige] (8.1.6.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. De deskundige die zijn benoeming heeft aanvaard, is verplicht zijn opdracht onpartijdig en naar beste weten te vervullen.
-2. Artikel 165, tweede lid, onderdeel b, en derde lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:35. [Verplichtingen tolk] (8.1.6.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. De tolk die zijn benoeming heeft aanvaard en die door de rechtbank wordt opgeroepen, is verplicht aan de oproeping gevolg te geven en zijn opdracht onpartijdig en naar beste weten te vervullen. De artikelen 172 en 178 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn van overeenkomstige toepassing.
-2. In de oproeping worden vermeld de plaats en het tijdstip waarop de opdracht moet worden vervuld en de gevolgen die zijn verbonden aan het niet verschijnen.

Art. 8:36. [Vergoeding] (8.1.6.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Aan de door de rechtbank opgeroepen getuigen, deskundigen en tolken en de deskundigen die een onderzoek als bedoeld in artikel 8:47, eerste lid, hebben ingesteld, wordt ten laste van het Rijk een vergoeding toegekend. Het bij en krachtens de Wet tarieven in strafzaken bepaalde is van overeenkomstige toepassing.
-2. De partij die een getuige of deskundige heeft meegebracht of opgeroepen, dan wel aan wie een verslag van een deskundige is uitgebracht, is aan deze een vergoeding verschuldigd. Het bij en krachtens de Wet tarieven in strafzaken bepaalde is van overeenkomstige toepassing.

AFDELING  8.1.7

Verzending van stukken

Art. 8:37. [Verzending] (8.1.7.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. Oproepingen, de uitnodiging om op een zitting van de rechtbank te verschijnen, alsmede de verzending van een afschrift van de uitspraak en van het proces-verbaal van de mondelinge uitspraak geschieden door de griffier bij aangetekende brief of bij brief met ontvangstbevestiging, tenzij de rechtbank anders bepaalt.
-2. Voor het overige geschiedt de verzending van stukken door de griffier bij gewone brief, tenzij de rechtbank anders bepaalt.
-3. In een brief wordt de datum van verzending vermeld.

Art. 8:38. [Terugontvangst] (8.1.7.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. Indien de griffier een bij aangetekende brief of bij brief met ontvangstbevestiging verzonden stuk terugontvangt en hem blijkt dat de geadresseerde op de dag van verzending of uiterlijk één week daarna in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens stond ingeschreven op het op het stuk vermelde adres, dan verzendt hij het stuk zo spoedig mogelijk bij gewone brief.
-2. In de overige gevallen waarin de griffier een bij aangetekende brief of bij brief met ontvangstbevestiging verzonden stuk terugontvangt, verbetert hij, indien mogelijk, het op het stuk vermelde adres en verzendt hij het stuk opnieuw bij aangetekende brief of bij brief met ontvangstbevestiging.

Art. 8:39. [Toezending stukken] (8.1.7.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. De griffier zendt de op de zaak betrekking hebbende stukken zo spoedig mogelijk aan partijen, voor zover de rechtbank niet op grond van de artikelen 8:29 of 8:32 anders heeft beslist.
-2. De griffier kan de toezending van zeer omvangrijke stukken of van stukken die bezwaarlijk kunnen worden vermenigvuldigd, achterwege laten. Hij stelt partijen daarvan in kennis en vermeldt daarbij dat deze stukken gedurende een door hem te bepalen termijn van ten minste één week ter griffie ter inzage worden gelegd.
-3. Partijen kunnen afschriften van of uittreksels uit de in het tweede lid bedoelde stukken verkrijgen. Met betrekking tot de kosten is het bij en krachtens de Wet tarieven in strafzaken bepaalde van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:40. [Toezending bij indiening door twee of meer personen] (8.1.7.4)  [Geschiedenis:  versie 1 januari 1998]
Indien het beroepschrift is ingediend door twee of meer personen, kan worden volstaan met verzending van de oproeping, de uitnodiging om op een zitting van de rechtbank te verschijnen, de op de zaak betrekking hebbende stukken en een afschrift van de uitspraak of van het proces-verbaal van de mondelinge uitspraak aan de persoon die als eerste in het beroepschrift is vermeld.

Art. 8:40a. [Elektronisch verkeer met bestuursrechter]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2010, 173]
-1. Afdeling 2.3 is van overeenkomstige toepassing op het verkeer met de bestuursrechter.
-2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over het elektronisch verkeer met de bestuursrechter. [Bevb]
-3. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over de toepassing van videoconferentie.

TITEL  8.2

Behandeling van het beroep

AFDELING  8.2.1

Griffierecht

Art. 8:41. [Griffierecht] (8.2.1.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  Stb. 1997, 112;  Stb. 1997, 139;  versie 1 januari 1998;  Stb. 1998, 744;  Stb. 2001, 481;  Stb. 2001, 538;  Stb. 2001, 664;  Stb. 2003, 20;  Stb. 2003, 500;  Stb. 2004, 37;  Stb. 2004, 325;  Stb. 2005, 16;  Stb. 2005, 345;  Stb. 2005, 26;  Stb. 2006, 593;  Stb. 2007, 28;  Stb. 2008, 20;  Stb. 2008, 600;  Stb. 2009, 25;  Stb. 2009, 264;  Stb. 2010, 24;  Stb. 2010, 768;  Stb. 2011, 528]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3611;  AA3687]
-1. Van de indiener van het beroepschrift wordt door de griffier een griffierecht geheven. Indien het een beroepschrift ter zake van twee of meer samenhangende besluiten of van twee of meer indieners ter zake van hetzelfde besluit betreft, is eenmaal griffierecht verschuldigd. In die gevallen bedraagt het griffierecht het hoogste op grond van het derde lid ter zake van één van de besluiten onderscheidenlijk door één van de indieners verschuldigde bedrag.
-2. De griffier wijst de indiener van het beroepschrift op de verschuldigdheid van het griffierecht en deelt hem mee dat het verschuldigde bedrag binnen vier weken na de dag van verzending van zijn mededeling dient te zijn bijgeschreven op de rekening van de rechtbank dan wel ter griffie dient te zijn gestort. Indien het bedrag niet binnen deze termijn is bijgeschreven of gestort, wordt het beroep niet-ontvankelijk verklaard, tenzij redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest.
-3. Het griffierecht bedraagt:
a. €|42,00 indien door een natuurlijk persoon beroep is ingesteld tegen:
1º. een besluit, genomen op grond van een wettelijk voorschrift dat is opgenomen in de onderdelen B en C, onder 1 tot en met 25, 29 en 33, dit laatste voor zover het een besluit betreft dat is genomen op grond van artikel 30d van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, van de bijlage die bij de Beroepswet behoort;
2º. een besluit inzake een uitkering bij werkloosheid of ziekte, genomen ten aanzien van een ambtenaar als bedoeld in artikel 1 van de Ambtenarenwet als zodanig of een dienstplichtige als bedoeld in hoofdstuk 2 van de Kaderwet dienstplicht als zodanig, hun nagelaten betrekkingen of hun rechtverkrijgenden;
3º. een besluit inzake een uitkering op grond van blijvende arbeidsongeschiktheid op grond van een wettelijk voorschrift waarbij de natuurlijke persoon ter zake van zijn arbeidsongeschiktheid vanwege het Rijk invaliditeitspensioen is verzekerd of een besluit, genomen op grond van artikel P 9 van de Algemene burgerlijke pensioenwet; of
4º. een besluit genomen op grond van de Wet op de huurtoeslag;
b. €|156,00 indien door een natuurlijk persoon beroep is ingesteld tegen een ander besluit dan een besluit als bedoeld in onderdeel a, tenzij bij wet anders is bepaald; en
c. €|310,00 indien anders dan door een natuurlijk persoon beroep is ingesteld.
-4. Indien het beroep wordt ingetrokken omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan de indiener van het beroepschrift is tegemoet gekomen, wordt het door de indiener betaalde griffierecht aan hem vergoed door het bestuursorgaan. In de overige gevallen kan het bestuursorgaan, indien het beroep wordt ingetrokken, het betaalde griffierecht geheel of gedeeltelijk vergoeden.
-5. De in het derde lid genoemde bedragen kunnen bij algemene maatregel van bestuur worden gewijzigd voor zover de consumentenprijsindex daartoe aanleiding geeft.

