7.2. Financiële aspecten van AAW-voorzieningen

     In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële aspecten van het wetsvoorstel. Achtereenvolgens komen aan de orde:
- financiële gevolgen van het toekennen van het huidige AAW-voorzieningenpakket aan 65-plussers;
- budgettaire neutraliteit;
- harmonisatie en afbakening;
- aanvankelijk beoogde en thans voorziene beheersingsmaatregelen;
- uitvoeringskosten;
- overheveling naar het gemeentefonds, de AWBZ en de bijzondere bijstand;
- overgangsregeling;
- financiering;
- inkomensgevolgen;
- verdeling van de kosten van voorzieningen over gemeenten.
     Bij de hiernavolgende behandeling van deze aspecten is waar nodig rekening gehouden met het commentaar van de VNG en de Rgf op onze brief van 6 mei 1991 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer.
     Vooraf zij nog opgemerkt dat vanwege actualisering de in deze memorie gepresenteerde bedragen afwijken van de bedragen genoemd in de brief van 6 mei. Anders dan in de brief van 6 mei zijn de bedragen in deze memorie gebaseerd op prijzen en volumina in 1992. Waar de bedragen betrekking hebben op uitgaven voor AAW-voorzieningen van beneden-65-jarigen zijn zij conform de ramingen van de Nota Sociale Zekerheid 1992 (Kamerstukken II 1991-1992, 22 322, nrs. 1-2).

7.2.1. Financiële gevolgen van het toekennen van het huidige AAW-voorzieningenpakket aan 65-plussers.

     In onze brief van 6 mei 1991 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer is uitvoerig toegelicht dat de ramingen inzake de financiële gevolgen van het toekennen van het huidige pakket AAW-voorzieningen aan 65-plussers zijn gebaseerd op de uitkomsten van het NSS-onderzoek ¹ naar het potentieel en feitelijk gebruik van voorzieningen door 65-plussers. Dit onderzoek leverde voor de belangrijkste categorieën AAW-voorzieningen het inzicht op hoeveel 65-plussers er in de structurele situatie naar verwachting voor in aanmerking zouden kunnen komen (het zogenaamd potentieel gebruik). Na correctie voor reeds aan 65-plussers toegekende voorzieningen (het feitelijk gebruik) - het betreft hier onder meer de zogenaamde doorloopgevallen ² - en onder de aanname van "niet-gebruik" van 30% (in de brief van 6 mei 1991 is deze aanname nader beargumenteerd) is op grond van de aldus te verwachten uitbreiding en op grond van door de GMD verstrekte gegevens inzake de gemiddelde kosten van elk van de onderscheiden voorzieningen een raming gemaakt van de te verwachten extra uitgaven.
     rblz.|36| Het NSS-onderzoek wijst uit dat, evenals bij beneden-65-jarigen, de behoefte aan AAW-voorzieningen bij 65-plussers zich vooral concentreert op de leef- en de zorgvoorzieningen, waarbij leefvoorzieningen vrijwel synoniem zijn met vervoersvoorzieningen.
     In volumetermen mag worden verwacht dat uiteindelijk, dat wil zeggen na een aanloopfase, circa 300 000 65-plussers van een leefvoorziening (lees: vervoersvoorziening) gebruik zullen gaan maken. Dit aantal is exclusief doorloopgevallen.
     Wat de zorgvoorzieningen betreft, is de prognose dat uiteindelijk circa 60 000 65-plussers voor het verkrijgen van huishoudelijke hulp een beroep op de AAW zullen doen. Dit aantal is complementair ten opzichte van de huidige circa 220 000 65-plussers waaraan ingevolge de AWBZ al huishoudelijke hulp wordt verstrekt. Voor ADL-hulpmiddelen zullen naar verwachting circa 160 000 65-plussers een beroep op de AAW doen, terwijl voor dieet- en verzorgingskosten en voor communicatiemiddelen respectievelijk circa 75 000 en circa 300 000 65-plussers dat zullen doen.

1. Onderzoek uitgevoerd door NSS in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het onderzoeksrapport is in april 1991 door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gepubliceerd.
2. Dit zijn 65-plussers met een AAW-voorziening aan wie de voorziening vóór het 65-ste jaar is toegekend en die deze na het bereiken van die leeftijd behouden hebben.

     Voor de goede orde zij overigens vermeld dat optelling van bovenstaande aantallen niet het totaal aantal 65-plussers dat van een AAW-voorziening gebruik gaat maken als resultaat heeft. Eén persoon kan namelijk van meerdere voorzieningen tegelijkertijd gebruikmaken. De mate waarin hiervan sprake is, valt echter niet uit het onderzoek af te leiden. Het onderzoek was daarop ook niet ingericht. Het inzicht in het totaal aantal 65-plussers dat van AAW-voorzieningen gebruik gaat maken, ontbreekt derhalve.

     Wellicht ten overvloede zij hier vermeld dat het hier ramingen betreft waaraan geen absolute betekenis mag worden toegekend. Zoals steeds wanneer het gaat om het voorspellen van het beroep op een nieuwe regeling dan wel om het beroep dat een nieuwe categorie rechthebbenden op een regeling gaat doen, zijn ook hier de ramingen met de nodige onzekerheden omgeven.
     In onderstaande tabel worden in prijzen en van volumina 1992 naast elkaar weergegeven de bedragen die gemoeid zijn met het verstrekken van het huidige voorzieningenpakket aan beneden-65-jarigen, de bedragen die naar verwachting gemoeid zijn met het verstrekken van het huidige voorzieningenpakket aan 65-plussers en de bedragen die aldus in totaliteit aan AAW-voorzieningen zouden worden uitgegeven.

Huidig beslag AAW-voorzieningen en uitbreiding AAW-voorzieningen naar 65-plussers (prijzen en volumina 1992, in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

rblz.|37| 

7.2.2. Budgettaire neutraliteit

     Uit de voorgaande subparagraaf blijkt dat met toekenning van het recht op AAW-voorzieningen aan 65-plussers volgens het huidige pakket een kostenbedrag samenhangt van ruim ƒ1,2 mld (prijzen 1992). Ter voorkoming van een overeenkomstige verzwaring van de collectieve lasten heeft het kabinet zich van meet af aan op het standpunt gesteld dat uitbreiding van de werkingssfeer van AAW-voorzieningen naar 65-plussers een budgettair neutrale operatie moet zijn. Om die reden is niet te ontkomen aan kostenbesparende ingrepen in het pakket. Aangezien daaraan echter grenzen te stellen zijn, moet er rekening mee worden gehouden dat beheersingsmaatregelen binnen het huidige AAW-pakket onvoldoende zijn om de kosten van uitbreiding naar 65-plussers volledig te financieren. Maatregelen buiten de AAW kunnen dan ook niet uitgesloten worden.

     In zijn advies gaat de SVr expliciet in op de door ons noodzakelijk geachte budgettaire neutraliteit. Volgens een deel van de SVr is deze door het kabinet aangelegde randvoorwaarde voor discussie vatbaar. Dit deel is van mening dat 65-plussers, door middel van hun aandeel in de opbrengsten van de ingevolge de Wet tijdelijke handhaving leeftijdsgrens verzekerings- en premieplicht AAW ingevoerde verhoging van het belastingtarief van de eerste schijf, reeds een bijdrage leveren aan de financiering van de AAW die ver uitgaat boven het beroep dat zij naar verwachting zullen gaan doen op voorzieningen. Volgens dit deel van de SVr zijn er derhalve voldoende budgettaire middelen om 65-plussers in aanmerking te laten komen voor verstrekking van voorzieningen.

     Evenals een ander deel van de SVr delen wij deze redenering niet.
     In de eerste plaats zijn belastingopbrengsten geen geoormerkte middelen. Er kan per definitie niet gezegd worden welk deel van de belastingopbrengsten van welke belastingplichtigen bestemd is voor welke specifieke uitgaven. Belastingmiddelen zijn bij uitstek algemene middelen. Voor 65-plussers gelden dezelfde belastingtarieven en -schijven als voor beneden-65-jarigen, zodat niet gezegd kan worden dat bejaarden extra worden belast zonder er iets voor terug te krijgen.
     In de tweede plaats zijn de huidige rijksbijdrage aan het AAf [Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds, red.] en de huidige AAW-premie afgestemd op het huidige niveau van AAW-uitgaven. Wordt aan 65-plussers recht op AAW-voorzieningen toegekend, dan zullen, indien compenserende maatregelen achterwege blijven, de AAW-uitgaven ten opzichte van het huidige niveau met circa ƒ1,2 mld toenemen. Ter financiering hiervan zou dan de rijksbijdrage aan het AAf (en derhalve het belastingtarief) en/of de AAW-premie omhoog moeten. Er is dan heel evident sprake van een collectieve lastenverzwaring.
     De voorstelling van zaken van een deel van de SVr als zouden de met uitbreiding van de werkingssfeer samenhangende extra uitgaven thans al door bejaarden worden opgebracht, is naar het oordeel van het kabinet dan ook niet juist.
     De noodzaak tot aanpassing van het voorzieningenpakket ter wille van budgettaire neutraliteit blijft volgens het kabinet dan ook onverminderd aanwezig.

     Overigens zij opgemerkt dat de problematiek die een deel van de SVr hier opwerpt z'n oorsprong vindt in de voorstellen van de commissie-Oort. Eén van de kernelementen van de vereenvoudiging van het heffingsregime was de invoering van een gecombineerde heffing van belasting en premie voor de volksverzekeringen over de eerste tariefschijf. Het combineren van de heffing maakte het noodzakelijk dat de rblz.|38| verzekerings- en premieplicht voor de volksverzekeringen door blijft lopen na het bereiken van de 65-jarige leeftijd. Mede omdat in het kader van de invoering van de voorstellen een uitzondering is gemaakt, in die zin dat in de AOW de leeftijdsgrens van 65 jaar werd gehandhaafd, bleven de inkomenseffecten van het geheel van de Oort-voorstellen voor 65-plussers binnen aanvaardbare grenzen. In z'n algemeenheid heeft dit onderdeel van de Oort-voorstellen niet tot lastenverzwaring voor 65-plussers geleid. Het met de Oort-operatie ingevoerde regime voorzag derhalve voor de AAW in een verbreding van de heffingsgrondslag via het premieplichtig maken van 65-plussers. Met een beroep op het solidariteitskarakter van deze verzekering werd hieraan niet tevens een recht op prestaties verbonden. Deze situatie dient naar ons oordeel de vergelijkingsmaatstaf te vormen voor hetgeen nu voorligt.
     De discussie omtrent het vervallen van de leeftijdsgrens van 65 jaar voor de verzekeringsplicht in de AAW en de eventuele aanspraken op AAW-voorzieningen heeft het kabinet tot het inzicht gebracht dat het in het kader van de Oort-operatie ingevoerde regime op dit punt niet in tact kan blijven.
     Daarom is besloten de leeftijdsgrens van 65 jaar voor de verzekerings- en premieplicht voorshands te handhaven. Zonder nadere voorziening zou dit echter leiden tot een aanzienlijke lastenverlichting voor 65-plussers en tot een lastenverzwaring voor beneden-65-jarigen. Deze inkomenseffecten achtte het kabinet, mede in het licht van de Oort-effecten, niet aanvaardbaar.
     Teneinde de operatie inkomensneutraal te laten verlopen, is in 1990 het belastingpercentage in de eerste tariefschijf verhoogd. Door een rijksbijdrage in het AAf en het AWW-fonds [AWW: Algemene Weduwen- en Wezenwet, red.] konden de premies AAW en AWW, die dan alleen verschuldigd zouden zijn door personen onder de 65 jaar, destijds beperkt blijven tot 1,15% respectievelijk 1,25% (thans 2,75% en 1,15%). Evident is dat ook deze operatie geen noemenswaardige inkomensgevolgen voor 65-plussers heeft meegebracht.
     Het geheel overziend moet dan de constatering zijn dat ten opzichte van de hiervoor beschreven vergelijkingsmaatstaf aan 65-plussers geen lastenverzwaringen zijn opgelegd. In dat licht bezien betekent onderhavig wetsvoorstel daarentegen een verbetering van de positie van 65-plussers. Zonder noemenswaardige lastenverzwaring krijgen zij recht op, weliswaar qua niveau aangepaste, voorzieningen.

7.2.3. Harmonisatie en afbakeningen

     In onze brief van 6 mei 1991 is uitvoerig uiteengezet hoe wij de herstructurering van de AAW-voorzieningen en de Rgshg gestalte willen geven. Gekozen is voor een ontwikkeling langs twee lijnen: de AWBZ en de gemeenten.
     Voor de overzichtelijkheid - met de herstructurering hangen ook financiële effecten samen - worden de hoofdlijnen van de nieuwe structuur nog eens kort weergegeven:
- werkvoorzieningen blijven onder verantwoordelijkheid van de bedrijfsverenigingen en via de AAW gefinancierd;
- leef- en woonvoorzieningen van de AAW worden geïntegreerd met de Rgshg en gedecentraliseerd naar de gemeenten;
- zorgvoorzieningen worden volledig ondergebracht bij de AWBZ;
- inkomensondersteunende voorzieningen worden ingepast in de bijzondere bijstand.

