In het eerste jaar treedt, zoals uit bovenstaande tabel blijkt, een beperkt besparingsverlies op. Structureel treedt een besparing op van ƒ30 mln; deze is het gevolg van de neerwaartse bijstelling van het aantal studerenden. Door het handhaven van deze categorie treedt deze op in de arbeidsongeschiktheid; zouden de maatregelen ook nog voor studerenden van toepassing zijn geweest, dan zou de besparing, zij het in iets mindere mate, zich hebben voorgedaan in de Abw.

4.6.5. Invoering premiedifferentiatie in de overheidssector

     In de toelichting op het wetsvoorstel Pemba is opgemerkt dat de invoering van premiedifferentiatie en eigen risico dragen in de WAO-conforme regeling op basis van paragraaf 9 van de WPA per 1 januari 1997 alleen mogelijk is door middel van een nader uit te werken specifieke benadering (vergelijk paragraaf 8.2 van het algemeen deel van die toelichting, blz. 69). Tevens is daar opgemerkt dat in afwachting van meer duidelijkheid over de mogelijkheid om premiedifferentiatie en eigen risico dragen in de WAO-conforme regeling in te voeren per 1 januari 1997, in het wetsvoorstel Pemba uitgegaan wordt van 1 januari 1998 als de datum waarop premiedifferentiatie en eigen risico dragen voor de overheidssector ingevoerd zal worden.

     Inmiddels bestaat er meer duidelijkheid over de mogelijkheden en onmogelijkheden in relatie tot premiedifferentiatie binnen de overheidssector. Twee elementen van het voor de marktsector voorgestelde systeem van premiedifferentiatie zijn in dit verband van belang, te weten:
- het gemiddelde risico van de sector betreffende 1997 wordt bepaald op basis van de WAO-lasten per sector van het jaar 1995 voor zover die lasten betrekking hebben op de instroom per sector in de jaren 1993, 1994 en 1995;
- de korting of opslag op de sectorale premie per werkgever betreffende 1997 wordt bepaald op basis van de WAO-last per werkgever van rblz.|40| het jaar 1995 voor zover die last betrekking heeft op de instroom per werkgever in de jaren 1993, 1994 en 1995.
     Toepassing van premiedifferentiatie op de overheidssector per 1997 zou uit een oogpunt van normalisering in beginsel moeten plaatsvinden volgens het voor de marktsector voorgestelde, vorenomschreven, systeem.
     De werkelijke WAO-conforme lasten betreffende 1995 van zowel de sector overheid als van de individuele overheidswerkgevers blijken echter niet te kunnen worden bepaald, omdat in 1995 nog geen WAO-conforme regeling gold. Het is wel mogelijk om de met de WAO overeenkomende arbeidsongeschiktheidslasten van de sector overheid en van de individuele overheidswerkgevers betreffende 1995 te benaderen. Aangezien in dat jaar nog geen sprake was van een met de WAO overeenkomende arbeidsongeschiktheidsregeling, zou de WAO-conforme last uitsluitend benaderd kunnen worden aan de hand van de met de WAO overeenkomende lasten op basis van de AAW-claims over het jaar 1995. De in- c.q. uitstroomgegevens per werkgever zouden benaderd moeten worden op basis van de in- en uitstroom uit de AAW over de jaren 1993, 1994 en 1995. De AAW-claims zijn afgeleid van het minimumloon, terwijl de WAO-aanspraken afgeleid zijn van het dagloon. Ter correctie dienen de AAW-claims dan ook te worden vermenigvuldigd met een factor die uitdrukking geeft aan het verschil tussen enerzijds WAO plus AAW en anderzijds uitsluitend AAW. Gegevens ter vaststelling van deze correctiefactor per individuele overheidswerkgever ontbreken. Dit betekent dat er aanzienlijke verschillen kunnen bestaan tussen de volgens die benadering vastgestelde "WAO-conforme" lasten betreffende 1995 en de werkelijke WAO-conforme lasten in dat jaar. De werkelijke WAO-conforme lasten (zowel van het totaal van de overheidswerkgevers als per overheidswerkgever) kunnen pas vanaf het jaar 1996 worden vastgesteld, aangezien eerst in dat jaar de WAO-conforme regeling van paragraaf 9 van de WPA is ingevoerd. Met ingang van het jaar 1998 is het dus pas mogelijk de premiedifferentiatie te baseren op de werkelijke WAO-conforme lasten per overheidswerkgever (te weten de lasten betreffende 1996).
     Toepassing van een voor de overheidssector gemiddelde correctiefactor in 1997 ten aanzien van de benaderde WAO-conforme last 1995 en overschakeling per 1998 op de factor die bij de individuele overheidswerkgever hoort op basis van de werkelijke WAO-conforme last 1996, zou in 1998 kunnen leiden tot aanzienlijke verschuivingen in de korting of opslag per werkgever in vergelijking met de opslag of korting in 1997. Dit vloeit in de eerste plaats voort uit het gegeven dat de bovenvermelde factor per sector van de overheid (bedoeld hiermee zijn de sectoren van het sectorenmodel arbeidsvoorwaarden overheidspersoneel) reeds een aanzienlijke divergentie laat zien ten opzichte van het totale gemiddelde. Ook de gemiddelde premieplichtige loonsom per arbeidsvoorwaardelijke sector van de overheid speelt hier een rol. In de tweede plaats kunnen de gemiddelde premieplichtige loonsommen van de verschillende subsectoren binnen een sector grote afwijkingen vertonen ten opzichte van de gemiddelde loonsom van de sector. In de derde plaats hoeft de WAO-last niet lineair gerelateerd te zijn aan de loonsom.
     Als gevolg van genoemde factoren geldt dat hoe groter de verschillen ter zake tussen de bedoelde (sub)sectoren zijn, des te groter de afwijking tussen de systematiek van de vorenvermelde specifieke benadering van de premiedifferentiatie en de voorgeschreven systematiek conform Pemba vanaf 1998 zal zijn. Het kabinet is dan ook van mening dat toepassing van premiedifferentiatie op de overheidssector per 1 januari 1997, gelet op de verwachte verschuivingen in kortingen en opslagen op de sectorale premie per 1 januari 1998, geen aanbeveling verdient. Het kabinet ziet dan ook af van invoering van premiedifferentiatie in de WAO-conforme regeling per 1 januari 1997. Voor de overheidssector zal de premiedifferentiatie eerst per 1 januari 1998 worden ingevoerd.
     rblz.|41| Het kabinet is verder van mening dat het - gelet op de in Pemba opgenomen samenhang tussen premiedifferentiatie en eigen risico dragen - geen aanbeveling verdient om, vooruitlopende op de premiedifferentiatie, al wel per 1 januari 1997 de mogelijkheid van eigen risico dragen onder de WAO-conforme regeling te openen. Eigen risico dragen voor arbeidsongeschiktheid zal derhalve voor de overheidswerkgevers eerst vanaf 1 januari 1998 mogelijk zijn.

5. Wijzigingen in andere wetten tengevolge van de Pemba, WAZ en Wajong

5.1. Gevolgen van de intrekking van de AAW voor de franchise in de WAO

     Bij de invoering destijds van de AAW is in de WAO een premievrije voet opgenomen, de zogenaamde WAO-franchise. Achterliggende gedachte bij de introductie van de WAO-franchise is geweest dat werknemers verzekerd werden voor zowel de AAW als de WAO. Echter de uitkeringsrechten zijn destijds zodanig vormgegeven dat de WAO slechts werd uitbetaald voor zover deze de AAW overtrof. Om premietechnische redenen is deze constructie later omgedraaid en ging de WAO voor. Indien voor het deel van de WAO-verzekering toch premie zou worden geheven, zou in feite een verzekering om niet, te weten zonder prestaties, zijn gecreëerd. Om dat te voorkomen, is een premievrije voet in de WAO geïntroduceerd die gerelateerd was aan het deel van de WAO-uitkering dat niet tot uitbetaling zou komen, omdat tevens een recht op AAW ontstond.

     De intrekking van de AAW per 1 januari 1997 dient dan ook gepaard te gaan met het vervallen van de franchise in de WAO. Voor die franchise bestaat immers geen bestaansgrond meer na de intrekking van de AAW. Die intrekking veroorzaakt inkomenseffecten die divers uitvallen voor de verschillende inkomensgroepen. Het vervallen van de franchise in de WAO wordt geregeld in de Coördinatiewet Sociale Verzekering (CSV). Dit is opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel.

5.2. Wijzigingen in de Organisatiewet sociale verzekeringen

     In dit wetsvoorstel is tevens voorzien in de noodzakelijke wijzigingen in de huidige Organisatiewet sociale verzekeringen die samenhangen met de wetsvoorstellen Pemba, WAZ en Wajong. Met name betreft dit het vervallen van het AAf en de introductie van het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen, het Arbeidsongeschiktheidsfonds jonggehandicapten en de sectorale arbeidsongeschiktheidskas in de WAO alsmede de gevolgen van het vervallen van de AAW en de introductie van de WAZ en de Wajong. Zoals eerder opgemerkt, is in dit wetsvoorstel geabstraheerd van de voorgenomen nieuwe Osv.

5.3. Wijzigingen in de Toeslagenwet, de Wet inkomensvoorziening oudere  en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (Ioaw), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (Ioaz) en de Algemene bijstandwet (Abw)

     Ook is een aantal wijzigingen in de minimumbehoefteregelingen noodzakelijk. Met de Toeslagenwet wordt beoogd een zodanige aanvulling op een loondervingsuitkering te garanderen dat het totaal aan inkomen binnen de leefeenheid op het niveau van het relevante sociaal minimum ligt. Een toeslag kan thans onder meer worden gegeven op een uitkering krachtens de verplichte verzekering op grond van de WAO en op een uitkering krachtens de AAW. Als gevolg van de intrekking van de AAW is het noodzakelijk om te bepalen dat een toeslag kan worden verleend rblz.|42| wanneer betrokkene een uitkering ontvangt op grond van de WAZ of de Wajong. Hoewel beide laatstgenoemde regelingen niet in eigenlijke zin zijn aan te merken als loondervingsregelingen, komen zij qua karakter daarmee overeen. Door de in dit wetsvoorstel voorgestelde wijziging van de TW wordt bereikt dat de bestaande uitkeringsrechten voor betrokkenen ook op dit punt worden gegarandeerd.

     De Ioaw en Ioaz zijn beide minimumbehoefteregelingen die door gemeenten worden uitgevoerd. De Ioaw biedt oudere en (ook jongere) gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers die de volledige uitkeringsduur van de WW hebben doorlopen een minimuminkomensvoorziening, zolang de werkloosheid voortduurt en zo nodig tot aan het 65e levensjaar. Voorts biedt de Ioaw een dergelijke voorziening voor jonggehandicapten die gedeeltelijk arbeidsongeschikt en gedeeltelijk werkloos zijn. De voorgestelde kabinetsmaatregelen werken ook door naar de Ioaw. Wat betreft de categorie gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers is thans vereist dat men recht op een met name genoemde gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering heeft. Na invoering van de mogelijkheid van uitstappen uit de WAO-verzekering kan, op gelijke wijze als bij de TW het geval is, deze arbeidsongeschiktheidsuitkering ook worden verkregen uit hoofde van een overeenkomst in de zin van artikel 99 van de WAO. Dit wordt aan de huidige wetstekst toegevoegd. Voorts wordt, waar het betreft jonggehandicapten, het vereiste dat sprake is van een AAW-uitkering veranderd in een Wajong-uitkering.
     De Ioaz biedt een vergelijkbare inkomensbescherming als de Ioaw voor ex-zelfstandigen. Met het oog op gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen die in aanmerking kunnen komen voor een Ioaz-uitkering wordt het vereiste van een AAW-uitkering veranderd in een WAZ-uitkering.
     Ten slotte is in verband met de intrekking van de AAW wijziging van een aantal bepalingen van de Abw noodzakelijk.

5.4. Wijzigingen in de Ziekenfondswet

     Onder de huidige regelgeving is de AAW-uitkeringsgerechtigde met een arbeidsongeschiktheidspercentage van ten minste 45% verzekerd ingevolge de Zfw. De intrekking van de AAW noopt het kabinet ertoe zich te beraden op de positie van de AAW-gerechtigden voor wie de AAW-uitkering niet wordt omgezet in een WAO-uitkering. Zonder nadere regelgeving zouden de uitkeringsgerechtigden op grond van de WAZ en de Wajong een verzekering tegen ziektekosten in de private sector dienen af te sluiten. In zijn advies van 22 juni 1995 heeft de Ziekenfondsraad (Zfr) aandacht besteed aan de positie van de WAZ- en Wajong-gerechtigden. Het kabinet deelt de mening van de Zfr dat uitkeringsgerechtigden op grond van de Wajong en de verplichte verzekering op grond van de WAZ onder de sfeer van de Zfw moeten worden gebracht, omdat hun sociaal-economische positie niet verschilt van de vroegere uitkeringsgerechtigden op grond van de AAW.