AFDELING  8.2.2

Vooronderzoek

Art. 8:42. [Termijn indiening verweerschrift en inzending ambtsberichten] (8.2.2.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA4021;  AD3849;  AF0896]
-1. Binnen vier weken na de dag van verzending van het beroepschrift aan het bestuursorgaan zendt dit de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de rechtbank en dient het een verweerschrift in.
-2. De rechtbank kan de in het eerste lid bedoelde termijn verlengen.

Art. 8:43. [Repliek en dupliek] (8.2.2.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan de indiener van het beroepschrift in de gelegenheid stellen schriftelijk te repliceren. In dat geval wordt het bestuursorgaan in de gelegenheid gesteld schriftelijk te dupliceren. De rechtbank stelt de termijnen voor repliek en dupliek vast.
-2. De rechtbank stelt andere partijen dan de in het eerste lid bedoelde in de gelegenheid om ten minste eenmaal een schriftelijke uiteenzetting over de zaak te geven. Zij stelt hiervoor een termijn vast.

Art. 8:44. [Horen partijen] (8.2.2.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan partijen oproepen om in persoon dan wel in persoon of bij gemachtigde te verschijnen om te worden gehoord, al dan niet voor het geven van inlichtingen. Indien niet alle partijen worden opgeroepen, worden de niet opgeroepen partijen in de gelegenheid gesteld het horen bij te wonen en een uiteenzetting over de zaak te geven.
-2. Van het geven van inlichtingen wordt door de griffier een proces-verbaal opgemaakt.
-3. Het wordt door de voorzitter van de meervoudige kamer en de griffier ondertekend. Bij verhindering van de voorzitter of de griffier wordt dit in het proces-verbaal vermeld.

Art. 8:45. [Schriftelijke inlichtingen] (8.2.2.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan partijen en anderen verzoeken binnen een door haar te bepalen termijn schriftelijk inlichtingen te geven en onder hen berustende stukken in te zenden.
-2. Bestuursorganen zijn, ook als zij geen partij zijn, verplicht aan het verzoek, bedoeld in het eerste lid, te voldoen. Artikel 8:29 is van overeenkomstige toepassing.
-3. Werkgevers van partijen zijn, ook als zij geen partij zijn, verplicht aan het verzoek, bedoeld in het eerste lid, te voldoen. Artikel 8:29 is van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:46. [Oproeping getuigen] (8.2.2.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. De rechtbank kan getuigen oproepen.
-2. De rechtbank deelt de namen en woonplaatsen van de getuigen, de plaats en het tijdstip waarop dezen zullen worden gehoord en de feiten waarop het horen betrekking zal hebben, ten minste één week tevoren aan partijen mee.
-3. De artikelen 179, eerste, tweede en derde lid, eerste volzin, en 180, eerste tot en met derde en vijfde lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:47. [Benoeming deskundige] (8.2.2.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan een deskundige benoemen voor het instellen van een onderzoek.
-2. Bij de benoeming worden vermeld de opdracht die moet worden vervuld en de termijn, bedoeld in het vierde lid.
-3. Van het voornemen tot het benoemen van een deskundige als bedoeld in het eerste lid wordt aan partijen mededeling gedaan. De rechtbank kan partijen in de gelegenheid stellen om hun wensen omtrent het onderzoek binnen een door haar te bepalen termijn schriftelijk aan haar kenbaar te maken.
-4. De rechtbank stelt een termijn binnen welke de deskundige aan haar een schriftelijk verslag van het onderzoek uitbrengt.
-5. Partijen kunnen binnen vier weken na de dag van verzending van het verslag aan hen schriftelijk hun zienswijze met betrekking tot het verslag naar voren brengen.
-6. De rechtbank kan de in het vijfde lid bedoelde termijn verlengen.

Art. 8:48. [Inwinning inlichtingen door arts] (8.2.2.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De arts die voor het instellen van een onderzoek als bedoeld in artikel 8:47, eerste lid, een persoon moet onderzoeken, kan de voor het onderzoek van belang zijnde inlichtingen over deze persoon inwinnen bij de behandelend arts of de behandelende artsen, de verzekeringsarts en de adviserend arts van het bestuursorgaan.
-2. Zij verstrekken de gevraagde inlichtingen voor zover daardoor de persoonlijke levenssfeer van de betrokken persoon niet onevenredig wordt geschaad.

Art. 8:49. [Benoeming tolken] (8.2.2.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
De rechtbank kan tolken benoemen.

Art. 8:50. [Onderzoek ter plaatse] (8.2.2.9)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan een onderzoek ter plaatse instellen. Zij heeft daarbij toegang tot elke plaats voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van haar taak nodig is.
-2. Bestuursorganen verlenen de medewerking die in het belang van het onderzoek is vereist.
-3. Van plaats en tijdstip van het onderzoek wordt aan partijen mededeling gedaan. Zij kunnen bij het onderzoek aanwezig zijn.
-4. Van het onderzoek wordt door de griffier een proces-verbaal opgemaakt.
-5. Het wordt door de voorzitter van de meervoudige kamer en de griffier ondertekend. Bij verhindering van de voorzitter of de griffier wordt dit in het proces-verbaal vermeld.