     In navolgende tabel is aangegeven welke effecten de herstructurering heeft voor de kosten van de AAW-voorzieningen.
     Zoals in paragraaf 4.1 is aangegeven, zullen de voorzieningen voor verplaatsen binnen (rolstoelen) niet meer bij de AWBZ, zoals in de brief rblz.|39| van 6 mei was voorgesteld, maar bij de gemeenten worden ondergebracht.

Financiële effecten van overheveling van AAW-voorzieningen naar het gemeentefonds, AWBZ en ABW (prijzen en volumina 1992, in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     In deze tabel komt tot uitdrukking dat overheveling van de AAW-zorgvoorzieningen naar de AWBZ en van de inkomensondersteunende voorzieningen naar de bijzondere bijstand besparingen opleveren. Deze besparingen zijn met name toe te schrijven aan het stringentere toelatingsbeleid van de AWBZ en de ABW.
     Wat de zorgvoorzieningen betreft, is het beeld als volgt:
- De kosten voor communicatiemiddelen zouden in de AAW in totaal ƒ105 mln bedragen (ƒ15 mln voor beneden-65-jarigen en ƒ90 mln voor 65-plussers). Vanwege een stringenter toekenningsbeleid in de AWBZ kan worden volstaan met overheveling van een bedrag van ƒ60 mln.
- De dieetkostenvergoeding die ingevolge de AAW zou worden verstrekt aan beneden- en boven-65-jarigen zou naar schatting ƒ100 mln kosten. In de AWBZ ligt de nadruk op bijzondere diëten en niet, zoals in de AAW, op het compenseren van extra kosten als gevolg van het houden van dieet.
     Dientengevolge kan de overheveling naar de AWBZ dan ook belangrijk lager zijn dan de hiervoor genoemde ƒ100 mln. Volstaan kan worden met een bedrag van ƒ20 mln.
- Voor ADL-hulp en -assistentie en voor huishoudelijke hulp worden respectievelijk ƒ65 en ƒ90 mln overgeheveld naar de AWBZ. Deze bedragen corresponderen met de kosten van deze voorzieningen voor beneden-65-jarigen in de AAW. Voor 65-plussers worden geen middelen overgeheveld. 65-plussers hebben in de huidige situatie al recht op verstrekking van deze voorzieningen vanuit de AWBZ.

     Wat voorzieningen met een inkomensondersteunend karakter betreft, worden de uitgaven in de AAW geraamd op totaal ƒ115 mln (ƒ25 mln voor beneden-65-jarigen en ƒ90 mln voor 65-plussers). Indien deze voorzieningen in het kader van harmonisatie en afbakening in de toekomst via de bijzondere bijstand worden verstrekt, betekent dit voor 65-plussers een bestendiging van de huidige situatie. Zij kunnen nu al een beroep doen op de bijzondere bijstand voor het verkrijgen van deze voorzieningen. Voor hen verandert er niets en behoeven ook geen middelen te worden overgeheveld.
     Voor beneden-65-jarigen heeft het de consequentie dat het verkrijgen van deze voorzieningen, anders dan in de huidige situatie, afhankelijk wordt van de eigen middelen. In de ABW geldt immers de middelentoets. Aangenomen wordt dat vanwege de middelentoets kan worden volstaan met de overheveling van ƒ15 mln naar de bijzondere bijstand.

rblz.|40| 
7.2.4. Aanvankelijk beoogde en thans voorziene beheersingsmaatregelen

     Na harmonisering en afbakening van het voorzieningenbeleid resteert, zo blijkt uit de tabel, een beleidsintensivering van ƒ655 mln (niveau 1992). Aanvankelijk hadden wij het voornemen deze beleidsintensivering nagenoeg volledig door beheersingsmaatregelen te compenseren.
     Welke maatregelen daarbij voor ogen stonden, is aangegeven in onze brief van 6 mei 1991. De opbrengst van deze maatregelen zou na overheveling circa ƒ640 mln hebben bedragen (ƒ350 mln op voorzieningen voor beneden-65-jarigen en ƒ290 mln op voorzieningen voor 65-plussers).

     Het was onze bedoeling om, alvorens de AAW-voorzieningen te decentraliseren naar de gemeenten, deze voorzieningen zodanig te herzien dat uitbreiding van de doelgroep naar 65-plussers budgettair neutraal zou kunnen worden gerealiseerd. Aldus zouden de gemeenten de uitvoering van het voorzieningenbeleid kunnen overnemen zonder de noodzaak daarin direct aanpassingen aan te brengen. Eerder in deze memorie is aangegeven dat wij inmiddels van deze werkwijze hebben afgezien. In plaats daarvan worden de voorzieningen wél onder de randvoorwaarde van budgettaire neutraliteit, doch met beperktere voorafgaande beheersingsmaatregelen aan de gemeenten overgedragen. Zoals de overdracht nu voor ogen staat, treft de rijksoverheid op 1 oktober 1992, 1 april 1993 en 1 oktober 1993 een beperking van telkens 10% op lopende vervoersvoorzieningen. Op het moment van overdracht aan gemeenten (1 januari 1994) is dan sprake van een "vrije ruimte" in het te decentraliseren budget van 30%. Aan de gemeenten wordt de ruimte gegeven om zelf (verdere respectievelijk betere) oplossingen te ontwikkelen om de uitbreiding van de doelgroep naar 65-plussers budgettair neutraal te realiseren. Zo krijgen de gemeenten de vrijheid om bij de toekenning van voorzieningen een eigen bijdrage te vragen, naar het inkomen van de aanvrager te kijken, lagere vervoerskostenvergoedingen vast te stellen en meer collectieve in plaats van individuele vervoersvoorzieningen te scheppen. Voor een uitvoerige behandeling van de overgangsregeling wordt verwezen naar subparagraaf 7.2.7.

7.2.5. Uitvoeringskosten

     Decentralisatie van AAW-voorzieningen naar de gemeenten en de AWBZ heeft tot gevolg dat de uitvoeringskosten bij de huidige uitvoerders van de AAW-voorzieningen zullen dalen en bij de gemeenten en de AWBZ zullen toenemen. Bij deze verschuiving wil het kabinet als uitgangspunt hanteren dat uitvoering door de gemeenten en de AWBZ in ieder geval niet duurder mag zijn dan de uitvoering in de bestaande situatie, uiteraard met inachtneming van de onvermijdelijke toename van de uitvoeringskosten als gevolg van de uitbreiding van de doelgroep naar 65-plussers. Derhalve zijn de huidige uitvoeringskosten van de AAW-voorzieningen richtinggevend voor de bepaling van aan de gemeenten en de AWBZ over te hevelen bedragen ter financiering van de gestegen uitvoeringskosten. Het SVr-advies geeft daar inzicht in.

     Volgens dit advies zijn er bij de bedrijfsverenigingen en de organen die de AAW fictief uitvoeren (ABP, Spf) circa 900 mensjaren gemoeid met het toekennen en administreren van voorzieningen. Daarnaast worden er bij het GAK circa 200 mensjaren ingezet ten behoeve van de administratie van de GMD en heeft de GMD zelf een personeelsinzet van 250 à 300 mensjaren ten behoeve van de advisering met betrekking tot rblz.|41| AAW-voorzieningen. In totaal vergen advisering, toekenning en administratieve afhandeling van AAW-leefvoorzieningen derhalve circa 1400 mensjaren. De uitvoeringskosten van AAW-voorzieningen worden op basis hiervan berekend op circa ƒ100 mln. Overigens zij opgemerkt dat de AAW-werkvoorzieningen via de AAW gefinancierd blijven worden. De uitvoeringskosten van AAW-werkvoorzieningen zijn om die reden hier buiten beschouwing gelaten.

     Bij overheveling van voorzieningen naar gemeenten en de AWBZ vervallen de circa 900 mensjaren voor toekenning en administratie van AAW-voorzieningen bij de bedrijfsverenigingen en de organen die de AAW fictief uitvoeren. Bij de 250 à 300 mensjaren bij de GMD in verband met advisering en de 200 mensjaren bij het GAK in verband met de administratie van de GMD ligt dat anders.
     Het kabinet wil ervan uitgaan dat de GMD adviesinstantie blijft voor de gemeenten. Daarmee kunnen de hierboven genoemde aantallen mensjaren bij de GMD en het GAK grotendeels behouden blijven. De kosten daarvan komen dan echter voor rekening van de gemeenten. De huidige uitvoeringskosten van de AAW-voorzieningen, althans de bedragen die daarvoor ten laste van het AAf worden gebracht, kunnen op grond van het voorgaande met ƒ100 mln dalen.
     Bij de gemeenten en de AWBZ stijgen de uitvoeringskosten.
     De toekenning en administratieve afhandeling van de AAW-voorzieningen, die naar de gemeenten worden overgeheveld, leidt tot extra (personeels)kosten bij de gemeenten. Daarnaast zal een deel van de kosten van de GMD voor rekening van de gemeenten komen, ervan uitgaande althans dat de GMD adviesinstantie blijft voor de gemeenten.

     Bij de AWBZ is de advisering en toekenning van voorzieningen in handen van een arts. De administratieve afhandeling vindt plaats bij de zorgverzekeraars. Meer voorzieningen leiden ook hier tot hogere uitvoeringskosten.

     Voor de financiering van de toename van de uitvoeringskosten bij gemeenten en AWBZ is ƒ100 mln beschikbaar, zijnde het bedrag dat op de huidige uitvoeringskosten bespaard kan worden. Dit bedrag zal worden verdeeld over de gemeenten en de AWBZ in de verhouding van de bedragen van de voorzieningen die naar de gemeenten en de AWBZ worden overgeheveld. Dit betekent dat aan de gemeenten een bedrag van ƒ75 mln toevalt en aan de AWBZ een bedrag van ƒ25 mln. In deze verdeling is tevens begrepen het naar verwachting overigens minieme effect op de uitvoeringskosten van gemeenten van het overdragen van de inkomensondersteunende AAW-voorzieningen naar de bijzondere bijstand.
     Het beschikbare bedrag van ƒ100 mln wordt verhoogd met een bedrag van ƒ60 mln in verband met de uitbreiding van de doelgroep naar 65-plussers en de daarmee samenhangende noodzaak beheersingsmaatregelen te treffen. Het merendeel van deze kosten slaat neer bij de gemeenten. Met name de voorzieningen die naar de gemeenten worden overgeheveld, ondervinden de invloed van de uitbreiding van de doelgroep. Het bedrag van ƒ60 mln wordt dan ook verdeeld in de verhouding ƒ55 mln voor de gemeenten en ƒ5 mln voor de AWBZ.
     In totaal ontvangen de gemeenten daardoor ƒ130 mln voor gestegen uitvoeringskosten. Naar de AWBZ wordt in totaal ƒ30 mln overgeheveld.

rblz.|42| 
7.2.6. Overheveling naar het gemeentefonds, de AWBZ en de bijzondere bijstand

     Uitgangspunt voor een budgettair neutrale decentralisatie van AAW-voorzieningen naar de gemeenten is dat de bedragen die voor deze voorzieningen in de meerjarenramingen van de fondsen zijn verwerkt aan het gemeentefonds worden toegevoegd.
     In deze meerjarenraming, die loopt tot en met het jaar 1996, is rekening gehouden met een demografisch volumeaccres. Wij zijn van oordeel dat het redelijk is dat dit accres over de te beschouwen periode wordt doorgegeven aan de gemeenten. Na 1996 moet naar ons oordeel geen sprake meer zijn van een specifiek op de voorzieningen betrekking hebbend accres en zijn de reguliere determinanten van het gemeentefonds van toepassing.

     De huidige meerjarenramingen (Nota Sociale Zekerheid 1992} laten het volgende beeld zien:

Meerjarenraming van aan gemeenten te decentraliseren AAW-voorzieningen (in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     Gegeven het feit dat decentralisatie voorzien wordt per 1 januari 1994 zijn de in bovenstaande tabel voor de jaren 1994, 1995 en 1996 opgevoerde bedragen beschikbaar voor toevoeging aan het gemeentefonds. Het voor 1996 opgevoerde bedrag is tevens structureel, afgezien uiteraard van de voor het gemeentefonds geldende reguliere volume- en prijsmutaties.
     Bovenstaande bedragen moeten nog aangevuld worden met de vergoedingen voor de voor die jaren geldende administratiekosten, zowel met betrekking tot voorzieningen voor beneden-65-jarigen als met betrekking tot de uitbreiding van de voorzieningen voor 65-plussers.
     Deze staan in onderstaande tabel:

Meerjarenraming van administratiekosten voor aan gemeenten te decentraliseren AAW-voorzieningen (in mld gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     Daarnaast worden middelen aan het gemeentefonds toegevoegd in verband met de extra uitgaven in de bijzondere bijstand (ABW).
     De toevoeging van middelen aan het gemeentefonds zal er dan als volgt uitzien:

rblz.|43| De toevoeging van gelden voor voorzieningen en administratiekosten aan hat gemeentefonds vanaf 1994 (in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     De meerjarenramingen van verschuivingen van lasten van de AAW naar de AWBZ met betrekking tot de overheveling van zorgvoorzieningen naar de AWBZ zijn in onderstaande tabel weergegeven. Gegeven het feit dat overheveling naar de AWBZ wordt voorzien per 1 januari 1994 mogen de in de onderstaande tabel voor de jaren 1994, 1995 en 1996 opgevoerde bedragen gecompenseerd worden middels verhoging van de AWBZ-premie. Het voor 1996 opgevoerde bedrag is tevens structureel.

