Abw-praktijk: hoofdstuk 4, paragraaf 1

Abw
praktijk

HOOFDSTUK 4
Vormen van bijstand

§ 1. Algemene en bijzondere bijstand

Definitie algemene en bijzondere bijstand:
x

In de Abw en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a. algemene bijstand: de bijstand ter voorziening in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan;
b. bijzondere bijstand: de bijstand die wordt verstrekt indien bijzondere omstandigheden in het individuele geval leiden tot noodzakelijke kosten van het bestaan waarin de algemene bijstand niet voorziet en die de aanwezige draagkracht te boven gaan.

Algemene bijstand:
x

De bijstandsnormen zijn gebaseerd op het nettominimumloon. Met de algemene bijstand wordt voorzien in de dagelijkse kosten van het bestaan, zoals kosten van huisvesting, energie, voeding en kleding. Daarbij is feitelijk geen ruimte gelaten voor "luxe" zoals een auto of vakantie. Bovendien is 10% van de algemene bijstand bedoeld om van te sparen. Voor zover er geen aanleiding bestaat om de bijstand af te stemmen op de aanwezigheid van eigen middelen of bijzondere omstandigheden, dient het in de wet genormeerde bedrag te worden verstrekt.

De gemeente kan de verstrekte algemene bijstand op grond van artikel 3, eerste lid, onderdeel a, Wet financiering Abw, Ioaw en Ioaz voor 75% bij het Rijk declareren. De overige 25% wordt met een vast bedrag dat afhankelijk is van het ingezetenental van de gemeente door het Rijk gecompenseerd via het gemeentefonds. Zodoende wordt aan gemeenten een stimulans geboden het beroep op de bijstand, Ioaw en Ioaz te verminderen.

Bijzondere bijstand:
x

Bijzondere bijstand is bedoeld ter bestrijding van de kosten die niet tot de dagelijkse kosten van het bestaan kunnen worden gerekend. Het gaat daarbij niet om de aard van de kosten, maar om de vraag of die kosten in het individuele geval als bijzonder en als noodzakelijk dienen te worden aangemerkt. Bijzondere bijstand wordt niet genormeerd in de Abw. Het is geheel de bevoegdheid van burgemeester en wethouders om het recht op bijzondere bijstand vast te stellen en zo nodig de bijzondere bijstand te normeren. Normering geschiedt bijvoorbeeld met woonkostentoeslag, kosten van maaltijdvoorziening en kosten van een bril, maar ook met categoriale bijzondere bijstand, zoals inkomensondersteuning voor gemeentelijke belastingen en regelingen voor de aanschaf van duurzame gebruiksgoederen, hoewel de aard van deze kosten eerder algemeen dan bijzonder te noemen is.

Kosten van bijzondere bijstand kunnen niet bij het Rijk worden gedeclareerd, maar worden via het gemeentefonds gecompenseerd. Probleem daarbij is echter dat de diverse rijksbijdragen aan het fonds niet zijn geoormerkt. Aan de uitkering uit het fonds is dan ook niet te zien hoeveel een gemeente daarvan heeft ontvangen ten behoeve van de bijzondere bijstand, laat staan van een specifieke bijzonderebijstandsregeling. Uit onderzoek van de FNV van april 2001 ("Gemeente wees minimaal sociaal", een onderzoek naar het minimabeleid in 207 gemeenten) blijkt wederom dat slechts de helft van de Nederlandse gemeenten dit "fictief" budget volledig besteedt aan de doelen waarvoor het is bestemd.