Art. 8:51. [Opdracht tot onderzoek ter plaatse] (8.2.2.10)  [Geschiedenis:  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan aan een door haar aangewezen gerechtsauditeur of aan de griffier opdragen een onderzoek ter plaatse in te stellen. Deze heeft daarbij toegang tot elke plaats voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van de hem opgedragen taak nodig is. De rechtbank is bevoegd tot het geven van een machtiging tot binnentreden.
-2. Artikel 8:50, tweede en derde lid, is van overeenkomstige toepassing.
-3. Van het onderzoek wordt door de gerechtsauditeur of de griffier een proces-verbaal opgemaakt, dat door hem wordt ondertekend.

AFDELING  8.2.2A

Bestuurlijke lus

Art. 8:51a. [Herstel gebrek bestreden besluit]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
-1. De rechtbank kan het bestuursorgaan in de gelegenheid stellen een gebrek in het bestreden besluit te herstellen of te laten herstellen. De vorige volzin vindt geen toepassing indien belanghebbenden die niet als partij aan het geding deelnemen daardoor onevenredig kunnen worden benadeeld.
-2. De rechtbank bepaalt de termijn waarbinnen het bestuursorgaan het gebrek kan herstellen. Zij kan deze termijn verlengen.

Art. 8:51b. [Reactie bestuursorgaan op tussenuitspraak; indiening zienswijzen]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
-1. Het bestuursorgaan deelt de rechtbank zo spoedig mogelijk mede of het gebruik maakt van de gelegenheid om het gebrek te herstellen of te laten herstellen.
-2. Indien het bestuursorgaan overgaat tot herstel van het gebrek, deelt het de rechtbank zo spoedig mogelijk schriftelijk mede op welke wijze het gebrek is hersteld.
-3. Partijen kunnen binnen vier weken na verzending van de mededeling, bedoeld in het tweede lid, schriftelijk hun zienswijze over de wijze waarop het gebrek is hersteld naar voren brengen. De rechtbank kan deze termijn verlengen.

Art. 8:51c. [Vervolgbehandeling]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
De rechtbank deelt partijen mede op welke wijze het beroep verder wordt behandeld binnen vier weken na: 
a. ontvangst van de mededeling van het bestuursorgaan dat het geen gebruik maakt van de gelegenheid om het gebrek te herstellen of te laten herstellen; 
b. het ongebruikt verstrijken van de termijn, bedoeld in artikel 8:51a, tweede lid; 
c. ontvangst van de zienswijzen; of 
d. het ongebruikt verstrijken van de termijn, bedoeld in artikel 8:51b, derde lid.

AFDELING  8.2.3

Versnelde behandeling

Art. 8:52. [Versnelde behandeling] (8.2.3.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3687;  AA7188]
-1. De rechtbank kan, indien de zaak spoedeisend is, bepalen dat deze versneld wordt behandeld.
-2. In dat geval kan de rechtbank:
a. de in artikel 8:41, tweede lid, bedoelde termijn verkorten;
b. de in artikel 8:42, eerste lid, bedoelde termijn verkorten;
c. artikel 8:43, tweede lid, geheel of gedeeltelijk buiten toepassing laten;
d. artikel 8:47, derde lid, geheel of gedeeltelijk buiten toepassing laten; en
e. de in artikel 8:47, vijfde lid, bedoelde termijn verkorten.
-3. Indien de rechtbank bepaalt dat de zaak versneld wordt behandeld, bepaalt zij tevens zo spoedig mogelijk het tijdstip waarop de zitting zal plaatsvinden en doet zij daarvan onverwijld mededeling aan partijen. Artikel 8:56 is niet van toepassing.

Art. 8:53. [Beëindiging versnelde behandeling] (8.2.3.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3687]
Blijkt aan de rechtbank bij de behandeling dat de zaak niet voldoende spoedeisend is om een versnelde behandeling te rechtvaardigen of dat de zaak een gewone behandeling vordert, dan bepaalt zij dat de zaak verder op de gewone wijze wordt behandeld.

AFDELING  8.2.4

Vereenvoudigde behandeling

Art. 8:54. [Vereenvoudigde behandeling] (8.2.4.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA8237;  AB0236]
-1. Totdat partijen zijn uitgenodigd om op een zitting van de rechtbank te verschijnen, kan de rechtbank het onderzoek sluiten indien voortzetting van het onderzoek niet nodig is, omdat:
a. zij kennelijk onbevoegd is;
b. het beroep kennelijk niet-ontvankelijk is;
c. het beroep kennelijk ongegrond is; of
d. het beroep kennelijk gegrond is.
-2. In de uitspraak na toepassing van het eerste lid worden partijen gewezen op artikel 8:55, eerste lid.

Art. 8:54a. [Ten onrechte rechtstreeks beroep]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2004, 220]
-1. Totdat partijen zijn uitgenodigd om op een zitting van de rechtbank te verschijnen, kan de rechtbank het onderzoek sluiten indien voortzetting van het onderzoek niet nodig is, omdat het bestuursorgaan kennelijk ten onrechte heeft ingestemd met rechtstreeks beroep bij de rechtbank.
-2. In dat geval strekt de uitspraak ertoe dat het bestuursorgaan het beroepschrift als bezwaarschrift behandelt. Artikel 7:10 is van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:55. [Verzet] (8.2.4.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA8237]
-1. Tegen de uitspraak, bedoeld in artikel 8:54, tweede lid, kunnen een belanghebbende en het bestuursorgaan verzet doen bij de rechtbank. De indiener van het verzetschrift kan daarbij vragen in de gelegenheid te worden gesteld over het verzet te worden gehoord. De artikelen 6:4, derde lid, 6:5 tot en met 6:9, 6:11, 6:14, 6:15, 6:17 en 6:21 zijn van overeenkomstige toepassing.
-2. Indien bij wet de werking van een uitspraak wordt opgeschort totdat de termijn voor het instellen van hoger beroep is verstreken of, indien hoger beroep is ingesteld, op het hoger beroep is beslist, wordt de werking van de uitspraak, bedoeld in artikel 8:54, tweede lid, op overeenkomstige wijze opgeschort.
-3. Alvorens uitspraak te doen op het verzet, stelt de rechtbank de indiener van het verzetschrift die daarom heeft gevraagd, in de gelegenheid op een zitting te worden gehoord, tenzij zij van oordeel is dat het verzet gegrond is. Indien de indiener van het verzetschrift daarom niet heeft gevraagd, kan de rechtbank hem in de gelegenheid stellen op een zitting te worden gehoord.
-4. Indien de uitspraak waartegen verzet is gedaan, is gedaan door een meervoudige kamer, wordt uitspraak op het verzet gedaan door een meervoudige kamer. Van de kamer die uitspraak doet op het verzet maakt geen deel uit degene die zitting heeft gehad in de kamer die de uitspraak heeft gedaan waartegen verzet is gedaan.
-5. De uitspraak strekt tot:
a. niet-ontvankelijkverklaring van het verzet;
b. ongegrondverklaring van het verzet; of
c. gegrondverklaring van het verzet.
-6. Indien de rechtbank het verzet niet-ontvankelijk of ongegrond verklaart, blijft de uitspraak waartegen verzet was gedaan in stand.
-7. Indien de rechtbank het verzet gegrond verklaart, vervalt de uitspraak waartegen verzet was gedaan en wordt het onderzoek voortgezet in de stand waarin het zich bevond.

AFDELING  8.2.4A

Beroep bij niet tijdig handelen

Art. 8:55a. Vervallen.  [Geschiedenis:  MvT2 + bis;  Stb. 2009, 383 + bis]

Art. 8:55b. [Afdoening buiten zitting]  [Geschiedenis:  MvT2;  Stb. 2009, 383]
-1. Indien het beroep is gericht tegen het niet tijdig nemen van een besluit, doet de rechtbank binnen acht weken nadat het beroepschrift is ontvangen en aan de vereisten van artikel 6:5 is voldaan, uitspraak met toepassing van artikel 8:54, tenzij de rechtbank een onderzoek ter zitting nodig acht.
-2. Indien de rechtbank een onderzoek ter zitting nodig acht, deelt zij dit zo spoedig mogelijk aan partijen mede.
-3. Indien de rechtbank een onderzoek ter zitting nodig acht, behandelt zij het beroep zo mogelijk met toepassing van artikel 8:52. In dat geval doet de rechtbank zo mogelijk binnen dertien weken uitspraak.

Art. 8:55c. [Vaststelling hoogte dwangsom]  [Geschiedenis:  MvT2;  Stb. 2009, 383;  Stb. 2009, 503]
Indien het beroep gegrond is, stelt de rechtbank desgevraagd tevens de hoogte van de ingevolge afdeling 4.1.3 verbeurde dwangsom vast.

Art. 8:55d. [Inhoud uitspraak]  [Geschiedenis:  MvT2;  Stb. 2009, 383]
-1. Indien het beroep gegrond is en nog geen besluit is bekendgemaakt, bepaalt de rechtbank dat het bestuursorgaan binnen twee weken na de dag waarop de uitspraak wordt verzonden alsnog een besluit bekendmaakt.
-2. De rechtbank verbindt aan haar uitspraak een nadere dwangsom voor iedere dag dat het bestuursorgaan in gebreke blijft de uitspraak na te leven.
-3. In bijzondere gevallen of indien de naleving van andere wettelijke voorschriften daartoe noopt, kan de rechtbank een andere termijn bepalen of een andere voorziening treffen.

Art. 8:55e. [Verzet]  [Geschiedenis:  MvT2;  Stb. 2009, 383]
-1. Indien tegen de met toepassing van artikel 8:54 gedane uitspraak verzet wordt gedaan, beslist de rechtbank daarover binnen zes weken.
-2. Artikel 8:55, tweede lid, is niet van toepassing.
-3. Indien het verzet gegrond is, beslist de rechtbank zo spoedig mogelijk op het beroep.

Art. 8:55f. [Beroep bij niet tijdig bekendmaken beschikking van rechtswege]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 503]
-1. Tegen het niet tijdig bekendmaken van een beschikking van rechtswege kan de belanghebbende beroep bij de rechtbank instellen. 
-2. Deze afdeling is van overeenkomstige toepassing.

AFDELING  8.2.5

Onderzoek ter zitting

Art. 8:56. [Uitnodiging zitting] (8.2.5.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
Na afloop van het vooronderzoek worden partijen ten minste drie weken tevoren uitgenodigd om op een in de uitnodiging te vermelden plaats en tijdstip op een zitting van de rechtbank te verschijnen.

Art. 8:57. [Afdoening zonder zitting] (8.2.5.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2009, 570]   •   [Jurisprudentie:  LJN AB2256]
-1. De rechtbank kan bepalen dat het onderzoek ter zitting achterwege blijft indien partijen daarvoor toestemming hebben verleend. 
-2. Is het beroep reeds ter zitting behandeld, dan kan de rechtbank na toepassing van artikel 8:51a bepalen dat een nader onderzoek ter zitting achterwege blijft, indien: 
a. het bestuursorgaan heeft medegedeeld dat het geen gebruik maakt van de gelegenheid om het gebrek te herstellen of te laten herstellen; 
b. de termijn als bedoeld in artikel 8:51a, tweede lid, ongebruikt is verstreken; 
c. partijen hun zienswijzen over de wijze waarop het gebrek is hersteld naar voren hebben gebracht; of 
d. de termijn als bedoeld in artikel 8:51b, derde lid, ongebruikt is verstreken, tenzij partijen daardoor kunnen worden benadeeld. 
-3. Als de rechtbank bepaalt dat het onderzoek of het nadere onderzoek ter zitting achterwege blijft, sluit zij het onderzoek.

Art. 8:58. [Indienen nadere stukken] (8.2.5.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. Tot tien dagen vóór de zitting kunnen partijen nadere stukken indienen.
-2. Op deze bevoegdheid worden partijen in de uitnodiging, bedoeld in artikel 8:56, gewezen.

Art. 8:59. [Verschijning in persoon of bij gemachtigde] (8.2.5.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
De rechtbank kan een partij oproepen om in persoon dan wel in persoon of bij gemachtigde te verschijnen, al dan niet voor het geven van inlichtingen.

Art. 8:60. [Getuigen, deskundigen en tolken] (8.2.5.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. De rechtbank kan getuigen oproepen en deskundigen en tolken benoemen.
-2. De opgeroepen getuige en de deskundige of de tolk die zijn benoeming heeft aanvaard en door de rechtbank wordt opgeroepen, zijn verplicht aan de oproeping gevolg te geven. De artikelen 172 en 178 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn van overeenkomstige toepassing. In de oproeping van de deskundige worden vermeld de opdracht die moet worden vervuld, de plaats en het tijdstip waarop de opdracht moet worden vervuld en de gevolgen die zijn verbonden aan het niet verschijnen.
-3. Namen en woonplaatsen van de opgeroepen getuigen en deskundigen en de feiten waarop het horen betrekking zal hebben onderscheidenlijk de opdracht die moet worden vervuld, worden bij de uitnodiging, bedoeld in artikel 8:56, aan partijen zoveel mogelijk medegedeeld.
-4. Partijen kunnen getuigen en deskundigen meebrengen of bij aangetekende brief of deurwaardersexploit oproepen, mits daarvan uiterlijk één week vóór de dag van de zitting aan de rechtbank en aan de andere partijen mededeling is gedaan, met vermelding van namen en woonplaatsen. Op deze bevoegdheid worden partijen in de uitnodiging, bedoeld in artikel 8:56, gewezen.

Art. 8:61. [Zitting en proces-verbaal] (8.2.5.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. De voorzitter van de meervoudige kamer heeft de leiding van de zitting.
-2. De griffier houdt aantekening van het verhandelde ter zitting.
-3. De griffier maakt een proces-verbaal op van de zitting indien de rechtbank dit ambtshalve of op verzoek van een partij die daarbij belang heeft, bepaalt en indien hoger beroep wordt ingesteld.
-4. Het bevat de namen van de rechter of de rechters die de zaak behandelt onderscheidenlijk behandelen, die van partijen en van hun vertegenwoordigers of gemachtigden die op de zitting zijn verschenen en van degenen die hen hebben bijgestaan, en die van de getuigen, deskundigen en tolken die op de zitting zijn verschenen.
-5. Het houdt een vermelding in van hetgeen op de zitting met betrekking tot de zaak is voorgevallen.
-6. Het wordt door de voorzitter van de meervoudige kamer en de griffier ondertekend. Bij verhindering van de voorzitter of de griffier wordt dit in het proces-verbaal vermeld.
-7. Aan het proces-verbaal kunnen overgelegde pleitnotities worden gehecht.
-8. De rechtbank kan bepalen dat de verklaring van een partij, getuige of deskundige geheel in het proces-verbaal zal worden opgenomen. In dat geval wordt de verklaring onverwijld op schrift gesteld en aan de partij, getuige of deskundige voorgelezen. Deze mag daarin wijzigingen aanbrengen, die op schrift worden gesteld en aan de partij, getuige of deskundige worden voorgelezen. De verklaring wordt door de partij, getuige of deskundige ondertekend. Heeft ondertekening niet plaats, dan wordt de reden daarvan in het proces-verbaal vermeld.

Art. 8:62. [Openbaarheid zitting] (8.2.5.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. De zitting is openbaar.
-2. De rechtbank kan bepalen dat het onderzoek ter zitting geheel of gedeeltelijk zal plaatshebben met gesloten deuren:
a. in het belang van de openbare orde of de goede zeden;
b. in het belang van de veiligheid van de Staat;
c. indien de belangen van minderjarigen of de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van partijen dit eisen; of
d. indien openbaarheid het belang van een goede rechtspleging ernstig zou schaden.

Art. 8:63. [Horen getuigen en deskundigen] (8.2.5.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581]
-1. Op het horen van getuigen en deskundigen is artikel 179, tweede en derde lid, eerste volzin, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing. Op het horen van getuigen is artikel 179, eerste lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing.
-2. De rechtbank kan afzien van het horen van door een partij meegebrachte of opgeroepen getuigen en deskundigen indien zij van oordeel is dat dit redelijkerwijs niet kan bijdragen aan de beoordeling van de zaak.
-3. Indien een door een partij opgeroepen getuige of deskundige niet is verschenen, kan de rechtbank deze oproepen. In dat geval schorst de rechtbank het onderzoek ter zitting.

Art. 8:64. [Schorsing onderzoek ter zitting] (8.2.5.9)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2009, 570]
-1. De rechtbank kan het onderzoek ter zitting schorsen. Zij kan daarbij bepalen dat het vooronderzoek wordt hervat.
-2. Indien bij de schorsing geen tijdstip van de nadere zitting is bepaald, bepaalt de rechtbank dit zo spoedig mogelijk. De griffier doet zo spoedig mogelijk mededeling aan partijen van het tijdstip van de nadere zitting.
-3. In de gevallen waarin schorsing van het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden, wordt de zaak op de nadere zitting hervat in de stand waarin zij zich bevond.
-4. De rechtbank kan bepalen dat het onderzoek ter zitting opnieuw wordt aangevangen.
-5. De rechtbank kan bepalen dat de nadere zitting achterwege blijft indien partijen daarvoor toestemming hebben gegeven. Artikel 8:57, tweede en derde lid, is van toepassing.

Art. 8:65. [Sluiting onderzoek ter zitting] (8.2.5.10)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank sluit het onderzoek ter zitting wanneer zij van oordeel is dat het is voltooid.
-2. Voordat het onderzoek ter zitting wordt gesloten, hebben partijen het recht voor het laatst het woord te voeren.
-3. Zodra het onderzoek ter zitting is gesloten, deelt de voorzitter mee wanneer uitspraak zal worden gedaan.

AFDELING  8.2.6

Uitspraak

Art. 8:66. [Termijn uitspraak] (8.2.6.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Tenzij mondeling uitspraak wordt gedaan, doet de rechtbank binnen zes weken na de sluiting van het onderzoek schriftelijk uitspraak.
-2. In bijzondere omstandigheden kan de rechtbank deze termijn met ten hoogste zes weken verlengen.
-3. Van deze verlenging wordt aan partijen mededeling gedaan.

Art. 8:67. [Mondelinge uitspraak] (8.2.6.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De rechtbank kan na de sluiting van het onderzoek ter zitting onmiddellijk mondeling uitspraak doen. De uitspraak kan voor ten hoogste één week worden verdaagd onder aanzegging aan partijen van het tijdstip van de uitspraak.
-2. De mondelinge uitspraak bestaat uit de beslissing en de gronden van de beslissing.
-3. Van de mondelinge uitspraak wordt door de griffier een proces-verbaal opgemaakt.
-4. Het wordt door de voorzitter van de meervoudige kamer en de griffier ondertekend. Bij verhindering van de voorzitter of de griffier wordt dit in het proces-verbaal vermeld.
-5. De rechtbank spreekt de beslissing, bedoeld in het tweede lid, in het openbaar uit, in tegenwoordigheid van de griffier. Daarbij wordt vermeld door wie, binnen welke termijn en bij welke administratieve rechter welk rechtsmiddel kan worden aangewend.
-6. De mededeling, bedoeld in het vijfde lid, tweede volzin, wordt in het proces-verbaal vermeld.

Art. 8:68. [Heropening onderzoek] (8.2.6.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AE2487]
-1. Indien de rechtbank van oordeel is dat het onderzoek niet volledig is geweest, kan zij het heropenen. De rechtbank bepaalt daarbij op welke wijze het onderzoek wordt voortgezet.  
-2. De griffier doet zo spoedig mogelijk mededeling daarvan aan partijen.

Art. 8:69. [Grondslag uitspraak; verbod van reformatio in peius] (8.2.6.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AB0596;  AE3721;  AE7599]
-1. De rechtbank doet uitspraak op de grondslag van het beroepschrift, de overgelegde stukken, het verhandelde tijdens het vooronderzoek en het onderzoek ter zitting.
-2. De rechtbank vult ambtshalve de rechtsgronden aan.
-3. De rechtbank kan ambtshalve de feiten aanvullen.

Art. 8:70. [Strekking uitspraak] (8.2.6.5)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
De uitspraak strekt tot:
a. onbevoegdverklaring van de rechtbank;
b. niet-ontvankelijkverklaring van het beroep;
c. ongegrondverklaring van het beroep; of
d. gegrondverklaring van het beroep.

Art. 8:71. [Binding burgerlijke rechter aan uitspraak] (8.2.6.5a)  [Geschiedenis:  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AB0950]
Voor zover uitsluitend een vordering bij de burgerlijke rechter kan worden ingesteld, wordt dit in de uitspraak vermeld. De burgerlijke rechter is aan die beslissing gebonden.

Art. 8:72. [Vernietiging bestreden besluit] (8.2.6.6)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53;  Stb. 2009, 264;  Stb. 2009, 570]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3763;  AA3943;  AA3977;  AA4021;  AA5738;  AA5881;  AA6362;  AA6935;  AA6936;  AA8506;  AA8508;  AA8511;  AA8538;  AA8680;  AA8683;  AA8926;  AB0950;  AB1019;  AB1806;  AB2276;  AB2277;  AB2485;  AB2488;  AB3076;  AD3412;  AD5014;  AD7123;  AD7718;  AD9662;  AE1887;  AE3170;  AE3713;  AE3721;  AE3731;  AE3732;  AE3802;  AE3952;  AE4538;  AE6141;  AE6365;  AE6820;  AE6822;  AE8636;  AF0905]
-1. Indien de rechtbank het beroep gegrond verklaart, vernietigt zij het bestreden besluit geheel of gedeeltelijk.
-2. Vernietiging van een besluit of een gedeelte van een besluit brengt vernietiging van de rechtsgevolgen van dat besluit of van het vernietigde gedeelte daarvan mee.
-3. De rechtbank kan bepalen dat de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit of het vernietigde gedeelte daarvan geheel of gedeeltelijk in stand blijven.
-4. Indien de rechtbank het beroep gegrond verklaart, kan zij: 
a. het bestuursorgaan opdragen een nieuw besluit te nemen of een andere handeling te verrichten met inachtneming van deze uitspraak; 
b. bepalen dat de voorbereiding van het nieuwe besluit niet of niet geheel overeenkomstig de eisen, bedoeld in afdeling 3.4, hoeft te geschieden; 
c. bepalen dat haar uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit of het vernietigde gedeelte daarvan.
-5. De rechtbank kan het bestuursorgaan een termijn stellen voor het nemen van een nieuw besluit of het verrichten van een andere handeling, alsmede zo nodig een voorlopige voorziening treffen. In het laatste geval bepaalt de rechtbank het tijdstip waarop de voorlopige voorziening vervalt.
-6. De rechtbank kan bepalen dat een voorlopige voorziening vervalt op een later tijdstip dan het tijdstip waarop zij uitspraak heeft gedaan.
-7. De rechtbank kan bepalen dat, indien of zolang het bestuursorgaan niet voldoet aan een uitspraak, het bestuursorgaan aan een door haar aangewezen partij een in de uitspraak vast te stellen dwangsom verbeurt. De artikelen 611a tot en met 611i van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:72a. [Vernietiging boetebeschikking]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 264]
Indien de rechtbank een beschikking tot het opleggen van een bestuurlijke boete vernietigt, neemt zij een beslissing omtrent het opleggen van de boete en bepaalt zij dat haar uitspraak in zoverre in de plaats treedt van de vernietigde beschikking.

Art. 8:73. [Schadevergoeding] (8.2.6.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2009, 264]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3468;  AA3543;  AA6778;  AA6935;  AB0578;  AB3333;  AD5912;  AD7718;  AE0174;  AE6057]
-1. Indien de rechtbank het beroep gegrond verklaart, kan zij, indien daarvoor gronden zijn, op verzoek van een partij het bestuursorgaan veroordelen tot vergoeding van de schade die die partij lijdt.
-2. Indien de rechtbank de omvang van de schadevergoeding bij haar uitspraak niet of niet volledig kan vaststellen, bepaalt zij in haar uitspraak dat ter voorbereiding van een nadere uitspraak daarover het onderzoek wordt heropend. De rechtbank bepaalt daarbij op welke wijze het onderzoek wordt voortgezet.

Art. 8:73a. [Schadevergoeding bij intrekking beroep]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2002, 53;  Stb. 2009, 264]
-1. In geval van intrekking van het beroep omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan de indiener van het beroepschrift is tegemoet gekomen, kan de rechtbank, op verzoek van de indiener, het bestuursorgaan bij afzonderlijke uitspraak met toepassing van artikel 8:73 veroordelen tot vergoeding van de schade die de verzoeker lijdt. Het verzoek wordt gedaan tegelijk met de intrekking van het beroep. Indien aan dit vereiste niet is voldaan, wordt het verzoek niet-ontvankelijk verklaard.
-2. De rechtbank stelt de verzoeker zo nodig in de gelegenheid het verzoek schriftelijk toe te lichten en stelt het bestuursorgaan in de gelegenheid een verweerschrift in te dienen. Zij stelt hiervoor termijnen vast. Indien het verzoek mondeling wordt gedaan, kan de rechtbank bepalen dat het toelichten van het verzoek en het voeren van verweer onmiddellijk mondeling geschieden.
-3. Indien het toelichten van het verzoek en het voeren van verweer mondeling zijn geschied, sluit de rechtbank het onderzoek. In de overige gevallen zijn de afdelingen 8.2.4 en 8.2.5 van overeenkomstige toepassing.
 
 

Art. 8:74. [Vergoeding griffierecht] (8.2.6.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2009, 264;  Stb. 2009, 265]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3611;  AA3687;  AD5103]
-1. Indien de rechtbank het beroep gegrond verklaart, houdt de uitspraak tevens in dat aan de indiener van het beroepschrift het door hem betaalde griffierecht wordt vergoed door het bestuursorgaan.
-2. In de overige gevallen kan de uitspraak inhouden dat het betaalde griffierecht door het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk wordt vergoed.

Art. 8:75. [Proceskostenveroordeling] (8.2.6.9)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 581;  Stb. 2002, 55 + bis;  Stb. 2009, 264]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3687;  AB1315;  AB2488;  AE3721]
-1. De rechtbank is bij uitsluiting bevoegd een partij te veroordelen in de kosten die een andere partij in verband met de behandeling van het beroep bij de rechtbank en van het bezwaar of van het administratief beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. De artikelen 7:15, tweede tot en met vierde lid, en 7:28, tweede lid, eerste volzin, derde en vierde lid, zijn van toepassing. Een natuurlijk persoon kan slechts in de kosten worden veroordeeld in geval van kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld over de kosten waarop een veroordeling als bedoeld in de eerste volzin uitsluitend betrekking kan hebben en over de wijze waarop bij de uitspraak het bedrag van de kosten wordt vastgesteld. [Bpb]
-2. In geval van een veroordeling in de kosten ten behoeve van een partij aan wie ter zake van het beroep op de rechtbank, het bezwaar of het administratief beroep een toevoeging is verleend krachtens de Wet op de rechtsbijstand, wordt het bedrag van de kosten betaald aan de griffier. Artikel 243 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:75a. [Proceskostenveroordeling bij intrekking beroep]  [Geschiedenis:  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2002, 53]
-1. In geval van intrekking van het beroep omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan de indiener van het beroepschrift is tegemoet gekomen, kan het bestuursorgaan op verzoek van de indiener bij afzonderlijke uitspraak met toepassing van artikel 8:75 in de kosten worden veroordeeld. Het verzoek wordt gedaan tegelijk met de intrekking van het beroep. Indien aan dit vereiste niet is voldaan, wordt het verzoek niet-ontvankelijk verklaard.
-2. Artikel 8:73a, tweede en derde lid, is van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:76. [Executoriale titel vergoeding schade, griffierecht of proceskosten] (8.2.6.10)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2009, 264]
Voor zover een uitspraak strekt tot vergoeding van schade, griffierecht of proceskosten als bedoeld in de artikelen 8:73, 8:73a, 8:74, 8:75, 8:75a, 8:82, vierde lid, of artikel 8:87, derde lid, levert zij een executoriale titel op, die met toepassing van de voorschriften van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kan worden ten uitvoer gelegd.

Art. 8:77. [Vereisten schriftelijke uitspraak] (8.2.6.12)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. De schriftelijke uitspraak vermeldt:
a. de namen van partijen en van hun vertegenwoordigers of gemachtigden;
b. de gronden van de beslissing;
c. de beslissing;
d. de naam van de rechter of de namen van de rechters die de zaak heeft onderscheidenlijk hebben behandeld;
e. de dag waarop de beslissing is uitgesproken; en
f. door wie, binnen welke termijn en bij welke administratieve rechter welk rechtsmiddel kan worden aangewend.
-2. Indien de uitspraak strekt tot gegrondverklaring van het beroep, wordt in de uitspraak vermeld welke geschreven of ongeschreven rechtsregel of welk algemeen rechtsbeginsel geschonden wordt geoordeeld.
-3. De uitspraak wordt ondertekend door de voorzitter van de meervoudige kamer en de griffier. Bij verhindering van de voorzitter of de griffier wordt dit in de uitspraak vermeld.

Art. 8:78. [Openbaarmaking beslissing] (8.2.6.13)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
De rechtbank spreekt de beslissing, bedoeld in artikel 8:77, eerste lid, onderdeel c, in het openbaar uit, in tegenwoordigheid van de griffier.

Art. 8:79. [Toezending en verkrijging afschrift uitspraak] (8.2.6.14)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
-1. Binnen twee weken na de dagtekening van de uitspraak zendt de griffier kosteloos een afschrift van de uitspraak of van het proces-verbaal van de mondelinge uitspraak aan partijen.
-2. Anderen dan partijen kunnen afschriften of uittreksels van de uitspraak of van het proces-verbaal van de mondelinge uitspraak verkrijgen. Met betrekking tot de kosten is het bij en krachtens de Wet tarieven in strafzaken bepaalde van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:80. [Bekendmaking uitspraak] (8.2.6.15)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998]
Indien de rechtbank bepaalt dat haar uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit, wordt de uitspraak bovendien overeenkomstig de voor dat besluit voorgeschreven wijze bekendgemaakt door het bevoegde bestuursorgaan.

AFDELING  8.2.7

Tussenuitspraak

Art. 8:80a. [Vereisten tussenuitspraak]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
-1. Als de rechtbank artikel 8:51a toepast, doet zij een tussenuitspraak.
-2. De tussenuitspraak vermeldt zoveel mogelijk op welke wijze het gebrek kan worden hersteld.
-3. De artikelen 8:72, vierde lid, onderdeel b, 8:77, 8:78, 8:79 en 8:88 zijn van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:80b. [Tijdstip tussenuitspraak | Voorlopige voorziening]  [Geschiedenis:  MvT;  Stb. 2009, 570]
-1. De rechtbank kan de tussenuitspraak ook doen voordat partijen zijn uitgenodigd om op een zitting van de rechtbank te verschijnen.
-2. De rechtbank kan de tussenuitspraak ook mondeling doen. Artikel 8:67, tweede tot en met vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing.
-3. De rechtbank kan zo nodig een voorlopige voorziening treffen. In dat geval bepaalt zij wanneer de voorlopige voorziening vervalt.
-4. De voorlopige voorziening als bedoeld in het derde lid vervalt in ieder geval zodra:
a. het beroep is ingetrokken; of 
b. de rechtbank uitspraak als bedoeld in artikel 8:66, eerste lid, heeft gedaan, tenzij bij die uitspraak een ander tijdstip is bepaald.

TITEL  8.3

Voorlopige voorziening en onmiddellijke uitspraak in de hoofdzaak

Art. 8:81. [Verzoek voorlopige voorziening] (8.3.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584;  Stb. 2002, 53]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3567:  AA4136;  AD8380;  AU0687]
-1. Indien tegen een besluit bij de rechtbank beroep is ingesteld dan wel, voorafgaand aan een mogelijk beroep bij de rechtbank, bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld, kan de voorzieningenrechter van de rechtbank die bevoegd is of kan worden in de hoofdzaak, op verzoek een voorlopige voorziening treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.
-2. Indien bij de rechtbank beroep is ingesteld, kan een verzoek om voorlopige voorziening worden gedaan door een partij in de hoofdzaak.
-3. Indien voorafgaand aan een mogelijk beroep bij de rechtbank bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld, kan een verzoek om voorlopige voorziening worden gedaan door de indiener van het bezwaarschrift, onderscheidenlijk door de indiener van het beroepschrift of door de belanghebbende die geen recht heeft tot het instellen van administratief beroep.
-4. De artikelen 6:4, derde lid, 6:5, 6:6, 6:14, 6:15, 6:17 en 6:21 zijn van overeenkomstige toepassing. De indiener van het verzoekschrift die bezwaar heeft gemaakt dan wel beroep heeft ingesteld, legt daarbij een afschrift van het bezwaar- of beroepschrift over.
-5. Indien een verzoek om voorlopige voorziening is gedaan nadat bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld en op dit bezwaar of beroep wordt beslist voordat de zitting heeft plaatsgevonden, wordt de verzoeker in de gelegenheid gesteld beroep bij de rechtbank in te stellen. Het verzoek om voorlopige voorziening wordt gelijkgesteld met een verzoek dat wordt gedaan hangende het beroep bij de rechtbank.