De toevoeging van gelden voor voorzieningen en administratiekosten naar de AWBZ (in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

7.2.7. Overgangsregeling

     In onze brief van 6 mei aan de Tweede Kamer was nog voorzien dat de voorzieningen per 1 januari 1993 zouden worden overgeheveld naar de gemeenten en naar de AWBZ. In 1992 zouden dan centrale beheersingsmaatregelen worden getroffen, zodat het voorzieningenpakket zonder noodzaak tot verdere ingrepen in het pakket kon worden overgeheveld naar de gemeenten. De vervoersvergoedingen zouden daartoe gehalveerd moeten worden. Dit werd echter beschouwd als een te forse ingreep.
     Besloten is de vervoersvergoedingen met 10% te beperken per 1 oktober 1992. Hetgeen een structureel besparingsbedrag oplevert van ƒ60 mln. Deze ƒ60 mln zouden de gemeenten kunnen gebruiken om nieuw beleid te voeren. De VNG en de Rgf hebben aangegeven dat ƒ60 mln voor de overgangssituatie te weinig is. In een brief aan de Tweede Kamer heeft de VNG te kennen gegeven dat zij in totaal ƒ600 mln nodig menen te hebben voor de overgang en geleidelijke afbouw van bestaande gevallen van AAW-voorzieningen. Om bestaande gevallen in 1993 het oude niveau en nieuwe gevallen (beneden- en boven-65 jarige) een lager niveau (plusminus de helft) te geven, is in eerste instantie ƒ300 mln nodig in 1993. Er wordt echter in 1992 10% gekort, hetgeen op jaarbasis circa ƒ60 mln oplevert. In 1993 is ter dekking van de extra uitgaven derhalve ƒ240 mln (ƒ300 - ƒ60) nodig. In totaal is er volgens de VNG in de periode van 1993 t/m 1996 ƒ600 mln nodig indien geen rekening wordt gehouden met in- en uitstroom van het huidige bestand. Wordt met dit laatste wel rekening gehouden, dan is ƒ370 mln nodig voor de overgang en geleidelijke afbouw van bestaande gevallen van AAW-voorzieningen (zie tabel).

rblz.|44| Additionele financieringsbehoefte volgens de VNG (in mln gld. afgerond op ƒ5 mln):

 
     Het kabinet heeft uit oogpunt van budgettaire neutraliteit niet kunnen instemmen met een extra bedrag van ƒ370 mln voor de overgangssituatie. Door de VNG is evenwel duidelijk gemaakt dat zonder extra middelen voor geleidelijke afbouw van bestaande voorzieningen de overheveling van voorzieningen naar gemeenten niet geaccepteerd zal worden.

     Daarnaast is door de VNG een invoeringstermijn van een halfjaar gewenst. Ook de Rgf heeft aangegeven dat er minimaal een halfjaar tussen verdeling van bedragen over gemeenten en uitvoering door gemeenten zou moeten zitten.

     Dit alles overwegende, heeft het kabinet besloten de overdracht van voorzieningen naar gemeenten één jaar uit te stellen. In de periode tot die datum zal het kabinet, bovenop de beperking die op 1 oktober van dit jaar al is voorzien, nog twee keer een vermindering met 10% doorvoeren op het niveau van de vervoersvoorzieningen en wel op 1 april 1993 en op 1 oktober 1993. Aldus beschikt de VNG op het moment dat de voorzieningen gedecentraliseerd worden over een vrije ruimte in het budget van globaal 30% (globaal, omdat alleen de vervoersvoorzieningen worden beperkt, doch deze maken meer dan 95% van de te decentraliseren voorzieningen uit) waaruit voorzieningen voor 65-plussers kunnen worden gefinancierd.
     Voor het financiële beeld wordt uitgegaan van de opstelling van de VNG, die stelt dat in het eerste jaar na overdracht (1994) geen verdere beperkingen in AAW-voorzieningen mogen worden aangebracht. In het tweede jaar (1995) kan dan nog eens 10% worden beperkt. In het derde jaar (1996) wordt weer 10% beperkt zodat dan het structureel niveau wordt bereikt. Bij deze invulling zal de VNG ruim ƒ100 mln voor de overgang nodig hebben. Besloten is om de incidentele opbrengst van ƒ115 mln in 1993 aan te wenden voor dekking van de extra uitgaven in latere jaren waarvan in het VNG-beeld nog sprake is. Zie onderstaande tabel.

Additionele financieringsbehoefte bij decentralisatie per 1 januari 1994 (in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     rblz.|45| Het besluit heeft wel consequenties voor de horizonbepaling met betrekking tot de leeftijdsgrens in de verzekerings- en premieplicht AAW. Het voorstel om pas op 1 januari 1994 te decentraliseren, impliceert dat 65-plussers ook pas met ingang van 1 januari 1994 recht op voorzieningen krijgen. Anders schiet het voorstel zijn doel voorbij. Het voorgaande betekent dat de horizonbepaling nog eens met één jaar moet worden verlengd.

7.2.8. Financiering

     Los van de hierboven geschetste overgangsproblematiek heeft de financiering van de voorstellen in dit wetsvoorstel twee majeure aspecten:
a. De financiering van het per saldo nog optredende (structurele) tekort.
b. De effecten voor de rijksbijdragen aan het AAf en het AWW-fonds, voor de belastingtarieven over de eerste inkomensschijf en voor de premies AAW, AWW en AWBZ.
     De in subparagraaf 7.2.6 weergegeven bedragen voor toevoeging aan de AWBZ en het gemeentefonds zijn in totaliteit hoger dan de som van de bedragen die voor de betreffende voorzieningen en de daarbij behorende administratiekosten in de meerjarenramingen zijn uitgetrokken. In 1994 bedraagt het tekort ƒ160 mln, oplopend tot ƒ170 mln in 1996, welk bedrag tevens het structurele tekort weergeeft.

Confrontatie van de toe te voegen en in de meerjarenraming beschikbare bedragen (in mln gld, afgerond op ƒ5 mln):

 
     Voor deze tekorten wordt gecompenseerd door in de AOW voor AOW-gerechtigden met een partner jonger dan 65 jaar van het 70/30-systeem op het 50/50-systeem over te gaan. De betreffende gerechtigden zullen aanspraak kunnen maken op een basispensioen van 50%, aangevuld met een van het inkomen van de jongere partner afhankelijke toeslag. Op dit moment wordt op dit punt een andere overgangsmaatregel voorgesteld dan in de brief van 6 mei is verwoord. Het 70/30-systeem zal namelijk blijven gelden voor degenen die vóór inwerkingtreding van het desbetreffende wetsvoorstel al 65 waren en bovendien vóór die datum al gehuwd waren of ongehuwd samenwoonden met een partner jonger dan 65 jaar, zolang het betreffende huwelijk of de samenwoonrelatie in stand blijft. Door de nieuwe overgangsbepaling blijft de opbrengst van deze maatregel in 1994 beperkt tot ƒ60 mln, uitgaande althans van de inwerkingtreding van deze maatregel in 1993. In de jaren 1995 en 1996 is de opbrengst ƒ90 mln respectievelijk ƒ120 mln. Structureel bedragen de opbrengsten ƒ90 mln. rblz.|46| In structurele situatie zijn de opbrengsten van de AOW-50/50-variant derhalve groter dan de meeruitgaven door uitbreiding naar 65-plussers.

     Als gevolg van de horizonbepaling in de Wet tijdelijke handhaving leeftijdsgrens verzekerings- en premieplicht zouden de rijksbijdragen AAW en AWW per 1 januari 1993 vervallen. Als gevolg van onderhavig wetsvoorstel is verlenging van de horizonbepaling met nog één jaar onontkoombaar.

     In het advies van de Raad van State betreffende het wetsvoorstel tweede verlenging Wet tijdelijke handhaving leeftijdsgrens verzekerings- en premieplicht AAW d.d. 28 juli 1992 gaat de Raad in op de bredere problematiek van verzekerings- en premieplicht van 65-plussers. De Raad adviseert het kabinet op zo kort mogelijke termijn een standpunt te bepalen over de verzekerings- en premieplicht AAW na 1993, gezien het feit dat 65-plussers geen (of "minder dan nagenoeg geen") rechten aan de AAW ontlenen. Naar aanleiding hiervan is in de memorie van toelichting bij het betreffende wetsvoorstel een passage opgenomen inhoudende dat een notitie met het kabinetsstandpunt over deze kwestie aan de Tweede Kamer wordt toegezegd. Het kabinet wil er voor zorg dragen dat de Tweede Kamer over deze notitie beschikt ruimschoots vóór de plenaire behandeling van onderhavig wetsvoorstel. Aldus zal de Kamer in staat zijn de financiering van onderhavig wetsvoorstel te bezien tegen de achtergrond van de voornemens van het kabinet met betrekking tot de structurele regeling van de verzekerings- en premieplicht AAW. Zoals hiervoor reeds is aangegeven, valt de inwerkingtreding van onderhavig wetsvoorstel samen met de expiratiedatum van het wetsvoorstel tweede verlenging wet tijdelijke handhaving leeftijdsgrens verzekerings- en premieplicht AAW. De financiële consequenties van onderhavig wetsvoorstel zullen zich dan ook manifesteren in de situatie zoals die op dat moment geldt. Wordt een nadere regeling van de verzekerings- en premieplicht AAW achterwege gelaten, dan ontstaat automatisch de situatie dat 65-plussers verzekerings- en premieplichtig worden voor de AAW. Dan zouden 65-plussers zowel gaan bijdragen aan het voorheen via de belasting gefinancierde deel van de AAW-uitgaven (de rijksbijdrage van ƒ11 510 mln) als aan het premiegefinancierde deel van de AAW-uitgaven (ƒ5120 mln). Door verbreding van de premiegrondslag AAW zou dan de premie voor beneden-65-jarigen dalen. De premie voor 65-plussers stijgt in die situatie meer dan de premieverhoging die het gevolg is van het vervallen van de rijksbijdragen. Dit relatief ongunstig effect voor de 65-plussers zou worden gecompenseerd door het feit dat de stijging van de AWW-premie als gevolg van het vervallen van de rijksbijdragen volledig ten laste van de beneden-65-jarigen zou komen.
     Onderhavig wetsvoorstel grijpt hier aldus op in dat de AAW lasten kunnen dalen met ƒ235 mln als gevolg van overheveling van de zorgvoorzieningen naar de AWBZ, terwijl de AWBZ-lasten met ƒ295 mln stijgen.
     Door overheveling van een deel van de AAW-voorzieningen naar de gemeenten (leef-, woon- en inkomensondersteunende) kunnen de AAW-lasten met ƒ900 mln dalen. Daartegenover staat een toevoeging aan het gemeentefonds (ƒ1005 mln). Deze toevoeging komt ten laste van de rijksbegroting. Voor dit onderdeel is derhalve sprake van een verschuiving van de rijksbijdrage naar het gemeentefonds. Voor de financieringsverschuivingen en aandelen van beneden- en boven-65-jarigen in de financiering ingeval een nadere regeling van de verzekerings- en premieplicht AAW achterwege blijft, wordt verwezen naar de volgende tabel. Daarbij zij nog eens opgemerkt dat de door het kabinet toegezegde notitie dat beeld nog eens kan veranderen.

rblz.|47| Financieringsverschuivingen en -aandelen op transactiebasis in 1994 (in mln gld):

7.2.9. Inkomensgevolgen

     Vanuit het onderhavig wetsvoorstel voortvloeiende premie- en belastingbeeld kunnen geen noemenswaardige inkomenseffecten worden gegenereerd, omdat de voorstellen in de structurele situatie binnen de collectieve sector nagenoeg budgettair neutraal zijn en omdat de verschuivingen plaatsvinden tussen volksverzekeringen en de eerste schijf van het belastingtarief (dezelfde heffingsgrondslag). Dit geldt zowel voor boven- als voor beneden-65-jarigen. Als de voorzieningen in 1994 worden overgeheveld naar andere regelingen en de leeftijdsgrens in de AAW vervalt, is de mutatie van het gecombineerde tarief eerste schijf in 1994 0,04 procentpunt. In de structurele situatie bedraagt het premie- en belastingeffect -0,01 procentpunt.
     Wat betreft de inkomenseffecten samenhangend met de voorgenomen wijziging van de uitkeringsstructuur van de AOW zij verwezen naar de memorie van toelichting bij het desbetreffende wetsvoorstel.
     De voornemens in dit wetsvoorstel zullen stellig inkomenseffecten met zich meebrengen voor verschillende categorieën van voorzieningsgebruikers. Een algemeen beeld is echter niet te destilleren. De inkomensgevolgen kunnen afhankelijk van de voorzieningen waarop aanspraak gemaakt wordt en afhankelijk van de wijze waarop de betrokken gemeente het dan gedecentraliseerde voorzieningenbeleid heeft vormgegeven per individu zeer uiteenlopen en zowel positief als negatief zijn.
     Onderstaand willen wij verduidelijken waar in onze voorstellen begrenzingen liggen van de inkomensgevolgen.
     In de eerste plaats herhalen wij wat op diverse plaatsen in de toelichting is gesteld: eigen bijdragen zijn aanvullend in respectievelijk het sluitstuk van het gemeentelijk beleid. Het accent ligt op een doelmatig gemeentelijk beleid gericht op de verlening van de voorzieningen zelf.
     De nominale eigen bijdrage voor woningaanpassing en voorzieningen in natura wordt wettelijk gemaximeerd. Het ligt in ons voornemen om aan te sluiten bij de geldende eigen bijdrage voor woningaanpassing van ƒ500,- tot een nader vast te stellen inkomensgrens. Het ligt in de rede voor deze grens aan te sluiten bij de huidige inkomensgrens voor rblz.|48| vervoersvoorzieningen in de AAW op het niveau van het modale inkomen. Voor bovenmodale inkomens kan een hogere bijdrage worden gevraagd, waarbij dan in feite sprake is van inkomensafhankelijkheid.
     Tussen het minimuminkomen en het modale inkomen wordt de werking van de nominale eigen bijdrage de facto beperkt. Van de lage inkomens zal minder worden gevraagd vanwege het regime van de bijzondere bijstand (voor de minima niet meer dan het zogenaamde drempelbedrag van thans ƒ185,-).
     Inkomensafhankelijke eigen bijdragen hebben met name betekenis bij vergoedingen van extra kosten van gehandicapten. Het gaat hierbij om de afstemming van de omvang van de vergoedingen op het inkomen. Bij de over te dragen voorzieningen naar de bijzondere bijstand is dit per definitie zo. Een ander mogelijk voorbeeld is de vergoeding van verhuiskosten als woonvoorziening. Vergoeding van kosten van vervoer kan afgestemd worden op het inkomen of worden gekoppeld aan een bepaalde inkomensgrens. Voor gebruikskosten van een auto of taxi ligt echter het accent op een beperking van de forfaitaire vergoedingen. Inkomensafhankelijke bijdragen zullen derhalve slechts aanvullende betekenis hebben, ook omdat bij cumulatie aanspraken kunnen ontstaan op bijzondere bijstand.
     Overigens wordt het beperken of vervallen van vergoedingen van vervoerskosten in verband met het aanbod van een andere (collectieve) voorziening door ons niet als een inkomenseffect beschouwd. Er is dan immers sprake van substitutie van voorzieningen.
     Ten slotte kan het eigen aandeel in de kosten van woningaanpassing enig inkomenseffect hebben. Dit wordt veelal door hogere huursubsidie beperkt tot het effect van de zogenaamde kwaliteitskorting. Bij niet-subsidiabele huren en eigen woningen zal de gemeente zo nodig (voor)financieringsmogelijkheden kunnen bieden, waarbij de aflossingsduur en aflossingsbedragen kunnen worden afgestemd op de individuele betalingscapaciteit.

7.2.10. Verdeling over gemeenten

     De Rgf heeft op 10 juni 1992 een advies uitgebracht over het voorstel van de beheerders van het gemeentefonds met betrekking tot de verdeling van de middelen over gemeenten.
     Weliswaar bestaat er bij de Rgf een voorkeur om aan te sluiten bij de historische verdeling, maar de Rgf is het eens met de stelling van de beheerders van het gemeentefonds dat door decentralisatie en uitbreiding van de doelgroep een breuk met het verleden ontstaat. De Rgf gaat in ieder geval voor 1993 akkoord met het voorstel van de beheerders van het gemeentefonds om het beschikbare bedrag te verdelen via een vast bedrag per inwoner. De Rgf ziet nauwelijks mogelijkheden voor een objectieve overgangsregeling voor 1994 en 1995. Het onderzoek van BiZa naar de historische kostenverdeling was namelijk gebaseerd op gegevens van het GAK en de Detam met betrekking tot één jaar. De uitkomsten van dit niet als representatief te achten onderzoek kunnen volgens de Rgf niet dienen als basis voor een integratie-uitkering.
     Dit feit, de uitbreiding van de doelgroep en de eenvoudige systematiek zijn voor het kabinet de redenen om het advies van de Rgf over te nemen.

8. Bijzondere aspecten

     In het navolgende komen achtereenvolgens aan de orde de aan de wet verbonden gevolgen voor vrouwen, het streven naar vermindering en vereenvoudiging van de regelgeving en de voorlichting over de wet.

rblz.|49| 

8.1. Gevolgen voor vrouwen

     De wet voorziet in de overheveling van bepaalde hiervoor nader aangeduide AAW-voorzieningen en de Rgshg-woonvoorzieningen naar gemeenten en de AWBZ. Voor die voorzieningen die naar de AWBZ worden overgeheveld, zullen wat de toekenning daarvan betreft de reguliere criteria gelden die bij of krachtens die wet zijn gesteld. Voor zover deze criteria, als gevolg van de onderhavige overheveling, wijziging zullen ondergaan, geldt daarbij als uitgangspunt dat zoveel mogelijk zal worden aangesloten op de criteria die voorheen in het kader van de uitvoering van de AAW werden gehanteerd. Noch in de AWBZ, noch in de AAW wordt met betrekking tot de toekenning van voorzieningen enig onderscheid gemaakt tussen vrouwen en mannen.
     De overheveling van deze voorzieningen heeft dan ook geen bijzondere gevolgen voor vrouwen.
     Dit geldt evenzeer voor de voorzieningen die naar de gemeenten worden overgeheveld. Zo is voor de toekenning van de vervoersvoorzieningen en de woonvoorzieningen uitsluitend van belang of betrokkene gehandicapt is in de zin van de wet, met andere woorden of betrokkene tengevolge van ziekte of gebrek aantoonbare beperkingen ondervindt op het gebied van het wonen of het verplaatsen buitenshuis.
     Voor de zogenaamde inkomensondersteunende voorzieningen die naar de ABW worden overgeheveld, zullen de criteria gelden die in het kader van de verlening van bijzondere bijstand worden gehanteerd. Ook bij deze criteria is het geslacht van betrokkene niet van betekenis.

8.2. Dereguleringsaspecten

     In de inleiding van deze memorie is reeds aangeduid welke ontwikkelingen en welke tekortkomingen in het huidige stelsel tot deze wet aanleiding hebben gegeven, alsmede welke doelstellingen daarmee nagestreefd worden.
     De wet draagt in niet onbelangrijke mate bij aan het streven de regelgeving te vereenvoudigen, c.q. toegankelijker te maken voor de individuele burger. Zo zal de omvangrijke en complexe regelgeving in het kader van de AAW en de overeenkomstige overheidspensioenregelingen inzake de verstrekking van leef-, en genees- en heelkundige voorzieningen worden ingetrokken. Ook de Rgshg wordt ingetrokken. Daar staat tegenover dat ingevolge het voorstel regels zullen worden gesteld met betrekking tot de eigen bijdragen en de aanpassing van het bedrag van ƒ45 000,-. Per saldo leidt het voorstel echter tot een niet geringe vermindering van de regelgeving op centraal niveau. Op decentraal niveau daarentegen brengt het voorstel een uitbreiding van de regelgeving met zich mee. De beantwoording van de vraag hoe groot de omvang van die uitbreiding is, is afhankelijk van de invalshoek die men kiest. Wanneer men landelijk de regelingen die als gevolg van het voorstel tot stand zullen komen, gaat tellen, dan zal men die uitbreiding, gegeven het feit dat elke gemeente een verordening dient vast te stellen, als "aanzienlijk" beschouwen. Inhoudelijk is er echter weer een aanzienlijke beperking omdat de gemeenten veelal de modelverordening van de VNG als basis zullen nemen of overnemen. Beziet men de uitbreiding echter vanuit het perspectief van de burger, dan zal men de tot stand te brengen decentrale regelgeving, gegeven het feit dat voor de individuele burger slechts één regeling openstaat, niet als een aanzienlijke uitbreiding van de regelgeving kunnen kwalificeren. Aangezien het streven de regelgeving te verminderen uiteraard bezien dient te worden rblz.|50| vanuit het perspectief van de individuele burger, zijn wij van oordeel, wanneer wij de vermindering van regelgeving op centraal niveau afwegen tegen de uitbreiding van regelgeving op decentraal niveau, dat het voorstel een niet onbelangrijke bijdrage levert aan het streven de regelgeving te verminderen.
     Vanuit een oogmerk van (verdergaande) deregulering hebben wij er uitdrukkelijk voor gekozen om de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de voorzieningenverstrekking zoveel mogelijk te decentraliseren. De invulling van het beleid met betrekking tot de verstrekking van woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen wordt volledig overgelaten aan de gemeenten. Daarbij hebben wij ernaar gestreefd om de verticale coördinatielijnen zoveel mogelijk te beperken.

     Het omzetten van de centrale regelgeving in decentrale regelgeving brengt een verschuiving in de uitvoeringslasten teweeg. Hiervoor zij onder meer verwezen naar de voorgaande paragraaf.
     Met betrekking tot de rechtsbescherming kan worden opgemerkt dat de wet, althans wat de Rgshg-woonvoorzieningen betreft, een wijziging van de beroepsinstantie inhoudt. Het vervallen van het in de AAW bestaande leeftijdsonderscheid tussen personen die al dan niet de leeftijd van 65 jaar hebben bereikt, betekent grosso modo een verdubbeling van de groep personen die voor de desbetreffende voorzieningen in aanmerking kan komen. Deze constatering impliceert echter niet dat het aantal beroepsgevallen ook dienovereenkomstig zal toenemen. Een groot deel van de personen van 65 jaar of ouder die van AAW-voorzieningen uitgesloten waren, kon ter zake een beroep doen op de ABW en in dat kader in beroep gaan. Naar verwacht mag worden, zal de overheveling van inkomensondersteunende voorzieningen naar de ABW een vermindering van het aantal beroepzaken inhouden, aangezien de in de ABW bestaande inkomens- en vermogenstoets ertoe zal leiden dat een geringer aantal personen dan in de AAW het geval was een beroep op die voorzieningen zal doen.
     De dereguleringsaspecten die zijn verbonden aan de overheveling van AAW-voorzieningen naar de AWBZ zullen worden toegelicht in de ter zake tot stand te brengen regelgeving. In dat verband zal ook nader worden ingegaan op de nauwe samenhang tussen de wijzigingen in de AWBZ en de nieuwe zorgwet.

8.3. Evaluatie

     Mede op verzoek van de VNG en de Rgf is voorzien in de evaluatie van deze wet. Naar ons gezamenlijk oordeel brengt de zorgvuldigheid met zich mee dat na verloop van tijd wordt bezien op welke wijze gemeenten invulling hebben gegeven c.q. hebben kunnen geven aan de hun opgedragen (grotendeels nieuwe) taak. Denkbaar is dat het dan wenselijk kan zijn nog bijstellingen aan te brengen in de wettelijke regeling voor decentralisatie van de voorzieningen.
     Het ligt voor de hand bij de evaluatie ook financiële aspecten te betrekken met name in relatie tot het te verwachten beroep op voorzieningen door boven-65-jarigen.

8.4. Voorlichting

     De wet voorziet in de mogelijkheid dat de verschillende artikelen van de wet, onderdelen daarvan of zelfs categorieën van voorzieningen op verschillende tijdstippen in werking kunnen treden. Bedoeld tijdstip hangt uiteraard ten nauwste samen met het moment waarop de overdracht van bepaalde voorzieningen naar het nieuwe loket is afgerond. De rblz.|51| voorlichting over de nieuwe regeling is hieraan gekoppeld; wanneer bekend is dat een voorziening vanaf een bepaalde datum door het nieuwe uitvoeringsorgaan verstrekt zal worden, zal daarover door de betrokken departementen tijdig voorlichtingsmateriaal beschikbaar worden gesteld. Voor zover zulks wenselijk mocht blijken te zijn, zullen bij de vaststelling van de vorm, de inhoud, alsmede de wijze van verspreiding van het voorlichtingsmateriaal zowel de voormalige uitvoeringsorganen als de nieuwe uitvoeringsorganen worden betrokken.

Artikelsgewijze  toelichting

Artikel 1 [1]

     Voor de definiëring van het begrip gehandicapte is aangesloten bij de terminologie die in het kader van de AAW-voorzieningenverstrekking gehanteerd wordt, te weten beperkingen tengevolge van ziekte en gebrek. Bij de Rgshg-voorzieningen is het begrip beperkingen nader omlijnd, in die zin dat bij de toekenning van woonvoorzieningen uitsluitend acht geslagen wordt op de ergonomische beperkingen die een persoon het normale gebruik van de woonruimte in de weg staan. Wij menen dat dat criterium in dat verband het meest geëigend is en hebben dit dan ook in de definitie van woonvoorziening doen terugkomen. In deze definitie hebben wij overigens, gelet op het feit dat een woningaanpassing waarvan de kosten hoger blijken te zijn dan ƒ45 000,- een aangelegenheid is die de zorgverzekeraars regardeert, deze financiële grens eveneens opgenomen.
     In het vijfde lid van dit artikel is een delegatiebepaling opgenomen die de mogelijkheid biedt de grens van ƒ45 000,- bij te stellen indien de prijsontwikkeling van woonaanpassingen daartoe aanleiding geeft. Indien daartoe wordt overgegaan, gaat die wijziging in per 1 januari van enig jaar; dat is gedaan om begrotingstechnische redenen. De verwachting is overigens niet dat ieder jaar tot bijstelling overgegaan behoeft te worden.

Artikel 2 [2]

     Ingevolge artikel 57, tweede lid, van de AAW kan de bedrijfsvereniging bepaalde nader aangeduide personen, al dan niet op hun verzoek, op grond van die wet in aanmerking brengen voor voorzieningen welke strekken tot verbetering van de levensomstandigheden. Doorgaans worden deze voorzieningen aangeduid als leefvoorzieningen. Het betreft hier - zo blijkt uit artikel 7 van het Koninklijk besluit van 14 augustus 1976, Stb. 1976, 434 - voorzieningen die verband houden met ziekte of gebrek en betrekking hebben op vervoer buitenshuis, vervoer binnenshuis, wonen, algemene dagelijkse levensverrichtingen, communicatie, het voeren van een huishouding, herstel, vervanging, onderhoud en reiniging van kleding en beddegoed en ten slotte ontspanning en ontwikkeling voor zover het gaat om aanpassing van middelen of specifieke middelen dan wel wanneer het niet verstrekken tot ernstige bestaansverschraling of psychische decompensatie zou leiden. Naast de woonvoorzieningen die in het kader van de AAW verstrekt worden, zijn teneinde de gehandicapte in staat te stellen zelfstandig te (blijven) wonen, vooral ook de woonvoorzieningen die van de zijde van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het kader van de Rgshg verstrekt worden van belang. In tegenstelling tot de AAW-voorzieningen zijn dit met name bouwkundige en woontechnische voorzieningen, die aard- en nagelvast in of aan de woning worden bevestigd.

     rblz.|52| Zoals reeds in het algemeen deel van de toelichting is aangeduid, wordt de verstrekking van al deze voorzieningen ingrijpend gewijzigd. Een deel wordt overgeheveld naar de AWBZ, een ander deel wordt ondergebracht in de bijzondere bijstand en weer een ander deel wordt gedecentraliseerd naar de gemeenten. Tot de voorzieningen die gedecentraliseerd worden, behoren de AAW-voorzieningen die betrekking hebben op het vervoer binnen of buitenshuis en het wonen, alsmede de Rgshg-woonvoorzieningen, voor zover de met laatstgenoemde voorzieningen gemoeide kosten een bedrag van ƒ45 000,- niet te boven gaan.

     Ingevolge artikel 2 [2] draagt het gemeentebestuur zorg voor de verstrekking van woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen, teneinde te bewerkstelligen dat de in de gemeente woonachtige gehandicapten met behulp van die voorzieningen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en/of zich binnen of buiten de woning kunnen verplaatsen. Welke voorzieningen dat in concreto zouden moeten zijn, wordt in dit artikel niet vastgelegd. Wél is in artikel 4 [5] bepaald dat het gemeentebestuur de zorg voor het verstrekken van rolstoelen en voorzieningen op het gebied van het wonen en het vervoer buitenshuis in een verordening dient te concretiseren. Aldus is er gemeentelijke beleidsvrijheid ten aanzien van de omvang en de inhoud van het lokale voorzieningenpakket en wordt het gemeentebestuur in staat gesteld om, gelet op de behoefte van de individuele gehandicapte en de lokale mogelijkheden, op een flexibele, efficiënte wijze de beperkingen die de gehandicapte bij het wonen en/of het zich binnen of buiten de woning verplaatsen ondervindt, weg te nemen of te verminderen. De verplichting tot een gemeentelijke verordening waarborgt echter een duidelijke invulling van het gemeentelijke voorzieningenpakket.
     De begrippen woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen omvatten een breed scala van specifieke voorzieningen. Zo wordt bijvoorbeeld in de Rgshg onder een woonvoorziening niet alleen verstaan een financiële tegemoetkoming aan de eigenaar van de woning in de kosten van een noodzakelijke bouwkundige- of woontechnische ingreep, maar ook een financiële tegemoetkoming aan de gehandicapte in de kosten van een noodzakelijke verhuizing naar en inrichting van een andere woonruimte; een financiële tegemoetkoming aan de gehandicapte in de kosten van tijdelijke huisvesting die door of voor de gehandicapte worden gemaakt in verband met het verrichten van een bouwkundige- of woontechnische ingreep in of aan de gewoonlijk door hem bewoonde woonruimte; een financiële tegemoetkoming aan de verhuurder van de woning in gederfde huurinkomsten indien in of aan de woning een bouwkundige- of woontechnische ingreep is verricht en die woning niet binnen een bepaalde periode nadat de huurovereenkomst is beëindigd opnieuw wordt verhuurd. Daarnaast bestaan er tal van AAW-woonvoorzieningen, die variëren van aangepast meubilair tot rolstoelvast tapijt.
     Zoals hiervoor al is aangegeven, dient het gemeentebestuur bij verordening aan te duiden welke specifieke woonvoorzieningen aan de gehandicapte ingezetenen verstrekt kunnen worden om de ergonomische beperkingen die zij bij het normale gebruik van de woning ondervinden ofwel geheel weg te nemen, dan wel zoveel mogelijk te verminderen. Een mogelijkheid is dat het gemeentebestuur in de verordening uitgaat van het ter zake in de Rgshg en de AAW bestaande voorzieningenpakket en de bestaande verstrekkingenpraktijk. Een andere mogelijkheid is dat het gemeentebestuur (deels) andere, even toereikende, of wellicht zelfs meer toereikende voorzieningen beschikbaar stelt. Juist voor dit laatste, de mogelijkheid om op een andere, creatieve, nog meer op het individu gerichte wijze gehandicapten in staat te stellen zelfstandig te (blijven) wonen, willen wij uitdrukkelijk ruimte geven. Uiteindelijk kan de rblz.|53| gemeente op lokaal niveau het beste bezien hoe met de inzet van en het efficiënt omgaan met de lokale middelen de gehandicapte, gelet op zijn specifieke individuele omstandigheden, adequaat geholpen kan worden.
     Het vorenstaande geldt mutatis mutandis ook voor de voorzieningen met betrekking tot het zich binnen of buiten de woning verplaatsen. Ook op dit terrein kan het gemeentebestuur besluiten om het thans bestaande AAW-verstrekkingenpakket (zoals rolstoelen, motorinvalidenwagens, aangepaste auto's, financiële tegemoetkomingen voor het gebruik van voertuigen) in de verordening over te nemen, dan wel geheel of gedeeltelijk andere verstrekkingen daarin op te nemen die op minstens even adequate wijze de beperkingen van de gehandicapte bij het verplaatsen binnen of buiten de woning wegnemen of verminderen. Zo is het alleszins voorstelbaar dat er in die gemeenten waar een goedkoop en goed functionerend lokaal (gehandicapten-/ouderen)vervoerssysteem bestaat of alsnog (in het kader van de uitvoering van deze wet) ontwikkeld wordt, er minder behoefte zal bestaan om een uitgebreid financieel tegemoetkomingenstelsel te ontwikkelen. Feit is in ieder geval dat gemeenten - in tegenstelling tot de organen die de AAW en daaraan analoge regelingen uitvoeren - op dit terrein veel meer mogelijkheden hebben om in plaats van financiële tegemoetkomingen andere voorzieningen (bijvoorbeeld een "belbus") aan te bieden.

Artikel 3 [4]

     Uit dit artikel vloeit impliciet voort dat de in artikel 2 [2] verwoorde zorgplicht beperkt is tot Nederlanders en legaal in Nederland verblijvende vreemdelingen, te weten vreemdelingen die beschikken over óf een zogenaamde afhankelijke verblijfstitel (verblijfsrecht artikel 10, tweede lid van de Vreemdelingenwet), óf een toelating als vluchteling, óf een vestigingsvergunning, óf een verblijfsvergunning. Buitenlandse toeristen, vreemdelingen op zaken- of familiebezoek, kortom vreemdelingen die niet het oogmerk hebben zich in Nederland te vestigen, alsmede illegale en gedoogde vreemdelingen, zijn van woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen uitgesloten.
     Gelet op de specifieke verblijfsrechtelijke positie van laatstgenoemde vreemdelingen (kortstondig verblijf/onrechtmatig verblijf/verblijf in afwachting van de uitkomst van de toelatings- c.q. uitzettingsprocedure) achten wij het niet juist dat gemeenten ook voor deze vreemdelingen speciaal aangepaste voorzieningen treffen.
     Dit zou in een groot aantal gevallen tot kapitaalvernietiging leiden, aangezien de vreemdeling waarvoor de voorziening wordt getroffen (bijvoorbeeld de aanpassing van een woning en/of een voertuig) veelal Nederland na een relatief korte periode zal hebben (moeten) verlaten.

Artikel 4 [5]

     In het verlengde van de in artikel 2 [2], eerste lid, vervatte zorgplicht, bevat het eerste lid van dit artikel de verplichting voor het gemeentebestuur om de wijze waarop invulling wordt gegeven aan die zorgplicht in een verordening te regelen. Hoewel dit artikellid zich primair richt tot het gemeentebestuur, is dit artikellid vooral ook van betekenis voor de gehandicapte. Het strekt er namelijk toe om ook de gehandicapte duidelijkheid te verschaffen over vragen als: wanneer kan ik voor een bepaalde voorziening in aanmerking komen?; wat moet ik doen om een voorziening te verkrijgen?; welke voorziening mag ik gelet op mijn situatie verwachten?; kan een aan mij verleende voorziening mij weer afgenomen worden, en zo ja, op welke gronden? Teneinde die duidelijkheid zoveel mogelijk te bevorderen, geeft het tweede lid van dit artikel een aantal rblz.|54| onderwerpen aan die in ieder geval in de verordening geregeld dienen te worden.

     Op grond van dit tweede lid dient de gemeente ook het advies van een deskundige op sociaal-medisch, ergonomisch dan wel bouwkundig gebied in te winnen wanneer dat voor de beoordeling van de aanspraak op een voorziening noodzakelijk is. Wanneer daartoe aanleiding bestaat, zal de deskundige niet alleen geconsulteerd dienen te worden bij de toekenning van een voorziening, maar ook in geval van herziening, beëindiging of terugvordering van een voorziening.

     Daarnaast kunnen in de verordening regels gesteld worden met betrekking tot andere, niet aangeduide onderwerpen die naar het oordeel van het gemeentebestuur tevens van belang zijn voor de verlening van woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. De VNG zal in overleg met ons een modelverordening opstellen. Verwacht wordt dat een groot aantal gemeenten deze modelverordening ongewijzigd zal overnemen.

     In het derde lid van dit artikel is de bevoegdheid opgenomen om de hoogte van financiële tegemoetkomingen af te stemmen op het inkomen van de gehandicapte en zijn partner, c.q. op het inkomen van de (pleeg)ouders van de gehandicapte indien hij jonger is dan 18 jaar. Aldus kan een beroep worden gedaan op hun verantwoordelijkheid ook zelf in de kosten van een voorziening bij te dragen. Dit kan bereikt worden door te bepalen dat een bepaald gedeelte van de met de voorziening gemoeide kosten altijd voor rekening van betrokkenen blijft (bijvoorbeeld de eerste ƒ100,-) en/of door te bepalen dat naarmate het inkomen hoger is, de financiële tegemoetkoming geleidelijk minder wordt. Terzijde zij er in dit verband op gewezen dat indien het gemeentebestuur besluit om voor bepaalde voorzieningen een forfaitair bedrag vast te stellen (bijvoorbeeld voor het gebruik van de eigen auto of een taxi), dat op zich niet als een inkomensafhankelijke financiële tegemoetkoming is aan te merken. Hiervan is slechts dan sprake indien het gemeentebestuur voor verschillende inkomensgroepen verschillende forfaitaire bedragen vaststelt.
     De middelen die aan het gemeentefonds zullen worden toegevoegd, zijn voor de gemeenten in algemene zin toereikend om het voorzieningenpeil te handhaven. Op het individuele gemeentelijke niveau kan een zeker verschil bestaan tussen de middelen die via het gemeentefonds beschikbaar komen en het gemeentelijke uitgavenniveau. Dat is inherent aan de decentralisatie. Met het oog op het lokale beroep op voorzieningen of het creëren van meer financiële armslag voor nieuwe lokale vormen van voorzieningenverstrekking kan het wenselijk zijn de hoogte van de financiële tegemoetkomingen in zekere zin afhankelijk van het inkomen te maken. Met de in het onderhavige lid opgenomen bevoegdheid wordt de gemeente een instrument geboden om tot een rechtvaardige verdeling te komen van de financiële middelen. Uitgangspunt hierbij dient uiteraard te zijn dat de voorzieningen voor alle gehandicapten in de gemeente altijd bereikbaar en betaalbaar moeten zijn. Zou dit laatste niet meer het geval zijn, dan zou de gemeente immers niet aan de in artikel 2 [2] vervatte zorgplicht voldoen.

     Woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen zullen doorgaans direct aan de gehandicapte worden verleend. Het vierde lid maakt hierop ten aanzien van bepaalde woonvoorzieningen, te weten die voorzieningen die bestaan uit een bouwkundige- of woontechnische ingrepen in of aan de woonruimte (verbouwingen), een uitzondering in die zin dat een financiële tegemoetkoming voor een dergelijke ingreep rblz.|55| slechts aan de eigenaar van de woonruimte kan worden verleend. De onderhavige bepaling hangt samen met artikel 15 [17], de doorberekening van het niet-gesubsidieerde deel van de kosten van woningaanpassing in de huur, en in het verlengde daarvan in de individuele huursubsidie. Volledigheidshalve zij erop gewezen dat in dit artikellid geen melding wordt gemaakt van de verhuurder, maar van de eigenaar van de woonruimte. Dit impliceert dat ingeval de gehandicapte eigenaar/bewoner van de woonruimte is, de hier bedoelde tegemoetkoming aan de gehandicapte wordt verleend.

Artikel 5 [6]

     De bevoegdheid van het gemeentebestuur om bij verordening te bepalen dat de gehandicapte een eigen bijdrage is verschuldigd, voor zover de aan hem verleende voorziening niet bestaat uit een financiële tegemoetkoming, is een logisch pendant van het bepaalde in artikel 4 [5], tweede lid, onderdeel b, ingevolge welke de gemeente bij verordening de hoogte van de financiële tegemoetkomingen regelt.
     Het betreft hier al die voorzieningen waarbij een eigen bijdrage niet in de verstrekking zelve geïncorporeerd kan worden, de zogenaamde naturaverstrekkingen. Onder deze naturaverstrekkingen vallen niet alleen de goederen en diensten die direct aan de gehandicapte worden toegekend (bijvoorbeeld de motorinvalidenwagen of het beschikbaar stellen van gehandicaptenvervoer door middel van een speciale lokale busdienst), maar ook de goederen en diensten die hem indirect worden toegekend (bijvoorbeeld woningaanpassing waarbij de financiële tegemoetkoming aan de verhuurder is verstrekt). Het artikel sluit uit dat er van de gehandicapte een eigen bijdrage wordt gevorderd indien hijzelf een financiële tegemoetkoming heeft verkregen. In dat geval zou de eigen bijdrage een verlaging van de financiële tegemoetkoming inhouden en ligt het veeleer in de rede om van meet af aan de financiële tegemoetkoming dienovereenkomstig te verlagen. Evenals zulks het geval is bij de financiële tegemoetkomingen, kan de eigen bijdrage worden afgestemd op het gezamenlijk inkomen van de gehandicapte en zijn partner, dan wel indien de gehandicapte jonger is dan 18 jaar, het gezamenlijk inkomen van zijn (pleeg)ouders.
     De bevoegdheid van gemeentebesturen om te bepalen dat de gehandicapte een bepaalde eigen bijdrage verschuldigd is, wordt door het derde lid beperkt, in die zin dat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij ministerieel besluit voor de lagere inkomensgroepen de hoogte van de eigen bijdragen zal maximeren. Hij doet dit na overleg met de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, gelet op diens directe betrokkenheid bij deze wet. De onderhavige bepaling vloeit voort uit het feit dat een door een lagere overheid nader in te vullen eigenbijdragensysteem een ongewenste doorkruising van het door de centrale overheid voorgestane inkomensbeleid, met name het minimabeleid, kan inhouden. Vooralsnog zal de maximale eigen bijdrage voor de lagere inkomens vastgesteld worden op ƒ500,- per gezin per jaar.

Artikelen 6 [7] en 7 [9]

     Deze artikelen komen qua strekking overeen met respectievelijk de artikelen 14 en 57 van de AAW.

Artikel 8 [10]

     Artikel 14 [16] van dit wetsvoorstel bevat een wijziging van artikel 50j, tweede lid, van de Organisatiewet Sociale Verzekering om een basis te rblz.|56| scheppen voor de overdracht van gegevens door de huidige uitvoeringsinstanties aan de toekomstige, de gemeenten. Omdat de Organisatiewet Sociale Verzekering echter niet geldt ten aanzien van ABP en Spf, noch ten aanzien van de Minister van Defensie, is een afzonderlijke wettelijke grondslag vereist voor het aan die instanties opleggen van de verplichting tot gegevensverstrekking aan de gemeenten. Artikel 8 [10] bevat die grondslag.

Artikel 9 [11]

     Tegen beslissingen tot toekenning, weigering of intrekking van een in artikel 2 [2] bedoelde voorziening kan belanghebbende beroep aantekenen bij de raad van beroep (ingevolge de Wet van 3 juni 1992, Stb. 1992, 278, treden vanaf 1 juli 1992 de administratieve kamers van de rechtbanken in de plaats van de raden van beroep) en in het verlengde daarvan de Centrale Raad van Beroep. Gelet op het feit dat de AAW (werkvoorzieningen) en de AWBZ (zorgvoorzieningen) ook deze beroepsinstantie aanwijzen, wordt hiermede de situatie gecreëerd dat over voorzieningen voor gehandicapten, in de brede zin des woords, zoveel mogelijk door één en dezelfde instantie geoordeeld wordt. Zowel vanuit een oogmerk van overzichtelijkheid voor de burger als vanuit een oogmerk van kennisconcentratie achten wij dit de meest verkieslijke situatie. Voor wat de AAW-voorzieningen betreft, betekent dit overigens een voortzetting van de huidige praktijk. Met betrekking tot de Rgshg-woonvoorzieningen, waarbij over het ter zake ingesteld beroep in laatste instantie geoordeeld wordt door de Afdeling rechtspraak van de Raad van State, leidt voormelde keuze tot een wijziging van de bestaande beroepsinstantie.

Artikel 10 [12]

     In het algemeen gedeelte van de toelichting is reeds uitvoerig ingegaan op de wenselijkheid om de verstrekking van voorzieningen op grond van artikel 57, tweede lid, van de AAW, alsmede de verstrekking van de genees- en heelkundige voorziening op grond van het eerste lid van dat artikel, te beëindigen en die verstrekking over te hevelen naar meer geëigende beleidskaders. Kortheidshalve wordt op deze plaats volstaan met een verwijzing naar het aldaar ter zake vermelde. Als gevolg van deze wijziging van de AAW zullen ook het Koninklijk besluit van 14 augustus 1976, Stb. 1976, 434, en de ministeriële besluiten die geheel of gedeeltelijk betrekking hebben op deze voorzieningen komen te vervallen, dan wel dienovereenkomstig worden aangepast. Terzijde zij in dit verband opgemerkt dat het zogenaamde AAW-schoolvervoer wordt beschouwd als een werkvoorziening, zijnde immers een voorziening gericht op het verkrijgen van een arbeidsplaats. Het AAW-schoolvervoer blijft derhalve buiten de decentralisatie naar de gemeenten.

Artikelen 11 [13], 12 [14] en 13 [15]

     De beëindiging van de verstrekking van bepaalde voorzieningen op grond van de AAW is direct van invloed op de voorzieningenverstrekking op grond van de Algemene burgerlijke pensioenwet, de Spoorwegpensioenwet en de Algemene militaire pensioenwet, aangezien deze wetten op dit terrein onlosmakelijk verbonden zijn met (de uitvoering van) de AAW.
     Het overheidspersoneel is in de AAW uitgezonderd van de voorzieningen (artikel 57, vijfde lid). Ambtenaren/deelgenoten hebben aanspraak op voorzieningen krachtens afzonderlijke ambtelijke regelingen. Artikel P 9 van de Algemene burgerlijke pensioenwet en artikel P 8 van de Spoorwegpensioenwet regelen de verstrekking van werk-, genees- en heelkundige voorzieningen en leefvoorzieningen voor rblz.|57| ambtenaren/deelgenoten en het nieuwe artikel X 5 van de Algemene militaire pensioenwet regelt hetzelfde voor militairen.

     Op basis van artikel P 9, derde lid, van de Algemene burgerlijke pensioenwet en artikel P 8, derde lid, van de Spoorwegpensioenwet is een algemene maatregel van bestuur getroffen, het Besluit beperking voorzieningen Algemene burgerlijke pensioenwet en Spoorwegpensioenwet (Stb. 1979, 529). Krachtens artikel 9 van dat besluit voeren het ABP en het Spf rechtstreeks de door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid krachtens artikel 57 van de AAW gestelde regels uit. De met die uitvoering gemoeide kosten worden in het kader van de fictieve uitvoering van de AAW gedeclareerd bij het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds.
     Artikel 10 van dat besluit geeft de Minister van Binnenlandse Zaken de bevoegdheid, na overleg met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, nadere en zo nodig afwijkende regelen te treffen, welke eveneens door het ABP en het Spf worden uitgevoerd. Deze regelen kunnen rechten op aanvullende voorzieningen in het leven roepen. De kosten van die aanvullende voorzieningen komen ten laste van de overheidspensioenlichamen. De aanvullingsbevoegdheid houdt verband met het feit dat de Minister van Binnenlandse Zaken in dit geval optreedt als "werkgever" van het overheidspersoneel. Marktconformiteit staat hierbij voorop: de overheidswerkgevers moeten de mogelijkheid hebben om dezelfde of gelijksoortige arbeidsvoorwaardelijke maatregelen te treffen als in de marktsector, i.c. maatregelen op het terrein van de gehandicaptenvoorzieningen. Het kan vanuit arbeidsvoorwaarden- en personeelsbeleid gewenst zijn dat een werkgever (ongeacht de sector) in incidentele gevallen voorzieningen (i.c. voor gehandicapte werknemers) kan treffen die bovenwettelijk zijn. De werkgevers in de marktsector hebben die bevoegdheid in het kader van de CAO-afspraken, bij de overheid dient deze bevoegdheid formeel geregeld te worden.

     De artikelen 11 [13] en 12 [14] van dit wetsvoorstel bevatten de noodzakelijke wijzigingen van de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Spoorwegpensioenwet ter handhaving van de bevoegdheid van de Minister van Binnenlandse Zaken tot het stellen van regels waaraan ambtenaren aanspraken op aanvullende voorzieningen onder het nieuwe stelsel kunnen ontlenen. Die aanvullingsbevoegdheid zou anders komen te vervallen; de in artikel 10 van het Besluit beperking voorzieningen Algemene burgerlijke pensioenwet en Spoorwegpensioenwet geregelde aanvullingsbevoegdheid zou namelijk uitsluitend op de werkvoorzieningen (artikel P 9, eerste lid, Algemene burgerlijke pensioenwet en artikel P 8, eerste lid, Spoorwegpensioenwet) van toepassing zijn. Het is thans nog niet mogelijk om aan te geven of, en zo ja, op welke wijze van de aanvullingsbevoegdheid gebruik zal worden gemaakt. Daarvoor zullen - zoals hierboven reeds tot uitdrukking is gebracht - de ontwikkelingen in de marktsector op het terrein van de CAO-onderhandelingen mede bepalend kunnen zijn. Voorts zijn ook de (ontwikkelingen in de) gemeentelijke invulling en uitvoering van het voorzieningenpakket van belang. Daarover kunnen thans geen uitspraken worden gedaan.
     In de marktsector wordt over eventuele aanvulling op de gemeentelijke pakketten beslist in het kader van de CAO-onderhandelingen. Beslissingen over het al dan niet, en zo ja, op welke wijze gebruikmaken van de aanvullingsbevoegdheid ten aanzien van ambtenaren zullen worden genomen bij gelegenheid van de arbeidsvoorwaardenvorming in het georganiseerd overleg tussen de Minister van Binnenlandse Zaken en de centrales van overheidspersoneel.

     rblz.|58| De uitvoering van de aanvullende voorzieningen zal plaatsvinden door het ABP en het Spf, zoals dat ook thans het geval is. De regels van de Minister van Binnenlandse Zaken op grond van het nieuwe tweede lid van artikel P 9 van de Algemeen burgerlijke pensioenwet en P 8 van de Spoorwegpensioenwet zullen tevens voorschriften ter zake van de uitvoering van het aanvullende voorzieningenpakket kunnen bevatten.
     Indien in het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg afspraken worden gemaakt over het treffen van aanvullende voorzieningen voor ambtenaren, dan zullen de daarmee gemoeide kosten ten laste van de ruimte voor (verbetering van) de arbeidsvoorwaarden van ambtenaren komen.
     Ingevolge artikel 7 [9] zijn door de gemeente verstrekte voorzieningen niet vatbaar voor beslag Dit artikel is ontleend aan artikel 57 AAW. De door het ABP of het Spf verstrekte aanvullende voorzieningen dienen evenmin vatbaar te zijn voor beslag. Indien ingevolge de in artikel P 9, tweede lid, Algemeen burgerlijke pensioenwet of P 8, tweede lid, Spoorwegpensioenwet bedoelde regelen van de Minister van Binnenlandse Zaken door het ABP en het Spf een aanvullende voorziening is verleend waarop vervolgens beslag is gelegd, zouden zij verplicht zijn die voorziening te vervangen door zo'n zelfde voorziening. Het recht op die voorziening gaat als zodanig immers door het beslag niet verloren.

