Memorie van toelichting Verzamelwet SZW 2011

St-AB.nl


•
•
•
•


•
•
•
•

KAMERSTUKKEN

VERZAMELWET SZW 2011


•
•
•
•

rblz.|1|

Kamerstukken II 2010-2011, 32 520

Wijziging van enkele wetten van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Verzamelwet SZW 2011)

Nr.r3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Inhoudsopgave

xAlgemeen
1	Inleiding
2	Geen recht op kinderbijslag in verband met niet voldoen aan de kwalificatieplicht en de onbedoelde effecten daarvan
3	Overmakingskosten buitenland
4	Het begrip zelfstandige in de Wet Wajong en de Wet WIA
5	Verantwoording door medeoverheden
xArtikelsgewijs
xx	Artikelen I t/m XXIV

Algemeen

1. Inleiding

Dit wetsvoorstel wijzigt een aantal wetten op het terrein van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Dit voorstel betreft zowel wijzigingen in de socialezekerheidswetgeving als in wetgeving in het kader van arbeidsverhoudingen. Het bevat ook een wijziging van de Wet participatiebudget waarvoor de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en voor Wonen, Wijken en Integratie medeverantwoordelijk zijn.
Het wetsvoorstel behelst onder andere wijzigingen die voortvloeien uit door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) en de Sociale verzekeringsbank (SVB) aangedragen knelpunten in de uitvoering. Hiernaast dienen enkele voorstellen ter verduidelijking en nadere invulling van eerder gemaakte beleidskeuzes en het herstellen van omissies. Met de voorgestelde wijzigingen worden geen substantiële beleidswijzingen beoogd. Het wetsvoorstel behelst derhalve enkel zogenoemd "klein beleid". In het artikelsgewijze deel van de memorie van toelichting wordt nader ingegaan op de verschillende wijzigingsvoorstellen.

Dit wetsvoorstel is door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de toetsende instanties voorgelegd. Door het UWV, de SVB, het Adviescollege vermindering administratieve lasten (Actal) [lees: Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal), red.] en de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) zijn toetsen uitgebracht. Tevens is het Uitvoeringspanel [lees: Uitvoeringspanel gemeenten, red.] om advies gevraagd.

Het UWV

Het UWV acht het wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2011 uitvoerbaar. Het UWV concludeert dat de meeste onderdelen in de eerste helft van 2011 uitvoerbaar zijn. De door het UWV voorgestelde wijzigingen en suggesties zijn, op enkele ondergeschikte punten na, overgenomen. De uitvoeringskosten zijn door het UWV begroot op minder dan €|0,5 miljoen. rblz.|2| Deze kosten zullen worden gedekt uit het hen ter beschikking staande reguliere budget voor uitvoeringskosten.

De SVB

De SVB acht het wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2011 eveneens uitvoerbaar en een aantal aanbevelingen van de SVB zijn verwerkt in het wetsvoorstel.

De IWI

De IWI heeft het wetsvoorstel beoordeeld op de mogelijkheden om toezicht te houden op de rechtmatigheid en de doelmatigheid van de uitvoering van de voorgestelde wetswijzigingen. De IWI heeft aangegeven geen toezichtbaarheidsproblemen te voorzien. Enkele meer technische opmerkingen van de IWI zijn, voor zover mogelijk, verwerkt.

Actal

Actal heeft het wetsvoorstel beoordeeld op het effect op de administratieve lasten. Het College kan instemmen met het voorstel en de bijgevoegde toelichting, natuurlijk voor zover betrekking hebbend op het onderdeel van en de passages over de administratieve lasten (zie ook Administratieve lasten).

Uitvoeringspanel

Het Uitvoeringspanel [lees: Uitvoeringspanel gemeenten, red.] had geen opmerkingen bij het wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2011.

Administratieve lasten

Actal heeft het wetsvoorstel beoordeeld op het effect op de administratieve lasten. Actal voorziet een licht positief effect op de administratieve lasten door een aantal van de voorgestelde wijzigingen.

Garantiestelling eigenrisicodrager Zw

Ten aanzien van de garantiestelling eigenrisicodrager Zw [lees: ZW (Ziektewet), red.] (artikel XXII, onderdeel D) heeft Actal vastgesteld dat het effect van het voorstel op de administratieve lasten kleiner is dan de vastgestelde grens van €|10 000,-, het effect is dus verwaarloosbaar.