5.5. Overige wijzigingen

     Naast de reeds in deze memorie aan de orde gestelde wijzigingen bevat dit wetsvoorstel nog een aantal wijzigingen van andere wetten. Het betreft met name de volgende aanpassingen:
- wijziging van de Werkloosheidswet. Deze wijziging houdt in dat de te betalen reïntegratie-uitkeringen ter zake van proefplaatsingen als bedoeld in artikel 63 van de WAO ten laste komen van het Algemeen Werkloosheidsfonds en is reeds aangekondigd in paragraaf 3.4.3.3 van rblz.|43| het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba;
- wijzigingen in de Wet financiering volksverzekeringen in verband met de intrekking van de AAW;
- wijziging van de Wet op de ondernemingsraden, ertoe strekkend dat de ondernemer verplicht is de ondernemingsraad in de gelegenheid te stellen advies uit te brengen over een voornemen tot het dragen van eigen risico voor de WAO. Deze wijziging is reeds toegelicht in paragraaf 3.12 van het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba;
- wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet, ertoe strekkend dat een werkgever zich moet laten bijstaan door een gecertificeerde arbodienst indien een werkgever aanstellingskeuringen wil en mag laten verrichten;
- wijzigingen van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Deze wijzigingen strekken ertoe dat de premies voor de WAZ aftrekbaar zijn als persoonlijke verplichtingen en dat de WAZ-uitkeringen in aanmerking worden genomen als periodieke uitkering van publieke aard;
- wijzigingen in de Wet financiële voorzieningen privatisering ABP en de Wet privatisering ABP alsmede een overgangsbepaling ten aanzien van voorzieningen die thans nog op grond van de AAW aan ambtenaren worden verstrekt. Deze wijzigingen houden verband met de doorwerking van het wetsvoorstel Pemba en de intrekking van de AAW;
- wijzigingen van de Algemene militaire pensioenwet en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen, eveneens in verband met de intrekking van de AAW;
- wijziging van het Burgerlijk Wetboek, op grond waarvan buiten twijfel wordt gesteld dat de werkgever ter financiering van de loondoorbetalingsplicht bij ziekte of de WAO-lasten bij eigen risico dragen geen bedrag kan inhouden op het loon van de werknemer. In het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba was reeds aangegeven dat de werkgever die eigenrisicodrager is voor de WAO de kosten hiervan niet kan verhalen op zijn werknemer (paragraaf 3.5.1). In dit wetsvoorstel wordt dit nader geregeld. In de artikelsgewijze toelichting wordt nader op deze wijziging ingegaan.

Artikelsgewijze  toelichting

Hoofdstuk 1. Algemeen

Artikel I. Algemene begrippen

     Het eerste lid van dit artikel bevat een aantal voor de toepassing van deze wet relevante omschrijvingen.
     In het tweede lid wordt een omschrijving van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet gegeven. Deze omschrijving geldt de toepassing van deze wet. Teneinde de bescherming te waarborgen van de rechten van diegenen die vóór inwerkingtreding van de WAZ en de Wajong recht hadden op AAW-uitkering of uitzicht op een AAW-uitkering, is de AAW omschreven in de meest brede zin. Het gaat om die wet inclusief alle wettelijke bepalingen die rond de AAW zijn getroffen, zowel uitvoerende bepalingen als overgangsrechtelijke bepalingen. Bij dat laatste kan het zowel gaan om bepalingen die in of op grond van de AAW zijn getroffen als om bepalingen die in of op grond van enige andere wet met betrekking tot de AAW zijn getroffen. Met deze omschrijving wordt bewerkstelligd dat de rechten en aanspraken van genoemde personen gestalte krijgen volgens de AAW in deze zin. Dat betekent onder meer dat overgangsrechtelijke bepalingen die ten aanzien van AAW-uitkeringsgerechtigden in het verleden zijn getroffen, zoals rblz.|44| overgangsrechtelijke bepalingen in verband met de totstandkoming van de Wet TBA, behoren tot de AAW, zoals omschreven.

Artikel II. Intrekking AAW

     Zoals in het algemeen gedeelte van de toelichting reeds aan de orde is gekomen, is de bestaansgrond van de AAW komen te vervallen. Het eerste lid van dit artikel regelt dan ook de intrekking van die wet. In verband met de overgang van rechten en aanspraken van personen is echter een beperkte doorloop van die wet ten aanzien van bepaalde groepen gerechtigden noodzakelijk. Deze doorloop betreft met name het waarborgen van uitkeringsrechten gebaseerd op een grondslag anders dan in de WAZ is neergelegd. Ook voor de garantie van beoordeling van de mate van arbeidsongeschiktheid op basis van oude arbeidsongeschiktheidscriteria is deze doorloop van belang. Overigens zal met de inwerkingtreding van deze wet een groot aantal bepalingen van de AAW niet langer van toepassing zijn. In de plaats daarvan gelden WAZ- dan wel Wajong-bepalingen. Eén en ander staat vermeld in de artikelen XIII en XXIV. Bovendien zullen alle oud-AAW-gerechtigden met ingang van de inwerkingtreding van deze wet WAZ- of Wajong-gerechtigden zijn.
     De intrekking van de AAW, zoals vermeld inclusief alle met betrekking tot die wet getroffen andere wettelijke bepalingen, geldt dan ook onverminderd hetgeen is bepaald in een aantal volgende artikelen. Dat zijn de artikelen IV, XIII, XIV, XXIV en XXV.
     Het tweede lid regelt dat een tweetal algemene maatregelen van bestuur (AMvB's), gebaseerd op de AAW, als AMvB op grond van de WAZ respectievelijk de Wajong doorlopen. Het gaat daarbij om het zgn. Schattingsbesluit [zie ook Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten, red.] en de AMvB inzake samenloop van AAW-uitkering met uitkering ingevolge de sociale wetgeving van een andere mogendheid [zie ook Besluit voorkoming of beperking samenloop WAO-uitkering met uitkering ingevolge de sociale wetgeving van een andere mogendheid, red.]. Het gaat hier om AMvB’s die onder het nieuwe regime geen andere inhoud hoeven te hebben.

Hoofdstuk 2. Overgangs- en invoeringsbepalingen met betrekking tot de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Ziektewet en de Werkloosheidswet

Artikel III. Beschikkingen inzake werkvoorzieningen

     In de artikelen 65, 65a en 65b van de WAO wordt een regeling opgenomen overeenkomstig de artikel 57, 57a en 58 van de AAW.
     In dit artikel wordt geregeld dat beschikkingen op grond van artikel 57, met uitzondering van het tweede lid, onderdeel b en c, van de AAW met betrekking tot personen die verzekerd zijn op grond van de WAO worden aangemerkt als beschikkingen op grond van artikel 65 van de WAO. Daarmee wordt bereikt dat met betrekking tot die personen onder het AAW-regime lopende voorzieningen op grond van de genomen beschikkingen doorlopen als voorzieningen onder het WAO-regime.
     In artikel 65a van de WAO wordt een regeling opgenomen overeenkomstig artikel 57a van de AAW. Op grond van dit artikel worden beschikkingen die op grond van artikel 57a tot stand zijn gekomen, met betrekking tot personen die verzekerd zijn op grond van de WAO, aangemerkt als beschikkingen op grond van artikel 65a van de WAO. De lopende kostenvergoedingen kunnen derhalve binnen dat kader als WAO-kostenvergoedingen doorlopen op grond van de genomen beschikkingen. Dat geldt ook voor beschikkingen op grond van artikel 58 van de AAW die met betrekking tot personen die verzekerd zijn op grond van de WAO worden aangemerkt als beschikkingen op grond van artikel 65b van de WAO.

rblz.|45| 

Artikel IV. Beschikkingen inzake leefvoorzieningen

     De in artikel 57, tweede lid, onderdeel b en c, van de AAW bedoelde voorzieningen kunnen niet worden gebaseerd op de nieuwe WAO-bepalingen, noch op de nieuwe WAZ- en Wajong-bepalingen. Daarom is in dit voorgestelde artikel ten aanzien van leefvoorzieningen bepaald dat de AAW van toepassing blijft en dat deze voorzieningen worden gefinancierd uit het Arbeidsongeschiktheidsfonds. Datzelfde geldt ten aanzien van aanvragen die zijn gedaan voor deze voorzieningen vóór inwerkingtreding van deze wet.
     Leefvoorzieningen kunnen op basis van de AAW worden aangevraagd en verkregen, doch na intrekking van de AAW bestaat op basis van de WAO, noch de WAZ en de Wajong de mogelijkheid om voor leefvoorzieningen in aanmerking te komen, noch bestaat de mogelijkheid om op grond van enige bepaling van deze wetten een beschikking inzake een leefvoorziening te treffen. Aangezien het wenselijk wordt geacht om op basis van de vigerende AAW ingediende aanvragen van een leefvoorziening nog te kunnen honoreren, is ten aanzien van deze voorzieningen niet alleen met betrekking tot de beschikkingen, maar ook met betrekking tot de aanvragen eerbiedigende werking voorgesteld. In verband daarmee is, anders dan in de artikelen III en V, bepaald dat niet alleen beschikkingen, doch ook aanvragen daartoe onder het AAW-regime blijven vallen.
     De beschikkingen op deze aanvragen worden met inachtneming van artikel 57, tweede lid, onderdeel b en c, van de AAW getroffen, ook al gebeurt dat na inwerkingtreding van deze wet. De kosten van de leefvoorzieningen, ook van voorzieningen verstrekt aan WAZ- en Wajong-verzekerden, worden ten laste van het Arbeidsongeschiktheidsfonds gebracht.

Artikel V. Beschikkingen inzake vrijwillige algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering

     In artikel 59a van de AAW is de verplichte toelating tot de algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering geregeld voor de gewezen verzekerde die ontwikkelingswerk verricht of gaat verrichten. Op grond van dit artikel worden alle beschikkingen op grond van artikel 59a van de AAW aangemerkt als beschikkingen op grond van artikel 81, tweede lid, onderdeel b, van de WAO. Dat betekent dat betrokken personen wat de betaling van premie betreft en hun overige rechten en verplichtingen met betrekking tot uitkeringsverstrekking onder het regime van de WAO komen te vallen.

Artikel VI. Verhoging WAO-uitkering

     Met dit artikel wordt bewerkstelligd dat een reeds toegekende verhoging van de WAO-uitkering met het bedrag aan AAW-uitkering dat de WAO-uitkering overtreft, in stand blijft. Het is niet de bedoeling om reeds toegekende, lopende verhogingen te laten vervallen, door de intrekking van de AAW en het daarmee vervallen van artikel 46a van de WAO. De vraag of, en zo ja, in welke mate recht blijft bestaan op verhoging, wordt beheerst door de inhoud van het (vervallen) artikel 46a WAO en de relevante AAW-bepalingen. De verhoging wordt overigens aangemerkt als onderdeel van de WAO-uitkering. Met betrekking tot deze verhoging is daarmee het premieregime ten aanzien van WAO-gerechtigden van toepassing. Geschillen omtrent de verhoging worden procedureel afgedaan als WAO-geschillen.

rblz.|46| 

Artikel VII. Samenloop AAW- en WAO-uitkering vrijwillig verzekerden

     De toepasselijkheid van dit artikel richt zich op zelfstandigen, meewerkende echtgenoten en beroepsbeoefenaren die een vrijwillige verzekering op grond van de WAO hebben afgesloten. Ten aanzien van deze personen geldt tot de datum van inwerkingtreding van deze wet artikel 84a van de WAO, welk artikel met ingang van de dag van inwerkingtreding van deze wet vervalt. Dat artikel gaf regels omtrent de samenloop van recht op AAW-uitkering en recht op WAO-uitkering. Voor diegenen op wie de AAW-bepalingen van toepassing blijven, blijft artikel 84a van de WAO gelden. Aangezien de AAW-uitkering van betrokken vrijwillig verzekerden vanaf inwerkingtreding van deze wet als WAZ-uitkering wordt aangemerkt, dient artikel 84a ook in deze zin te worden gelezen.

Artikel VIII. Overgang vermogensbestanddelen AAf en FAOP

     Op grond van het eerste lid gaan vermogensbestanddelen van het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds op bij ministeriële regeling te bepalen wijze over op het Arbeidsongeschiktheidsfonds en het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen. Deze vermogensbestanddelen komen dan ten goede aan degenen voor wie deze vermogensbestanddelen zijn gevormd.
     Met betrekking tot het tweede tot en met vijfde lid kan het volgende worden opgemerkt. Het Aof neemt met ingang van de inwerkingtredingsdatum van de Pemba de lasten van het FAOP betreffende de vóór die datum lopende WAO-conforme uitkeringen over. Ter dekking van de lasten van het Aof dient een deel van het vermogen van het FAOP te worden overgedragen aan het Aof.
     De onderstaande formule wordt gehanteerd om te bepalen welk deel van het vermogen van het FAOP wordt overgedragen aan het Arbeidsongeschiktheidsfonds:

     x = (Y * last X) : last Y

     waarbij:
a. Y = het vermogen van het Aof per datum vóór inwerkingtreding Pemba;
b. last Y = de lasten van het Aof per datum vóór inwerkingtreding Pemba;
c. X = het aan het Aof over te dragen vermogen van het FAOP;
d. last X = de lasten van het FAOP per datum vóór inwerkingtreding Pemba.
     Bij algemene maatregel van bestuur zullen regels worden gesteld met betrekking tot de bepaling van de lasten van het Aof en van het FAOP die in de formule meegenomen dienen te worden en met betrekking tot de bepaling van het tijdstip waarop de overdracht van het vermogen van het FAOP naar het Aof dient plaats te vinden. In dit verband is een onderwerp van aandacht de wijze waarop omgegaan dient te worden met de per datum vóór inwerkingtreding Pemba openstaande vorderingen en schulden van het FAOP. De mogelijkheid bestaat om de overdracht van het vermogen te laten plaatsvinden op het moment waarop de vorderingen en schulden zijn verwerkt. Denkbaar is ook om reeds op de inwerkingtredingsdatum vermogen over te dragen op basis van een aanname ten aanzien van de vorderingen en de schulden, met een nacalculatie in de loop van het jaar. In geval van een nacalculatie is een verder aandachtspunt de wijze waarop in dit verband met eventuele rentevergoedingen omgegaan dient te worden.

rblz.|47| 

Artikel IX. Tijdelijke wijze van heffing gedifferentieerde premie

     Het kan voorkomen dat bedrijfsverenigingen niet in alle gevallen in staat zijn de opslag dan wel korting ter verhoging dan wel ter verlaging van het bedrijfsverenigingspercentage te bepalen, in verband met onvoldoende gegevens omtrent de betrokken bedrijven ter bepaling van de opslag of korting. Op grond van bij ministeriële regeling te stellen regels wordt bepaald welke werkgevers, gedurende de eerste twee jaar, in aanmerking komen voor heffing van gedifferentieerde premie zonder opslag of korting op het bedrijfsverenigingspercentage.