     Het bovenstaande geldt mutatis mutandis voor het behoud van de mogelijkheid van aanvullende rechten op zorg- en genees- en heelkundige voorzieningen krachtens de AWBZ en het gebruik dat daarvan zou kunnen worden gemaakt, na wijziging van artikel P 9, eerste lid, Algemene burgerlijke pensioenwet en artikel P 8, eerste lid, spoorwegpensioenwet, dan wel artikel X 5, eerste en tweede lid, Algemene militaire pensioenwet.
     Tot slot zij nog opgemerkt dat één en ander van overeenkomstige toepassing is voor artikel 13 [15], met dien verstande dat van de aanvullingsbevoegdheid gebruik zal worden gemaakt ter continuering van het aansprakenniveau dat nodig is in verband met de risico's die voortvloeien uit de specifieke militaire beroepsuitoefening. Zoals in de Defensienota 1991, hoofdstuk VIII, onder punt 13, is vermeld, wordt in het kader van het heroverwegingsonderzoek naar de aanspraken van postaktieve militairen en burgerambtenaren nagegaan of de verschillen die voortvloeien uit die bijzonder aanspraken van militairen moeten worden weggenomen, en zo ja, hoe.

Artikel 14 [16]

     Door wijziging van artikel 50j, tweede lid, van de Organisatiewet Sociale Verzekering is de bevoegdheid, c.q. de verplichting, geregeld voor (onder meer) de bedrijfsverenigingen en de GMD om de bij die lichamen berustende gegevens te verstrekken aan gemeenten, voor zover dit van belang is voor de uitvoering van de Wet voorzieningen gehandicapten.
     De gegevensverstrekking van de bedrijfsverenigingen en de GMD aan de ziekenfondsen, voor zover deze van belang is voor een goede uitvoering van de AWBZ, is reeds geregeld in artikel 50j, vierde lid, van de Organisatiewet Sociale Verzekering.

Artikel 15 [17] en 16 [18]

     In de gevallen dat ten behoeve van een gehandicapte huurder in diens woning ingrepen worden verricht als bedoeld in artikel 4 [5], vierde lid, van de Wet voorzieningen gehandicapten zal veelal de verhuurder in tegenstelling tot de huidige situatie maar een deel van de kosten van die ingrepen door de gemeente vergoed krijgen. Het andere deel van de kosten zal hij dan door middel van een verhoging van de huurprijs aan de rblz.|59| huurder moeten kunnen doorberekenen. Met de onderhavige wijziging van artikel 10, eerste lid, van de Huurprijzenwet woonruimte (Hpw) wordt voor de huurder de mogelijkheid geopend om een bepaalde huurverhoging die tussen hem en de verhuurder voordat de ingrepen werden verricht, is afgesproken, ter toetsing aan de huurcommissie voor te leggen.
     Ingevolge artikel 10, tweede lid, zal de huurder de huurcommissie kunnen verzoeken een met redenen omkleed advies uit te brengen over de vraag welke de betalingsverplichting van de huurder is met betrekking tot de verhoogde huurprijs. De huurcommissie zal bij haar beoordeling, gelet op het bepaalde in het gewijzigde eerste lid van artikel 10, toetsen of de huurverhoging in redelijke verhouding staat tot de door de verhuurder aan de ingrepen bestede kosten. Daarbij zal - zo mag worden aangenomen - de huurcommissie acht slaan op de annuïteit over de door de verhuurder gemaakte kosten; dat zijn de totale investeringskosten, verminderd met de financiële tegemoetkoming die de gemeente op voet van de Wet voorzieningen gehandicapten aan de verhuurder heeft verleend alsmede op de met de ingrepen verband houdende extra exploitatiekosten.
     Is de huurder of verhuurder het oneens met het advies van de huurcommissie, dan kan hij zich tot de kantonrechter wenden met het verzoek te verklaren welk bedrag aan huurprijs na de ingrepen verschuldigd is (artikel 14, eerste lid, van de Hpw)
     Met betrekking tot het doorberekenen van een deel van de kosten van de hier aan de orde zijnde ingrepen in de huur zijn geen andere wijzigingen van de Hpw noodzakelijk. De huidige wet volstaat verder. De huurder die een reeds aangepaste woning betrekt, kan ingevolge artikel 17, eerste lid, de huurcommissie verzoeken uitspraak te doen over de redelijkheid van de overeengekomen huurprijs. Bij die beoordeling, maar ook bij het geven van een oordeel over een huurverhoging in het kader van een procedure ex artikel 10 en bij de gebruikelijke jaarlijkse huuraanpassing, slaat de huurcommissie acht op de krachtens artikel 15, eerste lid, van de Hpw in het Besluit huurprijzen woonruimte (Bhpw) gegeven regels inzake de beoordeling van de redelijkheid van huurprijzen. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel tot wijziging van de Hpw in verband met huurprijsliberalisatie bij duurdere woningen zal het vorenstaande alleen nog gelden bij bestaande huurcontracten en bij nieuwe huurcontracten met een huurprijs onder de maximumhuurgrens IHS. Bedoelde regels geven onder meer aan wat de maximaal redelijke huurprijs is (bijlagen III en VI van het Bhpw). De maximaal redelijke huurprijs is kort samengevat het aantal kwaliteitspunten dat aan de woonruimte door de huurcommissie wordt toegekend, vermenigvuldigd met een bepaald bedrag. De toekenning van punten vindt plaats volgens het in het Bhpw neergelegde woningwaarderingsstelsel (bijlagen I en II van het Bhpw). Het voornemen bestaat om het woningwaarderingsstelsel zodanig aan te passen dat bij de waardering ook punten worden gegeven voor in of aan de woonruimte verrichte ingrepen in de kosten waarvan door de gemeente op voet van de Wet voorzieningen gehandicapten een financiële tegemoetkoming is verleend. Het aantal toe te kennen punten zal afhangen van de hoogte van het deel van de investeringskosten dat de verhuurder zelf moet dragen. Aldus wordt bewerkstelligd dat de verhuurder binnen zekere grenzen de huurprijs van een woning die is aangepast daadwerkelijk kan verhogen en tevens dat het percentage van de jaarlijkse huuraanpassing niet wordt beïnvloed door de tengevolge van de ingrepen hogere huurprijs. Op deze wijze wordt voorkomen dat voor de verhuurder die bedoelde ingrepen ten behoeve van een gehandicapte verricht risico's ontstaan in de sfeer van een huurprijs die niet de exploitatiekosten dekt.

     rblz.|60| De wijziging in artikel 10a van de Hpw en artikel 3, eerste lid, onderdeel c, van de Wet op de huurcommissies houden verband met de in dit wetsvoorstel geregelde bevoegdheid van de gemeente om de verhuurder aan te schrijven een ingreep in of aan de woning te verrichten.

Artikel 17 [19]

     De voorgestelde wijzigingen van de Woningwet strekken ertoe de gemeente een instrument te verschaffen om in het uiterste geval de verhuurder van een woning ertoe te dwingen de woning aan te passen ten behoeve van de gehandicapte bewoner daarvan. Bij de regeling van dit instrument, te weten de bevoegdheid om de verhuurder aan te schrijven om aan de woning de nodige ingrepen te verrichten, is aangesloten bij de in de Woningwet reeds geregelde figuur van de aanschrijving tot woningverbetering.
     In het tweede lid van het voorgestelde artikel 15a van de Woningwet, waarin het beginsel van de verplichting tot het verrichten van ingrepen ten behoeve van de gehandicapte is neergelegd, is bewust niet aangegeven door wie of op grond van welke regeling de geldelijke steun moet worden aangeboden. Bij ingrepen die ten hoogste ƒ45 000,- kosten, zal dit de gemeente zelf zijn en bij duurdere ingrepen de AWBZ-verzekeraar. Van het aanbod van de verzekeraar zal de gemeente zich moeten overtuigen alvorens de aanschrijving uit te vaardigen.
     Opgemerkt zij nog dat in het vast te stellen Besluit sociale huursector een regeling zal worden opgenomen met betrekking tot de rol van de sociale verhuurders inzake het in voldoende mate voorzien in voor gehandicapten aangepaste woningen.

Artikel 18 [20]

     Ingevolge het bepaalde bij en krachtens de huidige tekst van artikel 7 van de AWBZ prevaleren de aanspraken op genees- en heelkundige voorzieningen van militairen, gewezen militairen en hun gezinsleden jegens de Minister van Defensie boven die uit de AWBZ. Het volledig handhaven van dat primaat zou niet stroken met artikel 13 [15] van deze wet, in het bijzonder voor wat betreft het nieuwe derde lid van artikel X 5 van de Algemene militaire pensioenwet, dat de mogelijkheid kent van het stellen van ten opzichte van de AWBZ aanvullende of afwijkende regels. De tekst van artikel 7 van de AWBZ is aangepast opdat het oorspronkelijke regime alleen voor genees- en heelkundige voorzieningen voor militairen in werkelijke dienst en hun gezinsleden blijft gelden.

Artikel 19 [22]

     De onderhavige wet voegt aan de vele taken die gemeenten op diverse terreinen reeds hebben, andere, deels daarmede samenhangende taken toe. Weliswaar hebben gemeenten ervaring met de verstrekking van woonvoorzieningen op grond van de Rgshg, de verstrekking van AAW-woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen is een geheel nieuwe uitvoeringstaak. Nieuw is met name ook de financiële verantwoordelijkheid en de beleidsverantwoordelijkheid die de gemeente ter zake draagt.
     Gelet hierop, daarbij in aanmerking nemende de maatschappelijke en individuele belangen die bij de overdracht van taken op dit beleidsterrein in het geding zijn, is naar onze mening deze overdracht niet zonder meer afgerond op het moment dat die overdracht feitelijk is geëffectueerd. De bij die overdracht te betrachten zorgvuldigheid brengt met zich mee dat ook nadien wordt bezien of in de praktijk datgene wat de wet beoogt ook wordt bereikt.
     rblz.|61| Het onderhavige artikel strekt ertoe de aan de gemeenten overgedragen taken op het gebied van de verstrekking van woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen te evalueren. Voorzien is in een tweetal evaluatiemomenten, te weten binnen drie jaar na inwerkingtreding van de wet en vervolgens binnen drie jaar later. Wij zijn voornemens de eerste evaluatie circa twee jaar na inwerkingtreding van de wet te doen plaatsvinden. Voorondersteld mag immers worden dat na het verstrijken van een dergelijke termijn (de overgangsperiode) eventuele aanloopproblemen tot het verleden behoren. Voor zover er daarna nog problemen zullen bestaan, zouden die wellicht meer structureel van aard zijn en derhalve mogelijk ook aanleiding kunnen zijn tot eventuele (wettelijke) bijstellingen. De tweede evaluatie dient ons inziens, gelet op het feit dat het overgangsrecht - afgezien van de AAW-bruikleengoederen - na twee jaar expireert, te worden gehouden als de structurele inbedding in het gemeentelijk beleid na de overgangsperiode ten minste twee jaar heeft gewerkt, dus in het vijfde jaar na inwerkingtreding van de wet.
     De evaluatie heeft betrekking op het beleid en de regelgeving voor de verstrekking van woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen in de meest ruime zin. Zowel de mate van realisatie van de beoogde doelstellingen, de inkomenseffecten, de financiering, de uitvoerbaarheid, de handhaafbaarheid, de afstemming op andere regelingen, de eenvoud, duidelijkheid en toegankelijkheid, enz., zullen in het evaluatieonderzoek worden betrokken. Over de vraag of in het kader van het onderzoek op bepaalde aspecten bijzondere nadruk zal (moeten) worden gelegd, zal alsdan nader overleg worden gevoerd met de VNG. Afhankelijk van de uitkomsten van dat overleg zal dan tevens worden bepaald welke vorm van onderzoek het meest geëigend is.
     Het tweede lid van dit artikel verplicht gemeenten hun medewerking aan vorenbedoelde evaluatie te verlenen en de in de gemeentelijke administratie ter zake opgenomen gegevens desgevraagd te verstrekken. Terzijde zij in dit verband opgemerkt dat niet expliciet is bepaald dat de opgaven en inlichtingen die gemeenten ten behoeve van de evaluatie dienen te verstrekken, vanuit een oogmerk van bescherming van de persoonlijke levenssfeer van degenen die een voorziening van de gemeente hebben verkregen, niet herleidbaar mogen zijn naar individuele personen. Gelet op het doel van deze gegevensverstrekking is het evident dat de door de gemeenten te verstrekken gegevens geanonimiseerd dienen te zijn.

Artikel 20 [23]

     Uit het advies van de GMD blijkt dat de overdracht van bruikleenvoorzieningen aanmerkelijk problematischer is dan de overdracht van voorzieningen die niet in bruikleen zijn verleend. Wij delen deze zienswijze. Zo zou alleen al de overdracht van het ter zake benodigde beheersapparaat een zeer grote inspanning vergen van zowel de overdragende als de ontvangende instantie. Volledige overdracht van bruikleenvoorzieningen impliceert tevens dat inbreuk zou moeten worden gemaakt op vele lopende overeenkomsten. In dit verband dient niet alleen gedacht te worden aan de overeenkomsten tussen de uitvoeringsorganisatie en de gehandicapten die een hulpmiddel in bruikleen hebben verkregen, maar ook aan de overeenkomsten tussen enerzijds de uitvoeringsorganisatie en anderzijds leveranciers van hulpmiddelen, onderhoudsinstellingen, enz.
     Dit in aanmerking nemende, hebben wij er de voorkeur aan gegeven om het bestaande regime voor de op het moment van invoering van deze wet bestaande bruikleenovereenkomsten te continueren voor de nog resterende looptijd van die overeenkomsten, dan wel indien de rblz.|62| gebruiksduur van een hulpmiddel korter is dan de overeengekomen bruikleen, tot het einde van die gebruiksduur.
     Bij de beslissing om het bestaande bruikleenregime te continueren, hebben wij tevens in ogenschouw genomen dat het alleszins voorstelbaar is dat de nieuwe uitvoeringsorganisaties (met name de gemeenten) ook in de toekomst voor de door hen te verstrekken bruikleenmiddelen gebruik willen blijven maken van de diensten van de GAK/GMD-organisatie en de overheidspensioenorganen, in plaats van zelf een beheersapparaat op te richten.

     Zoals uit het tweede lid van dit artikel blijkt, lopen na invoering van deze wet niet alleen de bruikleenovereenkomsten door, maar ook de toegekende periodieke vergoedingen van het ABP voor de aanschaf en het onderhoud van een vervoermiddel. In tegenstelling tot andere hulpmiddelen verstrekt het ABP geen vervoermiddelen in bruikleen. Het ABP verstrekt maandelijks aan betrokkene een bepaalde financiële vergoeding voor de kosten van aanschaf en onderhoud van een vervoermiddel (de zogenaamde vaste kosten) en de kosten van het gebruik (de zogenaamde variabele kosten). De vergoeding van de vaste kosten wordt (nagenoeg) in dezelfde omstandigheden en onder dezelfde voorwaarden verleend als waarin en waaronder andere uitvoeringsinstanties een bruikleenauto verlenen. Het ABP verschilt in deze van die andere uitvoeringsinstanties door het "beheer" van de vervoermiddelen aan betrokkenen zelf over te laten en hen daarvoor in financiële zin tegemoet te komen.
     Gelet op het specifieke karakter van deze vaste vergoedingen hebben wij gemeend deze vergoedingen op dezelfde wijze te moeten behandelen als de bruikleenovereenkomsten.
     Aldus wordt vermeden dat betrokkene na invoering van de wet zijn vaste vergoeding zou kunnen verliezen en in wezen de dupe zou worden van de omstandigheid dat de uitvoeringsorganisatie waarop hij of zij is aangewezen, ten aanzien van de verstrekking van vervoermiddelen een systematiek hanteert die afwijkt van hetgeen op dit terrein gebruikelijk is.
     Volledigheidshalve zij er nog op gewezen dat het tweede lid van dit artikel uitsluitend van toepassing is op de zogenaamde vaste kosten. Alleen de vergoedingen voor deze kosten lopen voor de nog resterende duur van de bij beschikking vastgestelde periode (doorgaans zeven jaar), dan wel tot het einde van de gebruiksduur van het vervoermiddel waarop de vergoeding betrekking heeft, door. Op de variabele kosten is artikel 21 [24] van toepassing.

Artikel 21 [24]

     Op grond van de AAW, de Algemene burgerlijke pensioenwet, c.q. de Spoorwegpensioenwet, kan zo nodig aan een gehandicapte een financiële tegemoetkoming worden verleend voor het gebruik van een bepaald vervoermiddel, bijvoorbeeld voor het gebruik van een (bruikleen)auto of een (rolstoel)taxi.
     Zoals reeds bij artikel 2 [2] is aangeduid, hebben gemeenten, in tegenstelling tot de organen die onderscheidenlijk de AAW, de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Spoorwegpensioenwet uitvoeren, mogelijkheden om door middel van (collectieve) naturaverstrekkingen de beperkingen die de gehandicapte bij het verplaatsen buitenshuis ondervindt weg te nemen of te verminderen. Het is dan ook zeer wel mogelijk dat in bepaalde gemeenten de hiervoor bedoelde financiële tegemoetkomingen geheel of gedeeltelijk komen te vervallen. Voor zover een stelsel voor financiële tegemoetkomingen in stand blijft, is het daarnaast rblz.|63| mogelijk dat de hoogte van die financiële tegemoetkomingen afwijkt van de ter zake in de AAW, de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Spoorwegpensioenwet gehanteerde bedragen.
     Blijkens het onderhavige artikel houden de gehandicapten aan wie in 1993 een financiële tegemoetkoming voor het gebruik van een vervoermiddel is verleend en die ook in de jaren 1994 en 1995 - indien de AAW, de Algemene burgerlijke pensioenwet en de Spoorwegpensioenwet niet zouden zijn gewijzigd - een tegemoetkoming ontvangen zouden hebben, gedurende die twee jaar een tegemoetkoming, tenzij de gemeente bij verordening iets anders heeft bepaald. Het artikel biedt aldus aan gemeentebesturen de mogelijkheid om gefaseerd de onmiddellijk vóór de inwerkingtreding van deze wet verleende financiële tegemoetkomingen om te zetten in die gemeentelijke vervoersvoorziening die aan personen die in soortgelijke omstandigheden verkeren en die na de inwerkingtreding van deze wet een eerste aanvraag hebben ingediend, doorgaans wordt toegekend. Met name in het geval dat de op de verordening gebaseerde financiële tegemoetkoming lager is dan de op voormelde wetten gebaseerde financiële tegemoetkoming kan aldus laatstbedoelde tegemoetkoming geleidelijk verminderd worden. Het terugbrengen van een hogere financiële tegemoetkoming naar een lager niveau, dan wel de omzetting van een financiële tegemoetkoming in een naturaverstrekking, kan echter geen langere periode in beslag nemen dan twee jaar. Uiterlijk 1 januari 1996 dient de situatie bereikt te zijn dat er geen verschil meer bestaat tussen degene die vóór de inwerkingtreding van deze wet een financiële tegemoetkoming voor het gebruik van een vervoermiddel had en degene die na de inwerkingtreding van deze wet voor een vervoersvoorziening in aanmerking is gebracht.

     Het vorenstaande geldt mutatis mutandis ten aanzien van de vóór de datum van inwerkingtreding van de wet toegekende financiële tegemoetkoming in de kosten aan een militair in werkelijke dienst dan wel een gewezen militair die krachtens de Algemene militaire pensioenwet aanspraak of uitzicht heeft op een pensioen uit hoofde van ziekten of gebreken.

Artikel 22 [25]

     De categorie beroepsmilitairen die is ontslagen wegens ziekten of gebreken, zonder dat een invaliditeit in verband met dienstverband is vastgesteld, verliest bij het ontslag het recht op vrije geneeskundige verzorging en moet zich in plaats daarvan particulier verzekeren tegen ziektekosten. Voor zover de betrokken militairen bij het sluiten van die verzekering in het verleden werden geconfronteerd met uitsluitingen, worden zij ten laste van het ministerie van Defensie in aanmerking gebracht voor tegemoetkomingen in die uitgesloten ziektekosten, waaronder genees- en heelkundige voorzieningen. Dit geschiedt op grond van de Regeling geneeskundige verzorging gepensioneerde militairen KL/KLu (Stb. 1962, 241), dan wel op grond van het analoog daarvan gevoerde beleid. Het betreft slechts een beperkte groep. Die geïnvalideerden die na 1 april 1986 werden gepensioneerd, vallen buiten de termen in verband met het kunnen toetreden tot de standaardpakketpolis, die uiteraard geen uitsluitingen van het reguliere pakket kent.

Artikel 23 [26]

     Ingevolge dit artikel worden aanvragen op grond van de AAW, de Algemene burgerlijke pensioenwet, de Spoorwegpensioenwet, c.q. de Algemene militaire pensioenwet, die vóór de datum van inwerkingtreding rblz.|64| van deze wet zijn gedaan, ook na die datum op basis van die regelingen afgehandeld. Aldus wordt uitgesloten dat gehandicapten hun aanvraag overgedragen zien naar een andere instantie, alwaar die aanvraag wellicht aan andere criteria getoetst zou kunnen worden. Voor zover deze aanvragen leiden tot toekenningen van voorzieningen, worden die voorzieningen ook vanuit de desbetreffende regeling bekostigd. Financiële tegemoetkomingen die voor een bepaalde periode worden verleend, kunnen slechts worden verleend tot de datum van inwerkingtreding van deze wet.
     Volledigheidshalve zij erop gewezen dat indien een op basis van deze aanvragen verleende voorziening bestaat uit een in bruikleen verstrekt hulpmiddel of een periodieke vergoeding voor de kosten van aanschaf en onderhoud van een vervoermiddel en/of een financiële tegemoetkoming in de kosten van het gebruik van een vervoermiddel, artikel 20 [23] en/of 21 [24] eveneens van toepassing zijn. Dit betekent dat indien na de datum van inwerkingtreding van deze wet op basis van een vóór die datum gedane aanvraag bijvoorbeeld een hulpmiddel in bruikleen is verstrekt, dat hulpmiddel (evenals een bruikleenhulpmiddel dat vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet werd verstrekt) gedurende de looptijd van de overeengekomen bruikleen, dan wel, indien de gebruiksduur korter is dan de overeengekomen bruikleen, tot het einde van de gebruiksduur, zal worden beheerst door de regels zoals die luidden onmiddellijk voorafgaande aan de datum van inwerkingtreding van deze wet.

Artikel 26 [30]

     De wet strekt ertoe de verstrekking van woonvoorzieningen op grond van de Rgshg, alsmede de verstrekking van leefvoorzieningen en genees- en heelkundige voorzieningen op grond van de AAW, te beëindigen en over te hevelen naar gemeenten en AWBZ. Het betreft hier een groot aantal voorzieningen. Zo dienen alleen al wat de AAW betreft circa ƒ450 000,- voorzieningen [lees: 450 000 voorzieningen, red.] aan de nieuwe uitvoeringsorganen te worden overgedragen.
     Ons streven is erop gericht om deze wet in ieder geval wat de overdracht van gegevens betreft per 1 juli 1993 en voor het overige per 1 januari 1994 in werking te doen treden. Wij zijn ons ervan bewust dat wij hiermede van zowel de huidige uitvoeringsorganen als van de nieuwe uitvoeringsorganen een grote inspanning vergen om de overdracht tijdig af te ronden.
     Teneinde te voorkomen dat op 1 januari 1994 de situatie zou kunnen ontstaan dat de nieuwe uitvoeringsstructuur (nog) niet volledig operationeel is omdat de overdracht van (bepaalde) voorzieningen, om wat voor oorzaak dan ook, niet tijdig kan worden afgerond en derhalve de gehandicapte die op (die) voorzieningen is aangewezen alsdan nadeel zou kunnen ondervinden, hebben wij ervan afgezien voormelde datum in de wet op te nemen. Vanuit een oogmerk van zorgvuldigheid is er de voorkeur aan gegeven om de artikelen van deze wet in werking te doen treden op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat - mocht daartoe aanleiding bestaan - ten aanzien van de verschillende artikelen, onderdelen daarvan of zelfs voor de verlening van onderscheidenlijk de woonvoorzieningen, de vervoersvoorzieningen of de rolstoelen (bijvoorbeeld alleen de woonvoorzieningen) verschillend kan worden vastgesteld. Aldus is gewaarborgd dat de gehandicapte die een bepaalde rblz.|65| voorziening behoeft eerst dan naar de nieuwe uitvoeringsorganisatie wordt verwezen wanneer die uitvoeringsorganisatie ook geëquipeerd is om in de voorzieningenbehoefte van de gehandicapte te voorzien.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
E. ter Veld

De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
E. Heerma

De Staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur,
H.J. Simons