Artikel 37 PW

De voorgestelde wijziging van artikel 37 PW [Pensioenwet, red.] voorkomt eventuele toekomstige vernieuwing van de contracten tussen het UWV en pensioenuitvoerders. Dit leidt tot een jaarlijkse AL-besparing [administratievelastenbesparing, red.] van €|24 000,-.

2. Geen recht op kinderbijslag in verband met niet voldoen aan de kwalificatieplicht en de onbedoelde effecten daarvan

Als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet van 4 februari 2010 tot wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet en de Algemene nabestaandenwet in verband met aanpassing aan de invoering van een kwalificatieplicht in de Leerplichtwet 1969 en het aanbrengen van een aantal vereenvoudigingen in de Algemene Kinderbijslagwet alsmede enkele andere aanpassingen van die wet (Stb. 2010, 74) bestaat geen recht op kinderbijslag voor 16- en 17-jarigen als niet is voldaan aan de verplichtingen voortvloeiend uit de artikelen 2, eerste lid, en 4a, eerste lid, van de rblz.|3| Leerplichtwet 1969. Voor het recht op kinderbijslag moet de 16- of 17-jarige jongere met andere woorden voldoen aan de aan de Leerplichtwet [lees: aan de aan de Leerplichtwet 1969 verbonden verplichtingen, red.]. Voor 16- of 17-jarigen met startkwalificatie geldt dat zij een vervolgstudie moeten volgen of moeten voldoen aan de eisen voor werkloze jongeren. Dit is geregeld in artikel 7, tweede lid, van de Algemene Kinderbijslagwet (AKW).

Een alleenstaande ouder met enig ten laste komend kind van 16 of 17 jaar die geen recht meer heeft op kinderbijslag omdat het kind niet voldoet aan de kwalificatieplicht, wordt als gevolg daarvan voor een bijstands- of andere uitkering beschouwd als een alleenstaande. Dit heeft een verlaging van de uitkering naar de alleenstaandennorm tot gevolg. Dit gevolg voor de alleenstaande ouder is niet beoogd. Daarom wordt voorgesteld om in de Algemene Ouderdomswet (AOW), de Toeslagenwet (TW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (Ioaw), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (Ioaz), de Wet investeren in jongeren (WIJ), de Wet werk en bijstand (Wwb) en de Wet Werk en inkomen kunstenaars (Wwik) te regelen dat dit onbedoelde effect niet optreedt. Dit gebeurt door de omschrijving van alleenstaande ouder aan te passen.

Daarnaast is geconstateerd dat het verlies van recht op de kinderbijslag op grond van de AKW gevolgen kan hebben voor de overlijdensuitkering aan het kind of de kinderen na het overlijden van de uitkeringsgerechtigde ingevolge de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW). In andere sociale wetgeving wordt een overlijdensuitkering bij ontstentenis van de echtgenoot aan de minderjarige kinderen uitbetaald, ongeacht of een recht op kinderbijslag bestaat. Daarom wordt in onderhavig wetsvoorstel voor de IOW-uitkering dezelfde systematiek gehanteerd.

3. Overmakingskosten buitenland

Met de inwerkingtreding van de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) op 1 juli 2009 is in de Awb de hoofdregel neergelegd dat kosten van betaling door een bestuursorgaan ten laste komen van de schuldenaar en dat, indien het gaat om een betaling buiten de Europese Unie, de daaraan verbonden kosten op het te betalen bedrag in mindering kunnen worden gebracht, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald. Gezien de ontwikkelingen op het terrein van het Europese betalingsverkeer zijn de kosten voor overmakingen naar de landen van de Europese Unie (EU), landen in de Europese Economische Ruimte (EER) en naar Zwitserland sterk gedaald of zullen binnen afzienbare tijd sterk dalen, waardoor de kosten van overmaking naar deze landen niet opwegen tegen de kosten die verband houden met het in mindering brengen hiervan op de uitkering.