Artikel X. Overheveling bedragen voor uitvoering WAZ

     Ingevolge artikel X brengt het Tica ten laste van het Arbeidsongeschiktheidsfonds jaarlijks een bedrag ten gunste van het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen. Deze overheveling houdt verband met de gemaakte keuze om de lopende AAW-uitkeringen van directeuren-grootaandeelhouders om te zetten in WAZ-uitkeringen. Deze uitkeringen worden dus gefinancierd uit de Aof-bijdrage. Deze overheveling is nader toegelicht in paragraaf 4.6 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel WAZ.

Artikel XI. Overgangsbepaling inzake artikel 3 WAO

     Artikel XI bepaalt dat het nieuwe artikel 3 WAO (dat de directeur-grootaandeelhouder onder de verplichte verzekering voor die wet brengt) niet van toepassing is op de dag [van inwerkingtreding van deze wet op de directeur-grootaandeelhouder, red.] die reeds een AAW-uitkering heeft of die zich in de wachttijd voor de AAW bevindt. Voor hen geldt namelijk dat zij met ingang van de dag van inwerkingtreding van deze wet verzekerd zullen zijn voor de WAZ. Zie voor dit laatste de toelichting bij de artikelen XII en XIII.

Hoofdstuk 3. Overgangsbepalingen met betrekking tot de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen

§ 1. Overgangsrecht met betrekking tot bestaande rechten op arbeidsongeschiktheidsuitkering

Artikel XII. Personenkring WAZ

     Deze bepaling regelt de toepasselijkheid van paragraaf 1 van dit hoofdstuk 3. Deze paragraaf behelst het materieel van toepassing blijven van een aantal relevante bepalingen van de AAW. Deze toepasselijkheid is beperkt tot enkele categorieën personen. Allereerst moet het gaan om personen die daags vóór inwerkingtreding van deze wet waren verzekerd op grond van de AAW. Voorts dienen deze personen op die dag te verkeren in een bepaalde (uitkerings)situatie. Deze wordt beschreven in artikel XIII. Er moet op die dag sprake zijn van een recht op AAW-uitkering of een situatie dat betrokkene in de 52-wekenwachttijd van de AAW zit. Een derde situatie waarin de betrokkene, willen de relevante bepalingen van de AAW van toepassing blijven, moet verkeren, is de situatie dat het recht op AAW-uitkering is geëindigd, maar op grond van AAW-bepalingen het AAW-recht weer zou kunnen herleven indien die wet niet zou zijn ingetrokken. Deze situaties worden nader toegelicht onder artikel XIII.
     De situatie waarin de betrokken persoon zich bevindt, moet verder voortkomen uit het verricht hebben van werkzaamheden die waren gericht op het behalen van winst of inkomsten als zelfstandige, als meewerkende echtgenoot of als verzekerde louter in de zin van de AAW.
     Ten aanzien van de begrippen zelfstandige en meewerkende echtgenoot wordt aangehaakt aan het regime van de AAW ten aanzien van de rblz.|48| zelfstandige en de meewerkende echtgenoot. In het op de artikelen 6 en 10 van de AAW gebaseerde Inkomensbesluit wordt een regeling gegeven omtrent arbeid in de zelfstandige uitoefening van een bedrijf of beroep door een persoon dan wel door hun meewerkende echtgenoten. Op basis van de AAW is daarmee bepaald wie als zelfstandige dan wel als meewerkende echtgenoot kan worden aangemerkt.
     De derde categorie personen, de verzekerde louter in de zin van de AAW, wordt gevormd door diegenen die inkomensvormende arbeid hebben verricht en voor wie ter zake van die arbeid geen andere wettelijke verzekering tegen geldelijke gevolgen van arbeidsongeschiktheid bestond dan op grond van de AAW. Te denken valt daarbij aan ingezetenen die werkzaam waren in een arbeidsverhouding die niet als dienstbetrekking kan worden gekwalificeerd. Bij deze groep kan onder meer worden gedacht aan huishoudelijk personeel werkzaam op minder dan drie dagen per week en geestelijken die niet in dienstbetrekking werkzaam zijn. Daarnaast vallen ook directeur-grootaandeelhouders van een naamloze of besloten vennootschap wier arbeidsverhouding niet als dienstbetrekking in de zin van de WAO werd aangemerkt, onder de werking van dit artikel. Vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet zijn als gevolg van een daartoe strekkende wijziging van de WAO directeur-grootaandeelhouders onder de werking van die wet gebracht. Vanaf die datum zijn zij met betrekking tot hun werkzaamheden verzekerd op grond van die wet. Dit geldt evenwel niet de directeur-grootaandeelhouders op wie een situatie als bedoeld in artikel XIII van deze wet van toepassing is. Ten aanzien van directeur-grootaandeelhouders die vóór inwerkingtreding van deze wet reeds AAW-uitkering ontvingen, dan wel in de wachttijd voor het recht op uitkering op grond van de AAW verkeerden, geldt dat zij met ingang van de dag van inwerkingtreding van deze wet verzekerd zullen zijn op grond van de WAZ.
     Het eerste lid, onderdeel c, kan verder nog van belang zijn voor personen die op grond van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1989 [zie ook Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999, red.] als AAW-verzekerden worden aangemerkt. Personen die arbeid hebben verricht in een arbeidsverhouding die als dienstbetrekking in de zin van de WAO kan worden gekwalificeerd of in een arbeidsverhouding in de zin van de Algemene burgerlijke pensioenwet, dan wel personen die uit hoofde van hun werkzaamheden onder de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers vallen, blijven dus buiten de hier omschreven doelgroep.

Artikel XIII. Toepasselijkheid AAW- en WAZ-bepalingen op personenkring

Eerste lid

     Dit artikel regelt het van toepassing blijven van een relevant aantal AAW-bepalingen op de groep omschreven in artikel XII. Voor alle duidelijkheid: het betreft het materieel van toepassing blijven van die artikelen. Formeel zullen na inwerkingtreding van deze wet de beschikkingen die ten aanzien van de betrokken groep zijn en worden getroffen, zijn gebaseerd op de WAZ. Het van toepassing blijven van de AAW-bepalingen geldt uitsluitend het betrokken recht of de betrokken aanspraak. Op de betrokken personen moet daarvoor wel één van de navolgende situaties van toepassing zijn.
- De eerste situatie is die waarin betrokkene verkeert in de wachttijd. De wachttijd die de AAW kent, alvorens recht kan bestaan op een AAW-uitkering, moet zijn ingegaan vóór inwerkingtreding van deze wet. Het gaat er dan om dat iemand vóór inwerkingtreding van het nieuwe wettelijke regime arbeidsongeschikt is geworden, maar omdat hij in de wachttijd van 52 weken verkeert, heeft hij nog geen recht op uitkering. Perioden van arbeidsongeschiktheid die met minder dan vier weken rblz.|49| worden onderbroken, worden samengeteld voor het vervullen van de wachttijd. Indien na afloop van de wachttijdperiode van 52 weken geen sprake is van arbeidsongeschiktheid, maar binnen vier weken treedt alsnog arbeidsongeschiktheid in, dan valt betrokkene ook nog binnen het regime van de AAW. De met betrekking tot de arbeidsongeschiktheidsuitkering van deze persoon te treffen beschikking is, met inachtneming van de relevante AAW-bepalingen, een beschikking gegrond op de WAZ.
- De tweede situatie is dat betrokkene op de dag voorafgaand aan inwerkingtreding van deze wet recht had op een AAW-uitkering. Ook op deze persoon blijven AAW-bepalingen van toepassing. De met betrekking tot de arbeidsongeschiktheidsuitkering van deze persoon genomen beschikking is, met inachtneming van de relevante AAW-bepalingen, vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet een beschikking op grond van de WAZ.
- De AAW-bepalingen blijven tevens gelden voor de persoon die op de dag voorafgaand aan inwerkingtreding van deze wet recht had op een voorziening op grond van artikel 57, een inkomenssuppletie op grond van artikel 59b, dan wel een toelage of vergoeding op grond van artikel 58 van de AAW. Ook deze eerder gegeven beschikking is vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet een beschikking op grond van de WAZ. Uitzondering is de leefvoorziening. Deze voorziening wordt niet onder de werking van dit artikel gebracht. Voor deze voorziening is een aparte bepaling opgenomen in artikel IV.
- De vierde situatie ten slotte waarin AAW-bepalingen van toepassing blijven, is die waarin op de dag vóór inwerkingtreding van deze wet geen recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering bestond. Enerzijds kan dat zijn omdat aan het einde van de wachttijd geen sprake was van arbeidsongeschiktheid en geen uitkeringsrecht is ontstaan. Op grond van artikel 32a wordt een uitkeringsrecht toegekend indien binnen vijf jaar na het einde van de wachttijd arbeidsongeschiktheid intreedt en deze arbeidsongeschiktheid voortkomt uit dezelfde oorzaak als de arbeidsongeschiktheid tot het verrichten van de arbeid wegens ziekte.
     Anderzijds kan sprake zijn van voorafgaande eindiging van het recht op AAW-uitkering, wegens einde van de arbeidsongeschiktheid of het dalen van de arbeidsongeschiktheid tot beneden 25%. Wanneer de betrokken persoon op grond van artikel 32a of 37 van de AAW, indien die wet niet zou zijn ingetrokken, in aanmerking zou komen voor heropening van zijn uitkering, blijft ter zake van de te heropenen uitkering de AAW van toepassing. Op grond van artikel 32a wordt een uitkeringsrecht toegekend indien binnen vijf jaar na einde van de AAW-uitkering opnieuw arbeidsongeschiktheid intreedt en die arbeidsongeschiktheid voortvloeit uit dezelfde oorzaak als de arbeidsongeschiktheid op grond waarvan de oorspronkelijke, ingetrokken, uitkering is toegekend. Op grond van artikel 37 van de AAW bestaat recht op heropening van de uitkering indien binnen vier weken na intrekking van de uitkering weer arbeidsongeschiktheid intreedt, ongeacht de oorzaak van de opnieuw ingetreden arbeidsongeschiktheid. De desbetreffende toekennings- of heropeningsbeschikking is een beschikking op grond van de WAZ.
     Het van toepassing blijven van AAW-bepalingen moet op grond van hetgeen is bepaald in artikel I, tweede lid, ruim worden opgevat. Het gaat om deze bepalingen, inclusief eerder getroffen overgangsbepalingen waarop betrokkenen nog recht op konden doen gelden. Het van toepassing blijven van AAW-bepalingen betreft met name de artikelen 5 (arbeidsongeschiktheidsbegrip), 12, tweede tot en met vierde lid (verdiscontering van de werkloosheid in het arbeidsongeschiktheidspercentage), 23 (rechterlijke toetsing), 24 (duur toekenning uitkering) en 26 (herziening van de uitkering). De artikelen 5, 12 en 23 van de AAW zijn aangepast met ingang van 1 januari 1987. Krachtens artikel 52 van de Invoeringswet stelselherziening sociale zekerheid zijn deze bepalingen van toepassing gebleven op personen die op 31 december 1986 recht hadden op een rblz.|50| AAW-uitkering en op 1 augustus 1993 de leeftijd van 50 jaar hebben bereikt. Dat betekent dat ten aanzien van deze personen de (her)beoordeling van de arbeidsongeschiktheid aan de hand van het vóór 1 januari 1987 geldende arbeidsongeschiktheidsbegrip plaats blijft vinden en de werkloosheid in het arbeidsongeschiktheidspercentage blijft verdisconteerd. De rechter kan beoordelen of een door de bedrijfsvereniging in termijn beperkte toepassing van deze verdiscontering in overeenstemming is met de billijkheid.
     Met ingang van 1 augustus 1993 is bij gelegenheid van de Wet TBA het arbeidsongeschiktheidsbegrip aangescherpt in die zin dat voor de bepaling van de mate van arbeidsongeschiktheid niet langer wordt gekeken naar wat betrokkene nog gezien ervaring en vroeger uitgeoefend beroep met passende arbeid kan verdienen, maar naar wat betrokkene met gangbare arbeid, los van ervaring en vroeger uitgeoefend beroep, nog kan verdienen. Voorts is de periode van toekenning van arbeidsongeschiktheidsuitkering, voorheen niet in tijd beperkt, gesteld op drie jaar (vooralsnog vijf jaar). Genoemde aanscherping, noch de beperkte periode van toekenning, geldt evenwel diegenen die op die datum de leeftijd van 50 jaar hebben bereikt en die reeds vóór die datum recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering hadden en degenen die als vroeggehandicapte recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering hadden. Zoals gesteld, is het materieel handhaven van genoemde AAW-bepalingen van belang teneinde de rechten van betrokkenen te handhaven. In het licht van deze handhaving van rechten is het wenselijk, noch mogelijk, om op enigerlei wijze een horizonbepaling op te nemen in deze wet die erin zou voorzien dat de materiële toepassing van genoemde AAW-bepalingen enig moment eindigt.