Art. 8:82. [Griffierecht] (8.3.2)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584;  Stb. 2009, 264]
-1. Van de verzoeker wordt door de griffier een griffierecht geheven. Artikel 8:41, eerste lid, tweede en derde volzin, derde en vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing.
-2. Artikel 8:41, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de termijn binnen welke de bijschrijving of storting van het verschuldigde bedrag dient plaats te vinden, twee weken bedraagt. De voorzieningenrechter kan een kortere termijn stellen.
-3. Indien het verzoek wordt ingetrokken omdat het bestuursorgaan, onderscheidenlijk de belanghebbende tot wie het bestreden besluit is gericht, aan de voorzieningenrechter schriftelijk heeft medegedeeld de uitvoering van het bestreden besluit hangende de procedure met betrekking tot de hoofdzaak op te schorten dan wel de gevraagde voorlopige maatregelen te zullen nemen, wordt het betaalde griffierecht door de griffier terugbetaald. In de overige gevallen kan het bestuursorgaan, indien het verzoek wordt ingetrokken, het betaalde griffierecht geheel of gedeeltelijk vergoeden.
-4. De uitspraak kan inhouden dat het betaalde griffierecht door het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk wordt vergoed.

Art. 8:83. [Procedure] (8.3.3)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584]
-1. Partijen worden zo spoedig mogelijk uitgenodigd om op een in de uitnodiging te vermelden plaats en tijdstip op een zitting te verschijnen. Binnen een door de voorzieningenrechter te bepalen termijn zendt het bestuursorgaan de op de zaak betrekking hebbende stukken aan hem. Artikel 8:58 is van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat tot één dag vóór de zitting nadere stukken kunnen worden ingediend. De artikelen 8:59 tot en met 8:65 zijn van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat getuigen en deskundigen kunnen worden meegebracht of opgeroepen zonder dat de in artikel 8:60, vierde lid, eerste volzin, bedoelde mededeling is gedaan.
-2. Indien administratief beroep is ingesteld, wordt het beroepsorgaan eveneens uitgenodigd om op de zitting te verschijnen. Het beroepsorgaan wordt in de gelegenheid gesteld ter zitting een uiteenzetting over de zaak te geven.
-3. Indien de voorzieningenrechter kennelijk onbevoegd is of het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk, kennelijk ongegrond of kennelijk gegrond is, kan de voorzieningenrechter uitspraak doen zonder toepassing van het eerste lid.
-4. Indien onverwijlde spoed dat vereist en partijen daardoor niet in hun belangen worden geschaad, kan de voorzieningenrechter ook in andere gevallen uitspraak doen zonder toepassing van het eerste lid.

Art. 8:84. [Strekking uitspraak] (8.3.4)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584]   •   [Jurisprudentie:  LJN AF1533;  AF1552]
-1. De voorzieningenrechter doet zo spoedig mogelijk schriftelijk of mondeling uitspraak.
-2. De uitspraak strekt tot:
a. onbevoegdverklaring van de voorzieningenrechter;
b. niet-ontvankelijkverklaring van het verzoek;
c. afwijzing van het verzoek; of
d. gehele of gedeeltelijke toewijzing van het verzoek.
-3. De griffier zendt onverwijld een afschrift van de uitspraak of van het proces-verbaal van de mondelinge uitspraak kosteloos aan partijen.
-4. De artikelen 8:67, tweede tot en met vijfde lid, 8:68, 8:69, 8:72, vijfde en zevende lid, 8:75, 8:75a, 8:76, 8:77, eerste en derde lid, 8:78, 8:79, tweede lid, en 8:80 zijn van overeenkomstige toepassing.

Art. 8:85. [Verval voorlopige voorziening] (8.3.7)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584]   •   [Jurisprudentie:  LJN AB1608]
-1. De voorzieningenrechter kan in zijn uitspraak bepalen wanneer de voorlopige voorziening vervalt.
-2. De voorlopige voorziening vervalt in ieder geval zodra:
a. de termijn voor het instellen van beroep bij de rechtbank tegen het besluit dat op bezwaar of in administratief beroep is genomen, ongebruikt is verstreken;
b. het bezwaar of het beroep is ingetrokken; of
c. de rechtbank uitspraak heeft gedaan, tenzij bij de uitspraak een later tijdstip is bepaald.

Art. 8:86. [Uitspraak in de hoofdzaak] (8.3.8)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT + bis;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3555;  AA3717;  AA5019]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA6725;  AB0226;  AB1608;  AE1901;  AU0687]
-1. Indien het verzoek wordt gedaan indien beroep bij de rechtbank is ingesteld en de voorzieningenrechter van oordeel is dat na de zitting, bedoeld in artikel 8:83, eerste lid, nader onderzoek redelijkerwijs niet kan bijdragen aan de beoordeling van de zaak, kan hij onmiddellijk uitspraak doen in de hoofdzaak.
-2. Op deze bevoegdheid van de voorzieningenrechter worden partijen in de uitnodiging, bedoeld in artikel 8:83, eerste lid, gewezen.

Art. 8:87. [Opheffing en wijziging voorlopige voorziening] (8.3.8a)  [Geschiedenis:  Stb. 1995, 250;  versie 1 januari 1998;  Stb. 2001, 584;  Stb. 2009, 264]
-1. De voorzieningenrechter kan, ook ambtshalve, een voorlopige voorziening opheffen of wijzigen.
-2. De artikelen 8:81, tweede, derde en vierde lid, en 8:82 tot en met 8:86 zijn van overeenkomstige toepassing. Indien voorafgaand aan een mogelijk beroep bij de rechtbank bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld, kan een verzoek om opheffing of wijziging eveneens worden gedaan door een belanghebbende die door de voorlopige voorziening rechtstreeks in zijn belang wordt getroffen, door het bestuursorgaan of door het beroepsorgaan.
-3. Indien een verzoek om opheffing of wijziging is gedaan door het bestuursorgaan of het beroepsorgaan en het verzoek geheel of gedeeltelijk wordt toegewezen, kan de uitspraak inhouden dat het betaalde griffierecht door de griffier aan het bestuursorgaan wordt terugbetaald.

TITEL  8.4

Herziening

Art. 8:88. [Herziening uitspraak] (8.4.1)  [Geschiedenis:  VvW;  MvT;  versie 1 januari 1998]   •   [Jurisprudentie:  LJN AA3555;  AT0309]
-1. De rechtbank kan op verzoek van een partij een onherroepelijk geworden uitspraak herzien op grond van feiten of omstandigheden die:
a. hebben plaatsgevonden vóór de uitspraak;
b. bij de indiener van het verzoekschrift vóór de uitspraak niet bekend waren en redelijkerwijs niet bekend konden zijn; en
c. waren zij bij de rechtbank eerder bekend geweest, tot een andere uitspraak zouden hebben kunnen leiden.
-2. Hoofdstuk 6 en de titels 8.2 en 8.3 zijn voor zover nodig van overeenkomstige toepassing.