De voorgestelde wijzigingen voorzien er daarom in dat in onderscheidenlijk de AKW, de Algemene nabestaandenwet (Anw), de AOW, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO), de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ), de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wet Wajong) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA) de bepaling wordt geschrapt die ertoe verplicht dat ingeval de uitkering in het buitenland wordt uitbetaald, de daaraan verbonden kosten van overmaking op die uitkering in mindering worden gebracht.
Met betrekking tot voormelde wetten zal dientengevolge het stelsel van toepassing zijn dat is neergelegd in artikel 4:91 van de Awb. Uit het eerste lid van dat artikel blijkt dat de kosten van betaling ten laste komen van degene die de betaling verricht. Deze aan het privaatrecht ontleende rblz.|4| hoofdregel zal in ieder geval van toepassing zijn op alle betalingen binnen de EU. Uit het tweede lid van artikel 4:91 van de Awb blijkt dat indien een bestuursorgaan betalingen verricht aan een schuldeiser buiten de EU, de daaraan verbonden kosten op het te betalen bedrag in mindering kunnen worden gebracht, tenzij bij wettelijk voorschrift, waaronder ook begrepen de bepalingen van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties die naar hun inhoud een ieder kunnen binden, anders is bepaald. Mits een specifiek wettelijk voorschrift daaraan niet in de weg staat, zijn de SVB en het UWV dan ook bevoegd om bij uitbetaling van een uitkering in een land buiten de EU de bestaande praktijk, inhoudende dat de kosten van overmaking op de uitkering in mindering worden gebracht, voort te zetten. Indien SVB en UWV van deze bevoegdheid gebruikmaken, ligt het in de rede dat de SVB en het UWV met betrekking tot de wijze waarop invulling wordt gegeven aan deze bevoegdheid beleidsregels publiceren.

Een bilateraal akkoord met Duitsland uit 1951 waarin een betaalconstructie van uitkeringen op grond van de AOW, de WAO en de Wet WIA was geregeld, is per 1 januari 2010 opgezegd. Met Duitsland is echter afgesproken dat dit niet zal leiden tot een verslechtering in de positie van de uitkeringsgerechtigde in Duitsland. Op basis van deze afspraak - en vooruitlopend op onderhavige wetswijziging - worden per 1 januari 2010 dan ook geen kosten voor overmakingen naar Duitsland in mindering gebracht op de uitkeringen.

4. Het begrip zelfstandige in de Wet Wajong en de Wet WIA

Op 1 januari 2010 is de Wet van 3 december 2009 tot uitbreiding van de mogelijkheid om voorzieningen te verstrekken bij arbeid als zelfstandige (Stb. 2009, 589) in werking getreden. Met die wet zijn de mogelijkheden verruimd om voorzieningen te verstrekken aan personen met ziekte of handicap die willen starten als zelfstandige.
De definitie van zelfstandige was reeds opgenomen in artikel 1 van de Wet WIA. Aan artikel 1:1 van de Wet Wajong is een eensluidende definitie toegevoegd. Volgens deze definitie is de zelfstandige de persoon die jonger is dan 65 jaar, die in Nederland woont en die belastbare winst uit onderneming geniet als bedoeld in de Wet inkomstenbelasting 2001. Ook een directeur-grootaandeelhouder wordt als zelfstandige aangemerkt. Op het moment van de start als zelfstandige zal er overigens nog geen sprake zijn van winst. In die situatie stelt het UWV op grond van andere feitelijke omstandigheden vast of er sprake is van zelfstandig ondernemerschap. Na een startperiode zal evenwel kunnen blijken dat de belastingdienst de genoten inkomsten uit de gestarte onderneming niet aanmerkt als winst uit onderneming, maar bijvoorbeeld als resultaat van overige werkzaamheden. Uitgaande van het begrip zelfstandige, zoals bedoeld in de artikelen 1 van de Wet WIA en 1:1 van de Wet Wajong, zou er dan geen grond meer bestaan voor een verstrekking. Dit is niet beoogd. Daarom wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld om de definitie van zelfstandige aan te passen zodat ook de starters van wie de inkomsten door de belastingdienst niet worden aangemerkt als winst uit onderneming in aanmerking kunnen blijven komen voor de regeling. Ook wordt voorgesteld de leeftijdsgrens van 65 jaar te laten vervallen. Dit sluit aan bij de verstrekking van voorzieningen aan werknemers waarbij evenmin een leeftijdsgrens wordt gehanteerd.