Tweede en vierde lid

     Niet alle bepalingen van de AAW blijven van toepassing. Het van toepassing blijven van bepalingen van de AAW betreft slechts een beperkt aantal artikelen van die wet. Deze artikelen zijn evenwel van essentieel belang teneinde te waarborgen dat betrokkenen er in hoogte en duur van de uitkering niet op achteruitgaan. De artikelen waar het met name om gaat, zijn hiervoor aan de orde gekomen. Ter wille van een goede uitvoering van het arbeidsongeschiktheidsregime ten aanzien van diegenen die onder het overgangs- en invoeringsrecht vallen, is het aantal bepalingen van de AAW dat van toepassing blijft, beperkt gehouden en is zoveel mogelijk een onmiddellijke overgang naar het WAZ-regime bewerkstelligd.
     Een belangrijk aantal bepalingen van de AAW blijft derhalve niet van toepassing. Dat heeft te maken met het feit dat een groot aantal WAZ-bepalingen gelijkluidend is aan de overeenkomstige AAW-bepalingen. Teneinde te voorkomen dat wellicht tot in lengte van jaren voor verschillende groepen uitkeringsgerechtigden het geldende regime in verschillende wetten moet worden nagelopen en om te vermijden dat eventuele volgende wijzigingen in het wettelijk regime tevens moeten ingrijpen in de AAW, is gekozen voor toepassing van overeenkomstige WAZ-bepalingen. Voorts is sprake van AAW-bepalingen op basis waarvan soms technische uitvoeringsbepalingen moeten worden getroffen. Het ligt ter wille van de overzichtelijkheid in de rede deze uitvoeringsbepalingen uitsluitend op basis van de WAZ te regelen. De toepasselijkheid van overeenkomstige WAZ-bepalingen wordt geregeld in het vierde lid. Overeenkomstige regels als in het tweede en vierde lid neergelegd zijn opgenomen met betrekking tot de verhouding tussen de AAW en de Wajong. In artikel XXIV, tweede en vierde lid, is ten aanzien van de personen die van het regime van de AAW overgaan op dat van de Wajong aangegeven welke artikelen van de AAW niet langer van toepassing zijn en welke artikelen van de Wajong ten aanzien van de rblz.|51| betrokken groep zullen gelden. Deze artikelen komen in hoge mate overeen met de artikelen in het tweede en vierde lid van dit artikel genoemd.
     In bijlage 1 bij deze memorie van toelichting is een overzicht opgenomen van de bepalingen van de AAW die niet langer van toepassing blijven en de overeenkomstige bepalingen van de WAZ die vanaf inwerkingtreding van die wetten zullen gelden voor de betrokken groepen. Tevens zijn in het overzicht overeenkomstige bepalingen van de Wajong opgenomen, voor zover deze van toepassing zullen zijn op de bij die wet betrokken groepen.
     Daarnaast is nog een aantal artikelen van de WAZ van toepassing verklaard op diegenen op wie het AAW-regime van toepassing blijft. Het gaat daarbij om de artikelen 28 [29] (garantie voor oudere arbeidsongeschikten), 29 [30] (leefvoorzieningen verband houdende met werkvoorzieningen), 39 [40] (toekenning andere uitkeringen op aanvraag of ambtshalve), 58 [59], eerste tot en met achtste lid (samenloop van arbeidsongeschiktheidsuitkering met andere uitkeringen), 66 [67] (niet voor beslag vatbare verstrekkingen) en 101 [102] (buitentoepassingverklaring Algemene termijnenwet). Deels betreft het bepalingen die in het kader van de Wet Amber in de WAO zijn opgenomen (artikel 28), deels betreft het bepalingen die in de AAW verspreid waren opgenomen, doch waarbij het overeenkomstige WAZ-artikel (39 [40], 66 [67]) een gelijk regime regelt, deels gaat het om een WAZ-bepaling waarbij de AAW omtrent het desbetreffende onderwerp geen duidelijke regel schiep (artikel 39). Ten aanzien van artikel 101 [102] van de WAZ kan worden opgemerkt dat de inhoud van het overeenkomstige artikel 99 van de AAW nog wel relevant kan zijn met betrekking tot artikel 6, vierde lid, van de AAW (samentelling arbeidsongeschiktheidsperioden), reden waarom artikel 99 van de AAW niet is opgenomen in het tweede lid. Voor diegenen die onder het overgangsrecht vallen, geldt dat zij op basis van artikel 29 [30] van de WAZ in aanmerking kunnen worden gebracht voor voorzieningen strekkend tot behoud, herstel of bevordering van de arbeidsgeschiktheid. Voor diegenen die reeds vóór inwerkingtreding van deze wet in aanmerking waren gebracht voor een (leef)voorziening, die op basis van de WAZ niet langer verstrekt kan worden, geldt dat zij deze voorzieningen kunnen behouden, door het van toepassing blijven van artikel 57, tweede lid, onderdeel b en c, van de AAW. Eén en ander staat vermeld in artikel IV.
     Naast de in het overzicht vermelde bepalingen van de Wajong zijn in artikel XXIV nog andere bepalingen van die wet van toepassing verklaard op de betrokken groep Wajong-belanghebbenden. Op die artikelen wordt nader ingegaan in de toelichting bij dat artikel.
     Daarnaast zijn in het tweede lid bepaalde artikelen van de AAW niet opgenomen, terwijl zij niettemin betekenis missen voor de betrokken doelgroep. Vanwege het feit dat er in de WAZ geen overeenkomstige bepalingen zijn aan te wijzen die daarvoor in de plaats zouden moeten komen, is het niet nodig de desbetreffende AAW-artikelen in het tweede lid te noemen. Voorbeeld van een AAW-artikel dat na invoering van het nieuwe wettelijke regime belang mist, is artikel 4, dat de verzekerdenkring regelde.

Derde lid

     Met dit lid wordt bewerkstelligd dat het regime van de AAW eindigt wanneer de aanspraken en rechten, zoals genoemd in het eerste lid, op basis van die wet niet langer voor toekenning of heropening in aanmerking zouden kunnen komen. Alsdan geldt het nieuwe wettelijke regime. Niettemin is bij eerder tot stand gekomen regelgeving, zoals bij de Invoeringswet stelselherziening sociale zekerheid en de Wet TBA, een beschermingsregeling getroffen voor bepaalde uitkeringsgerechtigden, waarbij vooral de uitkeringsgerechtigden van 50 jaar of ouder kunnen rblz.|52| worden genoemd. Deze beschermingsregeling is blijvend geregeld voor de betrokken groep. Het is niet de bedoeling om daar met deze wet afbreuk aan te doen. Daarin voorziet artikel XIV.

Vijfde en zesde lid

     Het vijfde lid voorziet in reeds vóór de dag van inwerkingtreding van deze wet op grond van de AAW afgegeven beschikkingen. Allereerst beschikkingen inhoudende een toekenning van een uitkering, voorziening, toelage of vergoeding. Teneinde de overgang naar het nieuwe regime zo vlot mogelijk te doen verlopen, worden deze beschikkingen ten aanzien van de betrokken personen, genoemd in het eerste lid, vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet aangemerkt als beschikkingen op grond van de WAZ. Daardoor wordt het regime van de WAZ ten aanzien van deze beschikkingen onverkort van kracht. Een eerder op basis van de AAW gegeven beschikking tot toekenning van een AAW-uitkering of een AAW-voorziening wordt vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet beschouwd als toekenning van een uitkering of voorziening op grond van de WAZ, die ten laste komt van het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen. Met de toekenning van die uitkering of voorziening wordt een betrokkene op grond van artikel 3, tweede lid, van de WAZ aangemerkt als WAZ-verzekerde. Dat artikel bepaalt dat de persoon die een uitkering ontvangt, verzekerd is op grond van die wet. Betrokkenen vallen hiermee, voor zover van toepassing, ook automatisch onder de werkingssfeer van bijvoorbeeld de Toeslagenwet en de Ziekenfondswet.
     Niet alleen beschikkingen inhoudende een toekenning van uitkering, maar ook AAW-beschikkingen inhoudende een intrekking van een uitkering, voorziening, toelage of vergoeding vallen onder de werking van het vijfde lid. Uiteraard betreft dat niet elke AAW-beschikking getroffen vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet. Het betreft uitsluitend die beschikkingen inhoudende intrekking of niet-toekenning van een uitkering die in een later stadium kan worden heropend of alsnog kan worden toegekend (eerste lid, onderdeel d). Ook beschikkingen die na inwerkingtreding van deze wet ten aanzien van personen worden genomen met toepassing van AAW-bepalingen worden als WAZ-beschikkingen aangemerkt, welke beschikkingen voor zover deze financiële gevolgen hebben, ten laste van het Arbeidsongeschiktheidsfonds worden gebracht.
     Het zesde lid voorziet in de situatie dat ten aanzien van een persoon geen beschikking is getroffen, terwijl hij niettemin in een situatie verkeert als omschreven in het eerste lid. Dat betreft in het bijzonder de persoon die nog in de wachttijd verkeert (eerste lid, onderdeel a). Ten aanzien van hem is immers nog geen beschikking inzake een uitkering gegeven. Teneinde te waarborgen dat deze persoon in aanmerking kan worden gebracht voor bijvoorbeeld voorzieningen, regelt het zesde lid dat deze persoon als verzekerde in de zin van de WAZ wordt aangemerkt.

Zevende lid. [Zie art. XIII, achtste lid, Inga, red.]

     Met de regeling zoals neergelegd in het eerste tot en met vijfde lid van dit artikel kan niet worden zeker gesteld dat het overgangsrecht voor de betrokken groepen personen volledig zal zijn geregeld. Niet uitgesloten mag worden dat bepaalde artikelen van de AAW of de WAZ alsnog van toepassing dan wel juist niet van toepassing zouden moeten zijn op één of meer groepen personen. Ook kan niet met zekerheid worden gesteld dat met de omschrijving van het eerste lid alle belanghebbende groepen personen zijn geduid. Voor al deze, nu nog niet te voorziene situaties kunnen bij of krachtens AMvB regels worden gesteld. De bedoeling van deze regels is om adequaat te kunnen ingrijpen indien zich onbedoelde situaties voordoen, zoals bijvoorbeeld het alsnog onder het AAW-regime rblz.|53| brengen van personen die daar krachtens hetgeen in het eerste lid is bepaald niet voor in aanmerking komen. De opsomming in dit zevende lid [zie artikel XIII, achtste lid, Inga, red.] is overigens geen limitatieve. Met betrekking tot dit artikel kunnen ook nog andere regels worden gesteld.

§ 2. Overgangsrecht met betrekking tot nieuwe rechten op arbeidsongeschiktheidsuitkering

Artikel XIV. Van toepassing blijvende AAW-bepalingen

     Met dit artikel wordt de beschermingsregeling die destijds bij de Wet TBA is getroffen met betrekking tot het arbeidsongeschiktheidscriterium ten aanzien van personen die op 1 augustus 1993 de leeftijd van 50 jaar hadden bereikt en recht hadden op AAW-uitkering, gecontinueerd. Het gaat bij de onderhavige beschermingsregeling om de situatie waarin iemand niet meer op het AAW-regime kan terugvallen, maar eventueel in een later stadium als zelfstandige, meewerkende echtgenoot of beroepsbeoefenaar recht op uitkering op grond van de WAZ verkrijgt. Alsdan blijft de werking van artikel 5, zoals dat vóór 1 augustus 1993 gold, in stand. De beschermingsregeling betreft ook de blijvende toepassing van de artikelen 24 en 26 van de AAW. Deze artikelen regelen dat de toekenningstijdvakken en het tijdvak van een jaar na ingang van de uitkering, waarbinnen een herbeoordeling van het recht op uitkering dient plaats te vinden, niet van toepassing zijn.
     Op grond van het tweede lid kan worden geregeld dat artikelen van de AAW zoals die enig tijdstip voorafgaande aan de inwerkingtreding van deze wet luidden van toepassing blijven op bepaalde categorieën personen. Het gaat daarbij om een regeling voor nu nog niet te voorziene situaties ingeval de toepassing van dit artikel onbedoelde gevolgen heeft.

§ 3. Overgangsbepalingen ten aanzien van vrijwillig verzekerden op grond van de Ziektewet

Artikel XV. Personenkring

     In deze paragraaf wordt een overgangsregeling getroffen ten aanzien van vrouwen die voorafgaand aan de inwerkingtreding van deze wet vrijwillig verzekerd waren op grond van de ZW en op wie op het tijdstip van inwerkingtreding het regime van de WAZ ten aanzien van bevallingsuitkering van toepassing wordt. Op basis van de artikelen van deze paragraaf wordt een regeling getroffen op basis waarvan een betrokkene uitkering op grond van de ZW behoudt.

Artikel XVI. Recht op bevallingsuitkering ZW

     Is de bevalling binnen zes weken, te rekenen vanaf de dag vóór inwerkingtreding van het nieuwe regime, te verwachten, dan geldt dat betrokkene op de voet van de ZW haar uitkeringsrechten behoudt. Dat geldt dus ook indien de bevalling binnen die periode was te verwachten, doch niettemin de bevalling later dan zes weken, te rekenen vanaf de dag vóór inwerkingtreding van het nieuwe regime, plaatsvindt. Het uitkeringsregime van de ZW blijft ten aanzien van de desbetreffende bevalling geheel op haar van toepassing. Gedurende dat recht heeft zij geen recht op bevallingsuitkering op grond van de WAZ.

rblz.|54| 

Artikel XVII. Behoud recht op bevallingsuitkering op grond van ZW

     Met dit artikel wordt zeker gesteld dat een eenmaal ingegaan ZW-recht voortduurt, voor zolang de uitkeringstermijn niet is verstreken. Gedurende deze uitkeringstermijn heeft betrokkene geen recht op bevallingsuitkering op grond van de WAZ. Ten aanzien van de vrouw die recht heeft op bevallingsuitkering op grond van de ZW bestaat de mogelijkheid dat er sprake is van samenloop met een andere uitkering. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan samenloop met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Met het oog op dit soort situaties voorziet het tweede lid in de mogelijkheid om nadere regels te stellen.

§ 4. Uitkeringsrecht in verband met bevalling op grond van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen

Artikel XVIII. Toepasselijkheid WAZ ten aanzien van bevallingsuitkering

     Dit artikel regelt de start van de WAZ ten aanzien van bevallingsuitkeringen. Op grond van deze bepaling wordt een uitkeringsrecht verstrekt indien de betrokken vrouw op of na de dag van inwerkingtreding van deze wet bevalt en zij niet verzekerd was voor de vrijwillige verzekering op grond van de ZW.
     Vindt de bevalling plaats op of na inwerkingtreding van deze wet, dan heeft betrokkene recht op een bevallingsuitkering op grond van de WAZ. Dat recht heeft zij gedurende de volle uitkeringsperiode van ten minste zestien weken. De vrouw die vóór inwerkingtreding van deze wet is bevallen, kan aan de WAZ geen recht op bevallingsuitkering ontlenen.

Artikel XIX. Uitzondering meldingsplicht

     Op grond van de WAZ dient de vrouwelijke verzekerde uiterlijk drie maanden vóór de uitgerekende datum melding te maken van haar zwangerschap en de datum met ingang van welke zij het recht op bevallingsuitkering wenst te laten ingaan. Deze melding kan een vrouw niet doen indien haar bevalling binnen drie maanden na inwerkingtreding van deze wet is te verwachten. Om die reden is op haar artikel 33 [34] van de WAZ niet van toepassing.

§ 5. Overige invoerings- en overgangsbepalingen met betrekking tot de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen

Artikel XX. AAW-uitkering basis voor vakantiebijslag

     Deze bepaling is uitsluitend van belang voor de eerste keer na inwerkingtreding van deze wet dat vakantiebijslag wordt verstrekt aan uitkeringsgerechtigden. Met deze bepaling wordt bereikt dat voor het recht op en de hoogte van de vakantie-uitkering de AAW-uitkering die vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet werd betaald mede ten grondslag wordt gelegd aan de berekening van de vakantie-uitkering die in de maand mei volgend op de datum van inwerkingtreding wordt gedaan.

Artikel XXI. Toekenningsperiode WAZ-uitkering

     Op grond van artikel XVIII van de Wet TBA is de voorlopige toekenningsperiode ten aanzien van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen gesteld op vijf jaar. Deze regeling zal ook gelden voor personen op wie de WAZ van toepassing is. Daarin voorziet dit artikel.

rblz.|55| 

Artikel XXII. AAW- en WAZ-verzekering één verzekering

     Deze bepaling voorziet erin dat een verzekering die louter door intrekking van de AAW eindigt en vervolgens zonder onderbreking wordt voortgezet als verzekering op grond van de WAZ wordt aangemerkt als één verzekering. Deze bepaling is onder andere van belang voor de toepassing van artikel 2, tweede lid, en 11 van de WAZ. Eerstgenoemde bepaling regelt de berekening van de mate van arbeidsongeschiktheid ingeval iemand arbeidsongeschikt is bij aanvang van de verzekering op grond van die wet. Artikel 11 van de WAZ regelt de mogelijkheid voor de bedrijfsvereniging om arbeidsongeschiktheid die reeds bij aanvang van de verzekering op grond van de WAZ bestond buiten aanmerking te laten. Het kan echter niet de bedoeling zijn om een persoon die vóór inwerkingtreding van de WAZ reeds werkzaam was, bijvoorbeeld als zelfstandige, en tijdens die werkzaamheden gedeeltelijk arbeidsongeschikt raakte en de wachttijd op grond van de AAW inging, bij aanvang van zijn WAZ-verzekering als gedeeltelijk arbeidsongeschikt wordt aangemerkt. Voorts is deze bepaling van belang in verband met het dóórlopen van wachttijdperioden. Een wachttijdperiode doorgemaakt vóór inwerkingtreding van deze wet loopt aldus automatisch door onder het nieuwe regime.

Hoofdstuk 4. Overgangs- en invoeringsbepalingen ten aanzien van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten

§ 1. Overgangsrecht met betrekking tot bestaande rechten op arbeidsongeschiktheidsuitkering

Artikel XXIII. Personenkring Wajong

     Dit artikel regelt de doelgroep die in aanmerking komt voor het overgangsrecht in het kader van de Wajong. Het gaat hierbij om personen op wie geen andere wettelijke regeling tegen geldelijke gevolgen van arbeidsongeschiktheid van toepassing was dan de AAW. Voorts geldt ten aanzien van deze personen tevens dat zij niet onder de doelgroep van hoofdstuk 3, paragraaf 1, vallen. Het gaat in dit geval hoofdzakelijk om vroeggehandicapten, studenten en verzorgers van naaste verwanten op wie een situatie als omschreven in artikel XXIV van toepassing is.

Artikel XXIV. Toepasselijkheid AAW- en Wajong-bepalingen op personenkring

     De regeling vervat in dit artikel komt voor een deel overeen met hetgeen is bepaald in artikel XIII. Voor een nadere toelichting kan daarvoor mede worden verwezen naar de toelichting bij het eerste lid van artikel XIII. Het van toepassing blijven van AAW-bepalingen ten aanzien van vroeggehandicapten vertoont, zoals uit die toelichting blijkt, op een enkel punt verschil met die welke ten aanzien van de groep personen, genoemd in artikel XII, is getroffen. Dat verschil vloeit vooral voort uit de Wet TBA. Bij gelegenheid van die wet is geregeld dat het arbeidsongeschiktheidscriterium zoals dat is ingevoerd bij de Wet TBA niet zal gelden ten aanzien van bestaande gevallen van vroeggehandicapten. Voor andere groepen arbeidsongeschikten die bij invoering van de Wet TBA jonger waren dan 50 jaar is het TBA-criterium gefaseerd gaan gelden. Dat laatste geldt niet alleen de groep personen omschreven in artikel XII, maar ook de groep personen omschreven in artikel XXIII, voor zover zij niet als vroeggehandicapte zijn aan te merken.
     In de bijlage bij deze toelichting is een overzicht van de bepalingen van de AAW opgenomen die niet langer van toepassing blijven en - voor rblz.|56| zover van toepassing - de overeenkomstige bepalingen van de Wajong die van toepassing worden. Dit betreft een schematisch overzicht van hetgeen in het tweede en vierde lid van dit artikel is bepaald.
     Daarnaast is nog een aantal artikelen van de Wajong van toepassing verklaard op diegenen op wie het AAW-regime van toepassing blijft. Het gaat daarbij om de artikelen 23 [24] (leefvoorzieningen), 31 [32] (toekenning andere uitkeringen op aanvraag of ambtshalve), 50 [51], eerste lid (regels met betrekking tot samenloop van arbeidsongeschiktheidsuitkering met arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van andere wetten), 58 [59] (niet voor beslag vatbare verstrekkingen) en 75 [76] (buiten toepassingverklaring Algemene termijnenwet). Deels betreft het bepalingen die in de AAW verspreid waren opgenomen, doch waarbij het overeenkomstige Wajong-artikel (31 [32], 58 [59]) een gelijk regime regelt, deels gaat het om een Wajong-bepaling waarbij de AAW omtrent het desbetreffende onderwerp geen duidelijke regel schiep (artikel 31 [32]). Ten aanzien van artikel 75 [76] van de Wajong kan worden opgemerkt dat de inhoud van het overeenkomstige artikel 99 van de AAW nog wel relevant kan zijn met betrekking tot artikel 6, vierde lid, van de AAW, reden waarom artikel 99 van de AAW niet is opgenomen in het tweede lid. Met betrekking tot het voorzieningenartikel kan het volgende worden opgemerkt. Voor diegenen die onder het overgangsrecht vallen, geldt dat zij op basis van de Wajong in aanmerking kunnen worden gebracht voor voorzieningen strekkend tot behoud, herstel of bevordering van de arbeidsgeschiktheid. Voor diegenen die reeds vóór inwerkingtreding van deze wet in aanmerking waren gebracht voor een (leef)voorziening die op basis van de Wajong niet langer verstrekt kan worden, geldt dat zij deze voorzieningen kunnen behouden, door het van toepassing blijven van artikel 57, tweede lid, onderdeel b en c, van de AAW. Dat is geregeld in artikel IV.
     Tot slot kan met betrekking tot de bepalingen inzake de bevoegde bedrijfsvereniging het volgende worden opgemerkt. Ten aanzien van alle personen die onder het regime van de Wajong komen te vallen is de Nieuwe Algemene Bedrijfsvereniging (NAB) bevoegd. Dat geldt dus ook ten aanzien van diegenen die vóór inwerkingtreding van deze wet hun AAW-uitkering van een andere bedrijfsvereniging ontvingen. De overwegingen om de NAB integraal bevoegd te doen zijn ten aanzien van zowel de oude als de nieuwe gevallen, alsmede de uitvoeringstechnische implicaties daarvan, zijn weergegeven in paragraaf 3.3 van het algemeen deel van deze toelichting. De regeling die erin voorziet de NAB bevoegd te doen zijn, is vervat in het tweede en vierde lid van dit artikel. In het tweede lid zijn de artikelen 32a, derde lid, 39, 61, 62 en 63 van de AAW niet langer van toepassing verklaard en is in de plaats daarvan artikel 65 [66] van de Wajong, regelende de NAB als bevoegde bedrijfsvereniging, van toepassing verklaard.

§ 2. Overgangsrecht met betrekking tot nieuwe rechten op arbeidsongeschiktheidsuitkering

Artikel XXV. Van toepassing blijvende AAW-bepalingen

     Het gaat bij de beschermingsregeling zoals in dit artikel opgenomen om de situatie waarin iemand niet meer op het AAW-regime kan terugvallen, maar eventueel in een later stadium alsnog recht op uitkering op grond van de Wajong verkrijgt. Ofschoon deze situatie zich slechts sporadisch zal voordoen, is zij toch niet uitgesloten. Een persoon kan namelijk als vroeggehandicapte recht op AAW-uitkering hebben gehad, vervolgens arbeidsgeschikt zijn geworden, waardoor zijn AAW-uitkering eindigde, en meer dan vijf jaar nadien als studerende rechthebbend worden voor de Wajong. Alsdan blijft de werking van artikel 5, zoals dat vóór 1 augustus 1993 gold, in stand.
     Op grond van het tweede lid kan worden geregeld dat artikelen van de rblz.|57| AAW zoals die enig tijdstip voorafgaande aan de inwerkingtreding van deze wet luidden van toepassing blijven op bepaalde categorieën personen. Het gaat daarbij om een regeling voor nu nog niet te voorziene situaties ingeval de toepassing van dit artikel onbedoelde gevolgen heeft.

§ 3. Overige invoerings- en overgangsbepalingen met betrekking tot de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten

Artikel XXVI. AAW-uitkering basis voor vakantiebijslag

     Deze bepaling is gelijkluidend aan artikel XX. Zij is uitsluitend van belang voor de eerste keer na inwerkingtreding van deze wet dat vakantiebijslag wordt verstrekt aan uitkeringsgerechtigden. Met deze bepaling wordt bereikt dat voor het recht op en de hoogte van de vakantie-uitkering de AAW-uitkering die vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet werd betaald mede ten grondslag wordt gelegd aan de berekening van de vakantie-uitkering die in de maand mei volgend op de datum van inwerkingtreding wordt gedaan.

Artikel XXVII. Toekenningsperiode Wajong-uitkering

     Op grond van artikel XVIII van de Wet TBA is de voorlopige toekenningsperiode ten aanzien van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen gesteld op vijf jaar. Deze regeling zal ook gelden voor personen op wie de Wajong van toepassing is. Daarin voorziet dit artikel.

Artikel XXVIII. AAW-verzekering en Wajong één verzekering

     Deze bepaling voorziet erin dat een verzekering die louter door intrekking van de AAW eindigt en vervolgens zonder onderbreking wordt voortgezet als voorziening op grond van de Wajong wordt aangemerkt als één doorlopende verzekering. Deze bepaling is in tegenstelling tot artikel XXII, dat een soortgelijke bepaling bevat, niet zozeer van belang voor de toepassing van artikel 2, tweede lid, en 10 van de Wajong. Dit omdat de Wajong uitgaat van arbeidsongeschiktheid die bestaat op een bepaalde dag. Dat is de dag waarop betrokkene 17 jaar wordt, dan wel de dag waarop iemand studerende is. Deze dag houdt dus geen verband met de aanvang van de Wajong. Wel is deze bepaling van belang in verband met het dóórlopen van wachttijdperioden. Een wachttijdperiode doorgemaakt vóór inwerkingtreding van deze wet loopt aldus automatisch door onder het nieuwe regime.

Hoofdstuk 5. Wijziging van verschillende wetten

Artikel XXIX. Organisatiewet sociale verzekeringen

A

     In artikel 1 van de Organisatiewet sociale verzekeringen (Osv) vervalt in verband met de intrekking van de AAW de definitie van het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds. In het artikel worden definities opgenomen van het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen en het Arbeidsongeschiktheidsfonds jonggehandicapten. Beide laatstgenoemde fondsen worden afzonderlijk beheerd en geadministreerd door het Tijdelijk instituut voor coördinatie en afstemming. Tevens zijn de bovensectorale arbeidsongeschiktheidskas, die afzonderlijk beheerd en geadministreerd door het Tijdelijk instituut voor coördinatie en afstemming, en de sectorale arbeidsongeschiktheidskas, die afzonderlijk wordt beheerd en geadministreerd door de bedrijfsvereniging, in het definitieartikel opgenomen.

rblz.|58| 
B

     In artikel 17, eerste lid, wordt het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds vervangen door twee nieuwe centrale fondsen, te weten het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen en het Arbeidsongeschiktheidsfonds jonggehandicapten. De sectorale arbeidsongeschiktheidskassen worden, evenals de wachtgeldfondsen, op bedrijfstakniveau beheerd en geadministreerd en worden daarom toegevoegd in artikel 17, derde lid.

C

     De voorgestelde wijzigingen in artikel 18 hebben een louter technisch karakter.

D

     De bedrijfsvereniging heeft onder meer tot taak uitvoering te geven aan de wettelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. De WAO en de WAZ moeten worden aangemerkt als "wettelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen". De Wajong is geen uit premies gefinancierde verzekering, maar een rijksgefinancierde voorziening. Die wet wordt daarom afzonderlijk in artikel 56 opgenomen.

E

     Dit artikel betrof de toepassing van de Osv ten aanzien van het FAOP en de Minister van Defensie voor zover zij de AAW fictief uitvoerden. Dit artikel kan vervallen vanwege de intrekking van de AAW, omdat die intrekking ook een einde maakt aan de fictieve uitvoering van die wet.

F

     De verwijzing naar artikel 68 dient te vervallen vanwege het in onderdeel A voorgestelde vervallen van dat artikel.

G, H, I en J

     Deze onderdelen betreffen technische aanpassingen.

K

     In het voorgestelde artikel 100a wordt voorgeschreven dat de gegevens die zijn opgenomen in de administraties van bedrijfsverenigingen uitsluitend mogen worden gebruikt voor het doel waarvoor die gegevens in die administraties zijn opgenomen, tenzij bij of krachtens de wet gebruik voor een ander doel is voorgeschreven of toegestaan. Deze doelbinding geldt zowel voor de bedrijfsvereniging als voor de uitvoeringsinstelling die krachtens artikel 57 werkzaamheden voor de bedrijfsvereniging verricht.

L

     De in dit onderdeel voorgestelde bepaling bevat een technische aanpassing in verband met de Wet boeten, maatregelen en terug- en invordering sociale zekerheid.

rblz.|59| 

Artikel XXX. Coördinatiewet Sociale Verzekering

     In artikel 9 van de Coördinatiewet Sociale Verzekering vervalt het derde lid. Daarmee vervalt de in dit artikellid geregelde "WAO-franchise".

Artikel XXXI. Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (wijziging artikel  3 van de WAO) [zie art. XXXII Inga, red.]

     De wijziging van artikel 3, eerste lid, van de WAO [zie artikel 6, eerste lid, onderdeel d, van de WAO, red.] strekt ertoe de directeur-grootaandeelhouder (dga) onder de verplichte verzekering voor deze wet te brengen. Deze bestuurders worden op grond van de voorgestelde wijziging derhalve beschouwd als werknemer in de zin van de WAO. In het algemeen deel van deze memorie zijn de redenen voor deze wijziging uiteengezet.
     In artikel 3, eerste lid, van de WAO is het begrip "werknemer" gedefinieerd. Dit is de natuurlijke persoon, jonger dan 65 jaar, die in privaatrechtelijke of in publiekrechtelijke dienstbetrekking staat. Onder privaatrechtelijke dienstbetrekking moet worden verstaan de arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht (artikel 1637a van Boek 7a van het Burgerlijk Wetboek).
     Bij gelegenheid van de invoering van de WAO in 1967 heeft de wetgever beoogd te komen tot een zo ver mogelijk doorgevoerde coördinatie tussen de Wet op de loonbelasting 1964 enerzijds en de sociale werknemersverzekeringen anderzijds, waarbij aan het begrip "dienstbetrekking" dezelfde uitleg is gegeven als door de Hoge Raad in zijn fiscale jurisprudentie. De Hoge Raad acht het formeel aanwezig zijn van een arbeidsovereenkomst voldoende voor het aannemen van een dienstbetrekking. De directeur van een vennootschap, zijnde formeel ondergeschikt aan de algemene vergadering van aandeelhouders, valt in die benaderingswijze ongeacht de omvang van zijn aandelenbezit onder de verplichte verzekering voor de ZW, WAO en de WW. De Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft zich geruime tijd aan deze uitleg geconformeerd.

     Sinds de uitspraak van de CRvB d.d. 4 oktober 1985, RSV 1986, nr. 21, wordt er echter voor de toepassing van de werknemersverzekeringen van uitgegaan dat de arbeidsverhouding tussen een directeur-grootaandeelhouder en een BV/NV in het algemeen niet als een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht kan worden aangemerkt en de dga mitsdien niet als werknemer in de zin van de ZW, WAO en WW. De CRvB acht de feitelijke en niet de formele situatie doorslaggevend voor de beoordeling van de vraag of sprake is van een dienstbetrekking. De grootaandeelhouder heeft de feitelijke macht in de algemene vergadering van aandeelhouders, zodat de dga daaraan niet ondergeschikt is. Deze (materiële) ondergeschiktheid beschouwt de CRvB als een essentieel kenmerk van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht. Het ontbreken van een reële gezagsverhouding leidt er volgens de jurisprudentie van de CRvB dus toe dat geen sprake is van werknemerschap en van verplichte verzekering.
     In de uitvoeringspraktijk wordt aan de hand van een zestal richtlijnen, destijds opgesteld door de Federatie van Bedrijfsverenigingen (FBV), de (afwezigheid van) verzekeringsplicht van directeur-grootaandeelhouders vastgesteld.

     Door de voorgestelde wijziging van artikel 3 van de WAO [zie artikel 6, eerste lid, onderdeel d, van de WAO, red.] wordt deze jurisprudentie van de CRvB voor wat betreft bestuurders van rechtspersonen derhalve in die zin opzij gezet dat hun zeggenschap als aandeelhouder van de rechtspersoon buiten beschouwing blijft. Het feit dat een dga materieel niet ondergeschikt is aan de algemene vergadering van aandeelhouders is derhalve geen belemmering meer voor het aannemen van een arbeidsovereenkomst en van verzekeringsplicht voor de WAO.
     rblz.|60| De directeur-grootaandeelhouder wordt alléén onder de verplichte verzekering van de WAO gebracht. De dga wordt derhalve niet verzekerd voor de WW en de ZW.

     Voor de goede orde wordt opgemerkt dat aan de overige vereisten voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst uiteraard moet worden voldaan, zoals de verplichting om persoonlijk arbeid te verrichten, alsmede de verplichting tot (daadwerkelijke) betaling van loon ter zake van de bedongen arbeid. Indien daarover twijfel bestaat, rust op de bestuurder/aandeelhouder de plicht om aan te tonen dat daar ook daadwerkelijk sprake van is (geweest).

     De beoordeling van de verzekeringsplicht voor de WAO van de bij de rechtspersoon werkzame echtgenoot of echtgenote van de dga, alsmede diens familieleden tot en met de derde graad, blijft ongewijzigd. Ingevolge de eerder genoemde FBV-richtlijnen wordt er voor deze personen in beginsel verzekeringsplicht aangenomen, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden die ondergeschiktheid twijfelachtig maken. Alleen in het laatste geval vindt er nader onderzoek plaats ten behoeve van de vaststelling van de verzekeringsplicht.

     Het huidige artikel 98a WAO bevat een speciale regeling voor personen die verplicht verzekerd worden voor deze wet. Deze regeling is van belang voor bestuurders van rechtspersonen die op de voet van de voorgestelde wijziging verplicht verzekerd worden. Degenen onder hen die een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben afgesloten die naar aard en strekking overeenkomt met de WAO kunnen deze verzekering eenzijdig opzeggen, ongeacht hetgeen partijen op dit punt met elkaar zijn overeengekomen. De verzekering eindigt dan met ingang van de dag waarop de verzekeraar de opzegging ontvangt, maar niet eerder dan de dag waarop de verplichte verzekering aanvangt. Het spreekt voor zich dat de dga bij de opzegging bewijsstukken overlegt waaruit blijkt dat hij bestuurder is van een rechtspersoon, of anderszins van het verplicht verzekerd worden. (De genoemde particuliere verzekering die naar aard en strekking overeenkomt met de WAO dient overigens niet te worden verward met een eventuele particuliere verzekering ter zake van het eigen risico dragen voor de WAO. De dga die overweegt eigenrisicodrager te worden, kan er dus niet van uitgaan dat eerstgenoemde particuliere verzekering in zo’n geval (ongewijzigd) kan worden voortgezet).
     Ingevolge artikel 98a, tweede lid, WAO dient de verzekeraar de eventuele vooruitbetaalde premie naar evenredigheid terug te betalen, onder aftrek van ten hoogste 25 procent administratiekosten.

     Voor bestuurders van rechtspersonen die een vrijwillige verzekering bij de bedrijfsvereniging hebben afgesloten op grond van hoofdstuk VI van de WAO geldt dat de bedrijfsvereniging deze vrijwillige verzekering beëindigt met ingang van de dag waarop men verplicht verzekerd wordt (artikel 83b WAO).

Artikel XXXII. Ziektewet [zie art. XXXIV Inga, red.]

A. [Zie art. XXXIV, onderdeel C, Inga, red.]

     De aanpassing van artikel 29b, eerste lid, zoals ingevoerd bij de Wet Amber, houdt verband met de intrekking van de AAW en de totstandkoming van de Pemba, de WAZ en de Wajong.

rblz.|61| 
B. [Zie art. XXXIV, onderdeel I, Inga, red.]

     De persoon die verzekerd is op grond van de WAZ wordt uitgezonderd van het in artikel 69, tweede lid, toegekende recht op ziekengeld, omdat in de WAZ voor deze persoon wordt voorzien in recht op uitkering in verband met bevalling.

Artikel XXXIII. Werkloosheidswet [zie art. XXXV Inga, red.]

     Zoals in paragraaf 3.4.3.3 van het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba is aangegeven, wordt de financiering van de proefplaatsing ten laste gebracht van het Algemeen Werkloosheidsfonds. Deze wijziging van artikel 93 van de WW voorziet daarin.

Artikel XXXIV. Wet financiering volksverzekeringen [zie art. XXXVI Inga, red.]

     In verband met de intrekking van de AAW worden in de Wet financiering volksverzekeringen de volgende wijzigingen aangebracht.

A en B. [Zie art. XXXVI, onderdeel A en B, Inga, red.]

     In de artikelen 1 en 2 vervallen de definities van "algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering" en "vrijwillige algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering".

C. [Zie art. XXXVI, onderdeel D, Inga, red.]

     In artikel 11 vervalt de verplichting van het Tijdelijk instituut voor coördinatie en afstemming tot vaststelling van het premiepercentage voor de algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering.

D, E en F. [Zie art. XXXVI, onderdeel F, G en H, Inga, red.]

     In artikel 25 vervalt de vrijwillige algemene arbeidsongeschiktheidsverzekering in verband met de intrekking van de AAW. In verband daarmee vervallen ook in de artikelen 26 en 27 de bepalingen omtrent de vrijwillige algemene arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.

G. [Zie art. XXXVI, onderdeel I, J en K, Inga, red.]

     De artikelen 34, 35 en 37 betreffen het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds, dat door het Tijdelijk instituut voor coördinatie en afstemming afzonderlijk wordt beheerd en geadministreerd en dat deel uitmaakt van dit instituut. Deze artikelen vervallen in verband met de intrekking van de AAW. In hoofdstuk 2, artikel VIII, eerste lid, van deze wet wordt de overgang van vermogensbestanddelen van het AAf geregeld.

Artikel XXXV. Toeslagenwet [zie art. XXXVII Inga, red.]

     Met de voorgestelde wijziging van artikel 1, eerste lid, onderdeel f, van de Toeslagenwet wordt bereikt dat de Toeslagenwet in voorkomend geval ook recht op toeslag zal geven aan degene die recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de WAZ of de Wajong.

rblz.|62| 

Artikel XXXVI. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers [zie art. XXXVIII Inga, red.]

     De Ioaw blijft van toepassing op degenen die op grond van artikel 2, eerste lid, onderdeel c, subonderdeel 4, (tevens) recht hebben op WAO-uitkering. Met de voorgestelde wijziging van artikel 2, eerste lid, onderdeel d, subonderdeel 2, wordt bereikt dat de Ioaw ook van toepassing wordt op jonggehandicapten.

Artikel XXXVII. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen [zie art. XXXIX Inga, red.]

A en B. [Zie art. XXXIX, onderdeel A en B, Inga, red.]

     De in deze onderdelen voorgestelde wijzigingen van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (Ioaz) vloeien voort uit de intrekking van de AAW en de invoering van de WAZ.

C. [Zie art. XXXIX, onderdeel E, Inga, red.]

     Aan artikel 48, eerste lid, onderdeel b, wordt de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering toegevoegd, omdat die wet, anders dan de AAW, niet kan worden aangemerkt als een volksverzekering.

Artikel XXXVIII. Algemene bijstandswet [zie art. XL Inga, red.]

     De in de onderdelen A en C [zie artikel XL, onderdeel A en C, Inga, red.] voorgestelde wijzigingen van de Algemene bijstandswet vloeien voort uit de intrekking van de AAW. De wijziging van artikel 2, onderdeel b, van de Algemene bijstandswet houdt verband met het feit dat op grond van de Pemba de premie voor de WAO-verzekering geen werknemerspremie meer is.

Artikel XXXIX. Wet arbeid gehandicapte werknemers [zie art. XLI Inga, red.]

     Onder A [zie artikel XLI, onderdeel A, Inga, red.] zijn wijzigingen opgenomen die noodzakelijk zijn in verband met de intrekking van de AAW en de inwerkingtreding van de Pemba, de WAZ en de Wajong. Verder zijn in artikel 1 nog enkele redactionele wijzigingen aangebracht die samenhangen met de Wet privatisering ABP.
     Zoals aangegeven in het algemeen deel van deze toelichting wordt in deze wet de mogelijkheid opgenomen dat de bedrijfsvereniging ook voorzieningen kan verstrekken aan personen die op grond van de WAO, de WAZ en de Wajong niet in aanmerking kunnen komen voor voorzieningen. Met name kan worden gedacht aan bijstandsgerechtigden met een arbeidshandicap en niet-uitkeringsgerechtigden met een arbeidshandicap. Door te verwijzen naar de ministeriële regeling, bedoeld in artikel 16, derde lid, worden laatstgenoemde groepen onder het bereik van dit artikel gebracht.

     Het in onderdeel B [zie artikel XLI, onderdeel B, Inga, red.] opgenomen artikel 16b is deels gelijkluidend aan artikel 58 van de AAW. Dit artikel voorziet in de mogelijkheid van compensatie indien een persoon als gevolg van de toepassing van revalidatiemaatregelen op grond van artikel 16a inkomsten derft. De toepassing van de artikelen 16a en 16b heeft met name betrekking op personen die niet verzekerd zijn op grond van de WAO, WAZ of Wajong.
     De zinsnede "geen of slechts gedeeltelijk arbeid kan verrichten en uit dien hoofde inkomsten derft" heeft onder meer betrekking op personen die een scholing volgen die niet met behoud van een uitkering op grond van de Algemene bijstandswet kan worden gevolgd. Alsdan kunnen deze personen op grond van dit artikel aanspraak maken op een toelage die rblz.|63| overeenkomt met de bijstandsuitkering die zij zouden hebben ontvangen indien zij niet de desbetreffende scholing zouden hebben gevolgd. Bij verdere beleidsontwikkelingen met betrekking tot scholing zal ernaar worden gestreefd om tot verdere afstemming te komen tussen uitvoerders.
     Voorts is in het tweede lid van artikel 16b geregeld dat de bedrijfsvereniging de bevoegdheid heeft om tijdens de duur van een op grond van artikel 16a toegekende voorziening een vergoeding te verlenen wegens kosten van onderhoud en huisvesting.
     Het derde lid van artikel 16b komt overeen met het derde lid van artikel 58 AAW.
     Dit artikel kan ondermeer van belang zijn in de situatie dat de door een betrokkene gevolgde scholing niet wordt vergoed op grond van artikel 16a. In die situatie is er immers geen inkomstenderving als gevolg van het treffen van een voorziening op grond van artikel 16a. Alsdan kunnen er op grond van dit derde lid toelagen en vergoedingen worden gegeven.

     In onderdeel C [vervallen, zie onderdeel B (oud), red.], artikel 16c, wordt de Nieuwe Algemene Bedrijfsvereniging aangewezen als uitvoerder van de artikelen 16a en 16b.

Artikel XL. Wet op de ondernemingsraden [zie art. XLII Inga, red.]

     In artikel 25, eerste lid, van de Wet op de ondernemingsraden wordt een onderdeel k ingevoegd, waarmee wordt bereikt dat de ondernemer verplicht is de ondernemingsraad in de gelegenheid te stellen advies uit te brengen over elk door hem voorgenomen besluit tot het dragen van eigen risico in de zin van de WAO. Deze wijziging is nader toegelicht in paragraaf 3.12 van het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba. In artikel 27, eerste lid, wordt in onderdeel b "een regeling met betrekking tot een pensioenverzekering" vervangen door: een regeling met betrekking tot een ouderdoms- of nabestaandenpensioenverzekering. Dit betekent dat de ondernemer niet meer de instemming van de ondernemingsraad zal behoeven ten aanzien van hem voorgenomen besluiten tot vaststelling, wijziging of intrekking van een invaliditeitspensioenregeling.

Artikel XLI. Arbeidsomstandighedenwet [zie art. XLIII Inga, red.]

     Door de toevoeging van de aanstellingskeuringen aan de onderwerpen waarbij een werkgever zich moet laten bijstaan door een arbodienst, wordt bewerkstelligd dat, indien de werkgever aanstellingskeuringen wil en mag laten verrichten, deze worden uitgevoerd door een gecertificeerde deskundige dienst. Met onderhavige wijziging wordt uitvoering gegeven aan een aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal gedane toezegging (Kamerstukken II 1995-1996, 24 439, nr. 6, blz. 63).

Artikel XLII. Ziekenfondswet [zie art. XLIV Inga, red.]

     Bij brief van 21 maart 1995 heeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de Ziekenfondsraad gevraagd te adviseren over de consequenties voor de sociale ziektekostenverzekeringen van de kabinetsvoornemens inzake privatisering van de Ziektewet en invoering van marktwerking en premiedifferentiatie bij de uitvoering van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering. Op 22 juni 1995 heeft de Ziekenfondsraad zijn advies (kenmerk VERZ/24428/95) hieromtrent uitgebracht.

     Daar de wijziging van de ZW neerkomt op een uitbreiding van de bestaande loondoorbetalingsverplichting voor de werkgever tot één jaar en het creëren van een vangnetvoorziening op basis van de bestaande ZW, treden er geen wijzigingen op in de kring van verzekerden ZW en rblz.|64| vanwege de nauwe samenhang daarmee ook niet in de kring van verzekerden ingevolge de Ziekenfondswet.

     De huidige WAO wordt met de AAW voor werknemers geïntegreerd tot één arbeidsongeschiktheidsverzekering, de WAO. In verband met de intrekking van de AAW zou zonder nadere regeling de ziekenfondsverzekering van AAW-gerechtigden met een uitkering berekend naar een arbeidsongeschiktheid van ten minste 45% komen te vervallen. Overeenkomstig genoemd advies van de Ziekenfondsraad is besloten de ziekenfondsverzekering voor de desbetreffende categorie van personen te continueren. Daartoe wordt in artikel 3, eerste lid, onderdeel d, van de Ziekenfondswet opgenomen dat een arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de WAZ of op grond van de Wajong, berekend naar een arbeidsongeschiktheid van ten minste 45%, rechtsgrond voor verplichte ziekenfondsverzekering vormt. In artikel XIII, vijfde lid, respectievelijk artikel XXIV, vijfde lid, van de wet worden de bestaande uitkeringsrechten op grond van de AAW voor zelfstandigen respectievelijk jonggehandicapten omgezet in uitkeringsrechten die in formele zin op de WAZ respectievelijk de Wajong zijn gebaseerd. Voor de continuering van de ziekenfondsverzekering van deze personen is als gevolg daarvan geen afzonderlijke regeling vereist.

     De WAZ voorziet, anders dan de AAW, ook in een uitkering in verband met bevalling voor de vrouwelijke zelfstandige, beroepsbeoefenaar en meewerkende echtgenoot. Het ontvangen van deze uitkering vormt eveneens rechtsgrond voor verplichte ziekenfondsverzekering, voor zover betrokkene op de dag voorafgaande aan de dag waarop het recht op die uitkering ingaat reeds ziekenfondsverzekerde was (onderdeel A [zie artikel XLIV, onderdeel A, Inga, red.]).
     In artikel 4, tweede lid, onderdeel d, van de Ziekenfondswet wordt de aldaar vermelde verwijzing naar de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet vervangen door een verwijzing naar de daarvoor in de plaats komende wettelijke regelingen, te weten de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (onderdeel B [zie artikel XLIV, onderdeel B, Inga, red.]).

Artikel XLIII. Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen [zie art. XLV Inga, red.]

     In artikel 16, tweede lid, onderdeel a, van de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen (Wtz) wordt de verwijzing naar de AAW vervangen door een verwijzing naar een hiervoor in de plaats komende wettelijke regeling, te weten de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen.
     In de praktijk is gebleken dat het vigerende artikel 16, tweede lid, onderdeel a, van de Wtz, waarin de uitzondering is geregeld van deelnemers aan een publiekrechtelijke regeling die recht krijgen op een AAW-uitkering, en de publiekrechtelijke ziektekostenregelingen voor ambtenaren niet goed op elkaar aansluiten als het gaat om de positie van vroeggehandicapte gezinsleden. Deze gezinsleden hebben bij het bereiken van de 18-jarige leeftijd op eigen titel recht op een AAW-uitkering en kunnen daarom in verband met het ontvangen van een eigen inkomen niet langer als gezinslid aan die publiekrechtelijke ziektekostenregelingen deelnemen. Evenwel worden zij, nu zij op de dag voorafgaande aan de toekenning van de AAW-uitkering als gezinslid deelnamen aan een publiekrechtelijke ziektekostenregeling voor ambtenaren, op grond van artikel 16, tweede lid, onderdeel a, van de Wtz ook uitgesloten van ziekenfondsverzekering. Van deze gelegenheid wordt gebruik gemaakt om overeenkomstig het door de Ziekenfondsraad uitgebrachte advies van 23 maart 1995 (uitgave Ziekenfondsraad nr. 1995/660c) vorenbedoelde vroeggehandicapten niet langer van de ziekenfondsverzekering uit te sluiten. Dit wordt bereikt door in bovengenoemde bepaling alleen te verwijzen naar de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering rblz.|65| zelfstandigen en niet tevens te verwijzen naar de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, welke wettelijke regeling eveneens wordt getroffen ter vervanging van de AAW.

Artikel XLIV. Wet op de inkomstenbelasting 1964 [zie art. XLVI Inga, red.]

     In dit artikel is een aantal wijzigingen van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 opgenomen teneinde te komen tot de gewenste fiscale behandeling van premies en uitkeringen op grond van de WAZ. Deze behandeling komt erop neer dat de premies aftrekbaar zijn als persoonlijke verplichtingen en dat de uitkeringen in aanmerking worden genomen als periodieke uitkeringen van publiekrechtelijke aard als bedoeld in artikel 30, eerste lid, onderdeel a. Teneinde te voorkomen dat deze premies en uitkeringen in de winst- of inkomstensfeer in de heffing zouden worden betrokken en daardoor de premiegrondslag voor de WAZ zouden beïnvloeden, zijn hiervoor uitsluitingsbepalingen opgenomen.
     Het voorgaande is wat betreft de premieaftrek vormgegeven in de onderdelen C, E en F [zie artikel XLVI, onderdeel C, E en G, Inga, red.]. In het in onderdeel C [zie artikel XLVI, onderdeel C, Inga, red.] voorgestelde artikel 8a, eerste lid, onderdeel d, wordt uitdrukkelijk bepaald dat premies op grond van de WAZ bij de bepaling van winst niet in aftrek komen; in het in onderdeel E [zie artikel XLVI, onderdeel E, Inga, red.]  voorgestelde artikel 36, eerste lid, onderdeel o, dat dergelijke premies niet tot de aftrekbare kosten behoren. Ingevolge het in onderdeel F [zie artikel XLVI, onderdeel G, Inga, red.] voorgestelde artikel 45, eerste lid, onderdeel j, komen de premies wel in aftrek als persoonlijke verplichtingen. De als persoonlijke verplichtingen in aftrek te brengen premies behoren ingevolge de in onderdeel A [zie artikel XLVI, onderdeel A, Inga, red.] voorgestelde wijziging van artikel 5 verder tot de persoonlijke verminderingen en vermeerderingen van het onzuivere inkomen, waardoor de premies in aanmerking worden genomen bij de echtgenoot van wie ze zijn geheven. Genoten teruggaven van WAZ-premies worden in aanmerking genomen als negatieve persoonlijke verplichtingen.
     In de toelichting op artikel 90 van de WAZ is opgemerkt dat de premievervangende inkomstenbelasting die wordt geheven van gemoedsbezwaarden voor onder meer de Wet op de inkomstenbelasting 1964 kan worden beschouwd als premie op grond van de WAZ. Dit houdt in dat deze premievervangende belasting in de inkomstenbelasting op eenzelfde wijze wordt behandeld als premies ingevolge de WAZ. Bij buitenlandse belastingplichtigen worden de WAZ-premies als persoonlijke verplichtingen in aanmerking genomen op de voet van het voorgestelde artikel 48, derde lid, onderdeel b, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (onderdeel G [zie artikel XLVI, onderdeel I, Inga, red.]).
     Met betrekking tot WAZ-uitkeringen wordt in het in onderdeel B [zie artikel XLVI, onderdeel B, Inga, red.] voorgestelde artikel 8, eerste lid, onderdeel h, uitdrukkelijk bepaald dat deze niet tot de winst behoren. De Wet op de inkomstenbelasting 1964 is verder zodanig vormgegeven dat indien een inkomensbestanddeel onder meer dan één inkomstenbron kan worden gerangschikt, deze behoort tot de bron die het eerste is genoemd; de zogenoemde rangorderegeling. Deze rangorderegeling houdt eveneens in dat uitkeringen die in de winstsfeer zijn vrijgesteld, tenzij uitdrukkelijk anders geregeld, ook niet bij een later in die wet genoemde inkomstenbron in aanmerking kunnen worden genomen. WAZ-uitkeringen behoren derhalve ook niet tot de inkomsten uit andere arbeid als bedoeld in artikel 22, eerste lid, onderdeel b.
     In het in onderdeel D [zie artikel XLVI, onderdeel D, Inga, red.] voorgestelde artikel 30a, derde lid, wordt genoemde rangorderegeling evenwel uitdrukkelijk doorbroken. In dit lid wordt bepaald dat WAZ-uitkeringen in afwijking in zoverre van de aanhef van artikel 30, eerste lid, - waar de rangorderegeling is neergelegd - steeds behoren tot de in artikel 30, eerste lid, onderdeel a, bedoelde inkomsten in de vorm van bepaalde periodieke uitkeringen en verstrekkingen welke van publiekrechtelijke aard zijn. WAZ-uitkeringen genoten door de verzekerde die buitenlands belastingplichtige is, worden in de rblz.|66| heffing betrokken op de voet van het bestaande artikel 49, eerste lid, onderdeel b, onder 6º, van de wet.
     De uitkeringen op grond van de WAZ zullen verder, ter vergemakkelijking van de belastingheffing, bij algemene maatregel van bestuur worden opgenomen in het op artikel 34 van de Wet op de loonbelasting 1964 gebaseerde artikel 11 van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965. Hiermee wordt bereikt dat over de uitkeringen loonheffing kan worden geheven. Ingevolge het tweede lid van genoemd artikel 11 worden de WAZ-uitkeringen alsdan aangemerkt als loon uit vroegere dienstbetrekking.

Artikel XLV. Wet financiële voorzieningen privatisering ABP [zie art. XLVII Inga, red.]

     Dit artikel bevat een aantal wijzigingen van de Wet financiële voorzieningen privatisering ABP (Wet FVP/ABP), zoals deze wet luidt na invoering van de Pemba. Artikel 21, tweede lid, van de Wet FVP/ABP dient te worden aangepast in verband met het vervallen van de (fictieve uitvoering van de) AAW in het kader van de Pemba (onderdeel A).
     Het oude artikel 23 van de Wet FVP/ABP is redactioneel gesplitst over de voorgestelde nieuwe artikelen 21a en 21c van die wet. De tekst is tevens aangepast in verband met de scheiding tussen oude en nieuwe gevallen in het kader van Pemba. Uitsluitend de nieuwe gevallen komen nog ten laste van het FAOP. Inhoudelijk is verder geen wijziging beoogd ten opzichte van artikel 23 oud. Artikel 21c nieuw is verder ontleend aan het in Pemba voorgestelde nieuwe artikel 76e van de WAO betreffende de sectorale kas (onderdeel B).

     De in onderdeel C neergelegde vervanging van de artikelen 23 tot en met 26 (oud) van de Wet FVP/ABP door de artikelen 23 tot en met 26a (nieuw) volgt uit de splitsing van de huidige invaliditeitspremie in twee componenten: de aan het Aof verschuldigde basispremie voor de oude gevallen WAO en de aan het FAOP zelf toekomende sectorale premie voor de nieuwe gevallen. Beide premies zijn verschuldigd door de overheidswerkgevers. De basispremie en het ter zake geldende percentage worden vastgesteld volgens de in artikel 77 e.v. van de WAO vastgelegde procedures en regels. Uitsluitend het deel van de sectorale premie en het ter zake geldende percentage worden nog vastgesteld volgens de in de Wet FVP/ABP vastgelegde procedures en regels. De heffingsgrondslag voor de aan het FAOP verschuldigde premie (inclusief het deel basispremie) wordt inhoudelijk niet gewijzigd in dit voorstel. Zo is het oude artikel 25 materieel gehandhaafd als nieuw artikel 26a, tweede en derde lid. In artikel 24, derde tot en met achtste lid, (nieuw) is het oude artikel 26 materieel gehandhaafd. Het oude artikel 24 is materieel zoveel mogelijk gehandhaafd als het nieuwe artikel 26, eerste en tweede lid.

     Artikel 29, tweede lid, van de Wet FVP/ABP (oud) betrof de toepassing van de franchise in de werknemerspremie WAO ten aanzien van de inhouding inzake arbeidsongeschiktheid (artikel 30). De bedoelde franchise komt te vervallen bij invoering van de Pemba en derhalve dient ook artikel 29, tweede lid, te vervallen (onderdeel D).

     De inhouding ter zake van arbeidsongeschiktheid op het loon van de overheidswerknemers, bedoeld in artikel 30 van de Wet FVP/ABP, is beleidsmatig gekoppeld aan de werknemerspremie WAO. Aangezien de werknemerspremie WAO wordt afgeschaft bij de Pemba en die wet verder een in de WAO opgenomen verbod inhoudt voor werkgevers om de door hen aan het Aof en de sectorale kassen verschuldigde premies te verhalen op hun werknemers, dient de inhouding van artikel 30 eveneens te vervallen (onderdeel E).

     rblz.|67| Artikel 49, tweede lid, onderdeel b, is aangepast in verband met het feit dat het onderdeel basispremie van de invaliditeitspremie niet meer door het FAOP wordt vastgesteld, maar door het Tica. Het premievoorstel van het FAOP waarover overeenstemming bereikt moet worden met de Minister van Binnenlandse Zaken en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid betreft uitsluitend het onderdeel sectorale premie, bedoeld in het voorgestelde nieuwe artikel 23, eerste lid, onderdeel a.

Artikel XLVI. Wet privatisering ABP [zie art. XLVIII Inga, red.]

     Het eerste lid van artikel 32 WPA wordt gewijzigd omdat ook de artikelen 88a en 88b van de WAO in het kader van de WAO-conforme regeling op overeenkomstige wijze dienen te worden toegepast als onderdeel van die regeling. De aangehaalde artikelen worden in de WAO ingevoegd bij de Pemba.
     De wijziging van artikel 33, eerste lid, WPA is een redactionele als gevolg van de Pemba. De voorzieningen c.a. voor werknemers worden bij de Pemba vanuit de AAW naar de WAO verplaatst. Op basis van artikel 32, eerste lid, WPA zijn de (nieuwe) artikelen 65, 65a en 65b van de WAO van overeenkomstige toepassing. De AAW wordt op grond van artikel II van dit wetsvoorstel ingetrokken en derhalve dient ook in artikel 33 van de WPA de verwijzing naar de AAW te worden geschrapt.
     De wijzigingen van de artikelen 32, 46, eerste lid, en 63 vloeien voort uit de voorgestelde intrekking van de AAW.

Artikel XLVII. Voorzieningen op grond van Wet privatisering ABP [zie art. XLIX Inga, red.]

     Deze wijziging betreft overgangsrecht in het kader van de WAO-conforme regeling in verband met de voorgestelde vervanging van de zogenaamde AAW-conforme voorzieningen door de WAO-conforme voorzieningen. De overheidswerknemer of gewezen overheidswerknemer die per 1 januari 1996 in aanmerking is gebracht voor een AAW-conforme voorziening op grond van artikel 38 WPA, wordt ingevolge deze bepaling vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet in aanmerking gebracht voor een WAO-conforme voorziening op grond van artikel 32, eerste lid, WPA. Dit uiteraard voor zover de duur van de AAW-conforme voorziening niet op die datum eindigt of reeds eerder is geëindigd.

Artikel XLVIII. Algemene militaire pensioenwet [zie art. LI Inga, red.]

     In artikel X 5 van de Algemene militaire pensioenwet is de bevoegdheid van de Minister van Defensie neergelegd om met overeenkomstige toepassing van de desbetreffende bepalingen van de AAW voorzieningen toe te kennen aan het (gewezen) militair personeel. Nu de AAW wordt ingetrokken en de bevoegdheid tot toekenning van voorzieningen in de WAO is neergelegd, dient artikel X 5 te worden aangepast. In het voorgestelde nieuwe eerste lid van artikel X 5 worden de desbetreffende bepalingen van de WAO van overeenkomstige toepassing verklaard. Het betreft dus een wijziging van technische aard.
     De in onderdeel B neergelegde wijziging van artikel X 6 is van puur technische aard en houdt verband met de toevoeging van een drietal paragrafen aan hoofdstuk IIa van de WAO.

Artikel XLIX. Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen [zie art. LII Inga, red.]

     Door het intrekken van de AAW dient voor het gewezen dienstplichtig militair personeel de mogelijkheid om voorzieningen te kunnen treffen te worden neergelegd in de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen. Daarom wordt aan het eerste lid van artikel 5 toegevoegd dat hoofdstuk IIa van de WAO van overeenkomstige toepassing is.

rblz.|68| 

Artikel L. Burgerlijk Wetboek [zie art. LIII Inga, red.]

     Na de invoering van de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz) is de vraag opgekomen of een werkgever ter financiering van zijn loondoorbetalingsplicht bij ziekte een bedrag kan inhouden op het loon van de werknemer, al dan niet via fondsvorming als bedoeld in het huidige artikel 7a:1637s, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek. Deze vraag moet ontkennend worden beantwoord. Ingevolge artikel 1638c, eerste lid, BW rust op de werkgever de verplichting bij ziekte ten minste 70% van het loon door te betalen. Deze bepaling is van dwingend recht. Afwijking hiervan in voor de werknemer ongunstige zin is niet toegestaan, behoudens de in het achtste lid opgenomen mogelijkheid dat twee wachtdagen kunnen worden overeengekomen. Het wordt daarnaast onwenselijk geacht dat de werknemer op enigerlei wijze financieel bijdraagt in de loondoorbetaling bij ziekte; met de Wulbz wordt immers beoogd dit risico volledig bij de werkgever te leggen.
     Het vorenstaande geldt in gelijke zin ten aanzien van het in het wetsvoorstel Pemba geïntroduceerde eigen risico dragen voor de WAO. Het nieuwe artikel 75 WAO bepaalt dat op de werkgever/eigenrisicodrager de verplichting rust gedurende vijf jaren de uitkering te betalen. Het is niet de bedoeling dat de werknemer daaraan direct of indirect bijdraagt, ongeacht of de werkgever een particuliere verzekering heeft gesloten.
     Teneinde op dit punt volstrekte duidelijkheid te scheppen, is dit in de artikelen 629 en 631 van het Burgerlijk Wetboek, zoals deze artikelen komen te luiden na inwerkingtreding van de vaststelling van titel 7.10, met zoveel woorden bepaald.
     Het nieuwe artikel 629 BW bevat de regeling inzake loondoorbetaling bij ziekte van de werknemer (thans is deze materie nog geregeld in artikel 1638c). De voorgestelde eerste zin van het vierde lid van artikel 629 bepaalt - voor zover hier van belang - dat het door de werkgever bij ziekte door te betalen loon alleen wordt verminderd met uitkeringen uit een fonds waaraan de werknemer niet heeft bijgedragen. Ingevolge het achtste lid van artikel 629 kan hiervan niet worden afgeweken.
     Het verbod van gedwongen loonbesteding (artikel 1637s BW) wordt met de vaststelling van titel 7.10 neergelegd in artikel 631 (tweede lid). Een dergelijk beding is nietig. Van dit verbod is onder meer uitgezonderd het beding waarbij de werknemer zich verbindt deel te nemen aan enig fonds, mits dat fonds voldoet aan de voorwaarden bij algemene maatregel van bestuur gesteld (derde lid, onderdeel c). Aan dit derde lid wordt een zin toegevoegd die inhoudt dat daaronder niet verstaan wordt een fonds dat tot doel heeft het doen van uitkeringen die verband houden met de wettelijke plicht tot loondoorbetaling tijdens ziekte of met wettelijke plicht tot betaling van WAO-uitkering in geval van eigen risico dragen. De werknemer kan zich dus niet verbinden deel te nemen in een fonds met een dergelijke doelstelling. Voor de goede orde wordt nog opgemerkt dat de voorgestelde wijziging uiteraard niet ziet op bovenwettelijke arbeidsvoorwaardelijke afspraken.
     Deze wijzigingen van het Burgerlijk Wetboek strekken er dus toe buiten twijfel te stellen dat op het loon van de werknemer geen inhoudingen mogelijk zijn ter zake van de wettelijke loondoorbetalingsplicht bij ziekte of van de wettelijke plicht tot betaling van WAO-uitkering uit hoofde van het eigen risico dragen. Deze verplichtingen rusten op de werkgever en deze kan niet met zijn werknemers overeenkomen dat zij daaraan op enigerlei wijze bijdragen.

rblz.|69| 

Hoofdstuk 6. Slotbepalingen

Artikel LI. Inwerkingtreding [zie art. LVII Inga, red.]

     Dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet, die zo nodig gefaseerd kan plaatsvinden.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
R.L.O. Linschoten

rblz.|70| 

BIJLAGE  1

Overzicht van AAW-bepalingen die niet langer van toepassing blijven en overeenkomstige bepalingen van de WAZ en de Wajong die vanaf inwerkingtreding van die wetten zullen gelden voor de betrokken groepen