5. Verantwoording door medeoverheden

Onderhavig wetsvoorstel regelt de vereiste aanpassingen voor de invoering van de systematiek van single information en single audit (sisa) tussen medeoverheden in het kader van de Wet participatiebudget (Wpb) en de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Sisa tussen medeoverheden rblz.|5| houdt in dat de sisa-systematiek ook van toepassing is indien een openbaar lichaam op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) zich aan een gemeente moet verantwoorden met betrekking tot een specifieke uitkering, waarover de gemeente zich op haar beurt aan het Rijk moet verantwoorden. In de keuze voor sisa tussen medeoverheden is [lees: ligt, red.] lastenvermindering besloten voor de samenwerkingsverbanden die op grond van de Wgr kunnen worden beschouwd als een openbaar lichaam. Zij hoeven zich niet meer naar gemeenten te verantwoorden, voorafgaand aan de verantwoording door gemeenten op 15 juli jaarlijks, maar mogen dit eveneens uiterlijk op 15 juli aanleveren via sisa aan het CBS [Centraal bureau voor de statistiek, red.]. Voor de verantwoording aan het Rijk heeft sisa tussen medeoverheden tot gevolg dat, ten opzichte van de oude situatie, één jaar vertraging optreedt. Omdat de verantwoording van gemeenten met betrekking tot het SZW-domein niet alleen betekenis heeft voor de vaststelling van geoormerkte specifieke uitkeringen, maar ook voor de verdeling van budgetten, is een voorziening getroffen om te borgen dat de budgetverdeling kan blijven plaatsvinden op basis van de meest actuele gegevens (zijnde t-2). Hiertoe heeft het kabinet een oplossing getroffen die erin voorziet dat SZW voor de budgetverdeling en -toekenning gebruikmaakt van de sisa-verantwoording die de openbare lichamen op basis van de Wgr ten behoeve van de deelnemende gemeenten hebben opgesteld en waarbij de gemeenschappelijke regelingen hun verantwoording moeten specificeren naar gemeenten. Met deze oplossing wordt het gebruik van gecertificeerde actuele gegevens voor de budgetverdeling door het ministerie van SZW behouden, wordt een lastenverlichting bereikt door deze gecertificeerde gegevens te verkrijgen via de sisa-verantwoording van gemeenschappelijke regelingen én blijft het systeem in tact dat individuele gemeenten zich aan het Rijk verantwoorden over de besteding van specifieke uitkeringen. Deze oplossing sluit aan bij de huidige werkwijze van SZW en leidt daarom niet tot majeure wijzigingen in het verantwoordingsproces van de betrokken medeoverheden.

De oplossing is tot stand gekomen in overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Cedris (de brancheorganisatie voor sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie), Divosa (Nederlandse vereniging van gemeentelijke managers op het terrein van participatie, werk en inkomen) en enkele gemeenten. Bij brief van 27 oktober 2009 heeft de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de VNG gevraagd in te stemmen met de oplossing. Bij brief van 23 november 2009 heeft de VNG haar instemming bevestigd, met de aantekening dat nog een nadere uitwerking dient te volgen van een aantal details in de uitvoering en ten aanzien van mogelijk ongewenste gevolgen door correcties achteraf.

Mede rekening houdend met de opmerkingen van de VNG, dient ter effectuering van voornoemde oplossing in het Besluit participatiebudget en het Besluit uitvoering sociale werkvoorziening en begeleid werken geregeld te worden:
- dat de verantwoordingsgegevens van het openbaar lichaam ten behoeve van de deelnemende gemeenten door het ministerie gebruikt kunnen worden voor de budgettoekenningen voor het daaropvolgende jaar, zodat alle budgetten verdeeld kunnen blijven worden met toepassing van gecertificeerde gegevens over t-2;
- op welke wijze de budgettoekenning geschiedt indien niet tijdig van alle openbare lichamen verantwoordingsinformatie is ontvangen.

Het proces van verantwoordingsindiening door de gemeente en de departementale afhandeling blijven na invoering van sisa tussen medeoverheden op hoofdlijnen hetzelfde. Dit geldt voor de voorschriften rblz.|6| met betrekking tot de vaststelling van budgetten, terugvordering van niet of niet rechtmatig bestede geoormerkte gelden en de toepassing van het (SZW-)stopbeleid. Wel dienen de in artikel 9, vierde lid, van de Wsw en artikel 4, derde lid, van de Wpb opgenomen termijnen voor nihilvaststellingen te worden aangepast. In de artikelsgewijze toelichting wordt hierop nader ingegaan.

Invoering van sisa tussen medeoverheden in het kader van de Wwb vereist alleen aanpassingen in de lagere regelgeving.

Artikelsgewijs

Artikel I. Wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet