BESLUIT van 19 juli 1997 tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 78, zesde lid, van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (Besluit premiedifferentiatie WAO)

     WIJ BEATRIX, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

     Op de voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 29 november 1996, Directie Sociale Verzekeringen, nr. SV/WV/96/4867a;
     Gelet op artikel 78, zesde lid, van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering;
     De Raad van State gehoord (advies van 11 februari 1997, nr. W12.96.0569);
     Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 10 juli 1997, Directie Sociale Verzekeringen, nr. SV/WV/97/2689;

     Hebben goedgevonden en verstaan:

Art. 1. Algemene begrippen
-1. In dit besluit wordt verstaan onder:
a. de wet: de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering;
b. Arbeidsongeschiktheidskas: de Arbeidsongeschiktheidskas, bedoeld in artikel 73 van de wet;
c. premieplichtig loon: het loon waarover op grond van artikel 78, eerste lid, van de wet, met toepassing van artikel 9, eerste lid, van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, premie wordt geheven;
d. premiejaar: het kalenderjaar waarin de in artikel 78, eerste lid, van de wet, bedoelde gedifferentieerde premie wordt geheven;
e. kleine werkgever: een werkgever te wiens laste, in het tweede kalenderjaar dat aan het premiejaar vooraf is gegaan, een premieplichtig loon is gekomen dat gelijk is aan of minder bedraagt dan 25-maal het gemiddelde premieplichtige loon per werknemer in dat kalenderjaar;
f. grote werkgever: een werkgever te wiens laste, in het tweede kalenderjaar dat aan het premiejaar vooraf is gegaan, een premieplichtig loon is gekomen dat meer bedraagt dan 25-maal het gemiddelde premieplichtige loon per werknemer in dat kalenderjaar;
g. Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen: het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, genoemd in hoofdstuk 5 van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen;
h. minimumpremie: de gedifferentieerde premie, bedoeld in artikel 9, die een werkgever ten minste verschuldigd is;
i. maximumpremie: de gedifferentieerde premie, bedoeld in artikel 9, die een werkgever ten hoogste verschuldigd is;
i. sector: een sector als bedoeld in artikel 97k van de Werkloosheidswet.
-2. Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen kan op aanvraag van een werkgever vaststellen dat hij voor het premiejaar wordt ingedeeld in afwijking van het eerste lid, onderdeel e, of het eerste lid, onderdeel f, indien uit door die werkgever bij de aanvraag verstrekte gegevens blijkt dat als vaststaand mag worden aangenomen dat het in het premiejaar ten laste van die werkgever komende premieplichtige loon ten minste 25% zal afwijken van 25-maal het gemiddelde premieplichtige loon per werknemer in het tweede kalenderjaar dat aan het premiejaar vooraf is gegaan en de omvang van het verwachte premieplichtige loon leidt tot een andere indeling. Een aanvraag als bedoeld in de eerste zin wordt ingediend uiterlijk zes weken nadat de werkgever schriftelijk in kennis is gesteld van de door hem in het premiejaar verschuldigde gedifferentieerde premie, bedoeld in artikel 78, eerste lid, van de wet.
-3. Het gemiddelde premieplichtige loon, bedoeld in het eerste lid, onderdeel e en f, wordt vastgesteld door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen.
-4. Bij de vaststelling van het ten laste van een werkgever komende premieplichtige loon, bedoeld in het eerste lid, onderdeel e en f, worden de via de werkgever betaalde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen buiten aanmerking gelaten.



Art. 2. Rekenpercentage
-1. Het rekenpercentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel a, van de wet, is gelijk aan het gemiddelde percentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel b, van de wet, vermeerderd of verminderd met:
a. een percentage ter compensatie van het naar verwachting over het premiejaar optredende verschil tussen de premie-inkomsten die worden verkregen indien de in artikel 78, eerste lid, van de wet bedoelde premie wordt gebaseerd op het gemiddelde percentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel b, van de wet, en het totaalbedrag van de naar verwachting in het premiejaar ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, bedoeld in artikel 76f van de wet, alsmede de op grond van enige wet over deze uitkeringen door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen verschuldigde premies die niet op deze uitkeringen in mindering kunnen worden gebracht;
b. een percentage, voor zover dit nodig of mogelijk is, rekening houdend met de verplichting, bedoeld in artikel 73 van de wet, betreffende het vormen en in stand houden van een voldoende reserve in de Arbeidsongeschiktheidskas.
-2. Het in het eerste lid, onderdeel a en b, bedoelde percentage wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 3. Gemiddeld percentage
-1. Het gemiddelde percentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel b, van de wet, wordt vastgesteld door het totaalbedrag van hetgeen in het premiejaar naar verwachting ten laste komt van de Arbeidsongeschiktheidskas, bedoeld in artikel 76f van de wet, verminderd met hetgeen naar verwachting op grond van onderdeel b tot en met g van artikel 76e van de wet in het premiejaar naar verwachting ten gunste komt van de Arbeidsongeschiktheidskas, te vermenigvuldigen met honderd en de uitkomst van deze berekening te delen door het totaalbedrag van de over het premiejaar verwachte premieplichtige loonsom en de naar verwachting in dat jaar te betalen uitkeringen als bedoeld in artikel 78, zevende lid, van de wet. Onder uitkeringen als bedoeld in de eerste zin worden niet verstaan de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen op grond van de wet waarvan het risico van de betaling wordt gedragen door een werkgever als bedoeld in artikel 75 van de wet.
-2. De uitkomst van de in het eerste lid bedoelde deling wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 4. Berekening opslag of korting grote werkgevers
-1. De in artikel 78, derde lid, van de wet bedoelde opslag of korting is voor een grote werkgever gelijk aan het individuele werkgeversrisicopercentage, verminderd met het gemiddelde werkgeversrisicopercentage.
-2. Het individuele werkgeversrisicopercentage, bedoeld in het eerste lid, wordt verkregen door het totaalbedrag van de ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, bedoeld in artikel 76f van de wet, die in het tweede kalenderjaar vóór het premiejaar zijn betaald aan werknemers die bij het intreden van de arbeidsongeschiktheid als bedoeld in het vijfde lid in dienstbetrekking stonden tot een werkgever, te vermenigvuldigen met honderd en de uitkomst van deze berekening te delen door het ten laste van die werkgever komende gemiddelde premieplichtige loon per jaar, berekend over het tijdvak van vijf kalenderjaren, eindigend één jaar vóór aanvang van het premiejaar.
-3. Het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, bedoeld in het eerste lid, wordt verkregen door het totaalbedrag van de ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komende aan werkgevers toe te rekenen arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, bedoeld in artikel 76f van de wet, die in het tweede kalenderjaar vóór het premiejaar zijn betaald, te vermenigvuldigen met honderd en de uitkomst van deze berekening te delen door het totale gemiddelde premieplichtige loon per jaar, berekend over het tijdvak van vijf kalenderjaren, eindigend één jaar vóór aanvang van het premiejaar.
-4. Bij de berekening van het gemiddelde premieplichtige loon, bedoeld in het tweede en derde lid, worden de via de werkgever betaalde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen buiten aanmerking gelaten.
-5. De in het tweede en derde lid bedoelde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen betreffen de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die zijn toegekend:
a. aan de werknemers die op de eerste dag van de ongeschiktheid tot het verrichten van hun arbeid als bedoeld in artikel 19 van de Ziektewet tot de werkgever in dienstbetrekking stonden en ter zake van die ongeschiktheid de wachttijd, bedoeld in artikel 19 van de wet, hebben doorgemaakt;
b. met toepassing van artikel 43a, eerste lid, onderdeel a, van de wet nadat de arbeidsongeschiktheidsuitkering toegekend aan de werknemer, bedoeld in onderdeel a, is ingetrokken op grond van artikel 43, eerste lid, van de wet;
c. met toepassing van artikel 43a, eerste lid, onderdeel b, van de wet aan de werknemer, bedoeld in onderdeel a, die aan het einde van de wachttijd ongeschikt was tot het verrichten van zijn arbeid wegens ziekte of gebreken, maar geen recht had op toekenning van arbeidsongeschiktheidsuitkering omdat hij niet arbeidsongeschikt was.
-6. Indien de werknemer bij het intreden van de arbeidsongeschiktheid, bedoeld in het vijfde lid, onderdeel a, bij meer dan één werkgever in dienstbetrekking stond, wordt voor de toepassing van het tweede lid de arbeidsongeschiktheidsuitkering naar rato van de loonsom toegerekend aan de werkgevers waarbij de werknemer in dienstbetrekking staat of heeft gestaan. De arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt niet toegerekend aan de werkgever waarbij de werknemer met behoud van hetzelfde loon arbeid is blijven verrichten.
-7. Voor de toepassing van het tweede en derde lid worden de door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen toegekende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de vakantie-uitkeringen die in de in de aanhef van artikel 76f van de wet bedoelde periode geheel of ten dele niet aan de werknemer zijn uitbetaald wegens het genieten van loon als bedoeld in artikel 44, derde lid, van de wet, geacht aan de werknemer te zijn uitbetaald.
-8. De uitkomst van de in het tweede en derde lid bedoelde deling wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 4a. Berekening opslag of korting kleine werkgevers
-1. De in artikel 78, derde lid, van de wet bedoelde opslag of korting is voor alle kleine werkgevers in een sector gelijk aan het sectorpercentage, bedoeld in het tweede lid, verminderd met het gemiddelde percentage, bedoeld in artikel 3, eerste lid.
-2. Het sectorpercentage is de uitkomst van de volgende berekening:
(A - B) x 100
        C
waarbij:
A staat voor: het totaalbedrag van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die in het premiejaar naar verwachting ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, voor zover die kunnen worden toegerekend aan de gezamenlijke kleine werkgevers in de sector, en een evenredig deel van hetgeen overigens in het premiejaar naar verwachting ten laste komt van de Arbeidsongeschiktheidskas;
B staat voor: een evenredig deel van hetgeen, met uitzondering van de gedifferentieerde premie, naar verwachting op grond van artikel 76e van de wet in het premiejaar ten gunste komt van de Arbeidsongeschiktheidskas;
C staat voor: het totaalbedrag van de over het premiejaar verwachte premieplichtige loonsom ten laste van de gezamenlijke kleine werkgevers in de sector die geen eigenrisicodrager zijn.
-3. De uitkomst van de in het tweede lid bedoelde deling wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.
-4. Indien het totaalbedrag van de over het premiejaar verwachte premieplichtige loonsom ten laste van de gezamenlijke kleine werkgevers in een sector die geen eigenrisicodrager zijn, gelijk is aan of minder bedraagt dan 25-maal het gemiddelde premieplichtig loon per werknemer in het premiejaar, wordt de in artikel 78, derde lid, van de wet bedoelde opslag of korting voor die kleine werkgevers bepaald op nihil.



Art. 4b. Vervallen.

Art. 4c. Vervallen.



Art. 5. Overgang van onderneming
-1. In geval van overgang van een onderneming in de zin van artikel 662 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, alsmede in geval van een dergelijke overgang bij faillissement, worden bij de toepassing van artikel 4:
a. de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, bedoeld in artikel 4, vijfde lid, die zijn of worden toegekend aan de werknemer die op de eerste dag van de ongeschiktheid tot het verrichten van zijn arbeid in dienstbetrekking stond tot de werkgever die de onderneming heeft overgedragen, toegerekend aan de werkgever die de onderneming verkrijgt; en
b. wordt het ten laste van de werkgever die de onderneming heeft overgedragen gekomen premieplichtig loon in enig kalenderjaar telkens opgeteld bij het premieplichtig loon in dat kalenderjaar van de werkgever die de onderneming verkrijgt, voordat het gemiddelde premieplichtig loon van laatstgenoemde werkgever wordt berekend.
-2. Indien slechts een deel van de onderneming overgaat, vindt het eerste lid toepassing naar rato van het deel van de loonsom dat het overgegane deel van de onderneming deel uitmaakte van de gehele onderneming in het kalenderjaar voorafgaande aan dat van overgang.
-3. Tenzij de overgang, bedoeld in het eerste lid, plaatsvindt op 1 januari van het kalenderjaar, vindt voor de werkgever die reeds de hoedanigheid van werkgever had vóór het moment van overgang van de onderneming de toerekening, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, en de optelling, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, eerst plaats met ingang van het kalenderjaar volgend op het kalenderjaar waarin de onderneming of een deel van de onderneming is overgedragen.



Art. 6. Regres en premievermindering grote werkgevers
-1. Indien blijkt dat een in artikel 4, tweede lid, bedoelde arbeidsongeschiktheidsuitkering geheel of ten dele ten onrechte is toegekend, wordt bij de berekening van het individuele werkgeversrisicopercentage in het kalenderjaar waarin het besluit tot toekenning van de arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt ingetrokken of herzien, het in artikel 4, tweede lid, bedoelde totaalbedrag verminderd met een bedrag dat gelijk is aan het bedrag van de te veel betaalde arbeidsongeschiktheidsuitkering.
-2. Indien de in artikel 107a, tweede lid, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde schadevergoeding is ontvangen, wordt, op verzoek van de werkgever, bij de berekening van het individuele werkgeversrisicopercentage met ingang van het kalenderjaar waarin de schadevergoeding is ontvangen, gedurende een tijdvak van vier jaren, het in artikel 4, tweede lid, bedoelde totaalbedrag verminderd met een compensatiebedrag.
-3. Het in het tweede lid bedoelde compensatiebedrag wordt vastgesteld door het bedrag van de arbeidsongeschiktheidsuitkering aan de betrokken werknemer jaarlijks gedurende vier jaar te vermenigvuldigen met een getal dat is verkregen door het bedrag van de in het tweede lid bedoelde schadevergoeding te delen door het loon over het tijdvak van 104 weken, bedoeld in artikel 629, eerste lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Het getal, bedoeld in de eerste zin, bedraagt niet meer dan 1.
-4. In afwijking van het derde lid wordt in de gevallen waarin ziekengeld wordt uitgekeerd aan de verzekerde, bedoeld in artikel 29 van de Ziektewet, het in het tweede lid bedoelde compensatiebedrag vastgesteld door het bedrag van de arbeidsongeschiktheidsuitkering aan de betrokken werknemer te vermenigvuldigen met een getal dat is verkregen door het bedrag van het ontvangen verhaal dat is verkregen op grond van artikel 52a van de Ziektewet te delen door het aan betrokken werknemer op grond van de Ziektewet uitgekeerde ziekengeld.
-5. De uitkomst van de in het derde en vierde lid bedoelde berekening wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 7. Niet gedurende gehele berekeningstijdvak grote werkgever
-1. Indien een grote werkgever, zonder dat er sprake is van een overgang van een onderneming als bedoeld in artikel 5, in één of meer van de kalenderjaren van het in artikel 4, tweede lid, bedoelde tijdvak niet de hoedanigheid van werkgever had, wordt bij de berekening van het individuele werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, tweede lid, het ten laste van die grote werkgever komende gemiddelde premieplichtige loon per jaar berekend over het aantal kalenderjaren in het in artikel 4, tweede lid, bedoelde tijdvak waarin de grote werkgever de hoedanigheid van werkgever had, waarna het verkregen percentage wordt vermenigvuldigd met een breuk waarvan de teller wordt gevormd door het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, derde lid, en de noemer door het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, berekend over het aantal kalenderjaren in het in artikel 4, derde lid, bedoelde tijdvak waarin de grote werkgever de hoedanigheid van werkgever had.
-2. De uitkomst van de in het eerste lid bedoelde berekening wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 8. Premiepercentage startende grote werkgever
-1. Voor een grote werkgever die, zonder dat er sprake is van een overgang van een onderneming als bedoeld in artikel 5, eerst in het premiejaar, of in het eerste of tweede kalenderjaar onmiddellijk voorafgaande aan het premiejaar, de hoedanigheid van werkgever heeft verkregen, is het percentage van de in artikel 78, eerste lid, van de wet, bedoelde gedifferentieerde premie gelijk aan het percentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel a, van de wet.
-2. Het eerste lid is niet van toepassing op de werkgever die in het tijdvak, bedoeld in artikel 4, tweede lid, reeds werkgever was.
-3. Artikel 7 is niet van toepassing op een werkgever als bedoeld in het eerste lid.



Art. 9. Minimum- en maximumpremie
-1. De gedifferentieerde premie, bedoeld in artikel 78, eerste lid, van de wet, bedraagt ten minste nihil en ten hoogste viermaal het gemiddelde percentage, bedoeld in artikel 78, tweede lid, onderdeel b, van de wet.
-2. In afwijking van het eerste lid wordt voor een grote werkgever een premiepercentage vastgesteld lager dan nihil indien toepassing van artikel 6 daartoe aanleiding geeft.
-3. Het in het tweede en derde lid bedoelde percentage wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.



Art. 10. Algemene overgangsbepalingen
-1. Voor de toepassing van artikel 4, tweede en derde lid, wordt een arbeidsongeschiktheidsuitkering die is ingegaan op of na 1 januari 1993 gelijkgesteld met een arbeidsongeschiktheidsuitkering als bedoeld in artikel 76f van de wet.
-2. Het gemiddelde premieplichtige loon en het totale gemiddelde premieplichtige loon, bedoeld in artikel 4, tweede en derde lid, worden voor het premiejaar 1998 berekend over het tijdvak van vier kalenderjaren, eindigend één jaar vóór aanvang van het premiejaar.
-3. Voor de premiejaren 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 en 2003 wordt bij de berekening van het gemiddelde premieplichtige loon, bedoeld in artikel 4, tweede en derde lid, het vierde lid van artikel 4 buiten toepassing gelaten en worden de op grond van artikel 4 berekende opslagen en kortingen vermenigvuldigd met een breuk waarvan de teller wordt gevormd door het gemiddelde werkgeversrisicopercentage over de periode van respectievelijk één, twee, drie, vier en vijf jaar, te rekenen vanaf het jaar 1996, en de noemer door het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, derde lid.
-4. De uitkomst van de in het derde lid bedoelde berekening wordt naar beneden afgerond op twee cijfers achter de komma.
-5. Onder arbeidsongeschiktheidsuitkering als bedoeld in artikel 4, zesde lid, wordt uitsluitend verstaan de arbeidsongeschiktheidsuitkering die is ingegaan op of na de dag van inwerkingtreding van dit besluit.
-6. De artikelen 4a en 4b, zoals deze luiden op 31 december 2002, zijn niet van toepassing op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die zijn ingegaan vóór 1 januari 1998.
-7. Een besluit tot intrekking of herziening van een besluit tot toekenning van een arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt voor de toepassing van artikel 6 slechts in aanmerking genomen indien het besluit op of na de dag van inwerkingtreding van dit besluit is getroffen.
-8. Artikel 6, tweede, derde en vierde lid, is uitsluitend van toepassing in die gevallen waarin de arbeidsongeschiktheidsuitkering van de verzekerde ingaat op of na 1 januari 2002.
-9. Bij de toepassing van artikel 6, tweede en derde lid, wordt, indien ten aanzien van de arbeidsongeschiktheidsuitkering van de betrokken werknemer artikel 76f van de wet van toepassing is, zoals dit artikel luidde op 31 december 2003, voor "vier jaren" respectievelijk "vier jaar" gelezen "vijf jaren" respectievelijk "vijf jaar".
-10. Bij de toepassing van artikel 6, derde lid, wordt, indien ten aanzien van de arbeidsongeschiktheidsuitkering van de betrokken werknemer artikel 76f van de wet van toepassing is, zoals dit artikel luidde op 31 december 2003, voor "het tijdvak van 104 weken" gelezen: het tijdvak van 52 weken.
-11. Voor het premiejaar 2006 worden de op grond van artikel 4 berekende opslagen en kortingen vermenigvuldigd met een breuk waarvan de teller wordt gevormd door het rekenpercentage, bedoeld in artikel 2, en de noemer door het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, derde lid.



Art. 11. Overgangsbepalingen voor specifieke werkgevers
-1. Bij de vaststelling van het individuele werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, tweede lid, van werkgevers van overheidswerknemers als bedoeld in artikel 1, onderdeel l, onder 1º en 3º, van de Wet overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen wordt het premieplichtig loon voor wat betreft de jaren 1993 tot en met 1995 bepaald aan de hand van het gecorrigeerd ambtelijk inkomen over die jaren. Onder het ambtelijk inkomen, bedoeld in de eerste zin, wordt verstaan het ambtelijk inkomen, bedoeld in artikel C 1 van de Algemene burgerlijke pensioenwet, zoals dit artikel luidde vóór 1 januari 1996.
-2. Het in het eerste lid bedoelde gecorrigeerd ambtelijk inkomen is het ambtelijk inkomen, verhoogd met ambtelijke toelagen of toeslagen die op grond van artikel 6, eerste lid, van de Coördinatiewet Sociale Verzekering niet zijn uitgezonderd, verminderd met het werknemersdeel van de pensioenpremie en zo nodig verminderd tot het maximumbedrag, bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Coördinatiewet Sociale Verzekering.
-3. Bij de vaststelling van het individuele werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, tweede lid, van werkgevers van overheidswerknemers als bedoeld in artikel 1, onderdeel l, onder 2º, van de Wet overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen wordt het premieplichtig loon voor wat betreft de jaren 1993 en 1994 bepaald aan de hand van de verhouding tussen de pensioengrondslag en het premieplichtig loon over 1995. Onder de pensioengrondslag, bedoeld in de eerste zin, wordt verstaan de pensioengrondslag, bedoeld in artikel C 1 van de Algemene militaire pensioenwet.
-4. Voor de toepassing van het derde lid wordt als premieplichtig loon in de jaren 1993 en 1994 aangemerkt 110% van de pensioengrondslag in die jaren, zo nodig verminderd tot het maximumbedrag, bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Coördinatiewet Sociale Verzekering.
-5. Bij de vaststelling van het individuele werkgeversrisicopercentage, bedoeld in artikel 4, tweede lid, van werkgevers van overheidswerknemers als bedoeld in artikel 1, onderdeel l, onder 2º, van de Wet overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen worden voor de jaren 1996 en 1997 de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, bedoeld in artikel 4, tweede lid, bepaald als 85% van de aan de beroepsmilitair toegekende pensioenen ter zake van arbeidsongeschiktheid als bedoeld in artikel E 6 van de Algemene militaire pensioenwet, met inachtneming van de eventuele verhoging en bijzondere verhoging op grond van artikel E 7, E 8 of E 9 van laatstgenoemde wet.

Art 12. Inwerkingtreding
Indien artikel I, onderdeel CC, van de Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen in werking treedt, treedt dit besluit op hetzelfde tijdstip in werking.

Art. 13. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit premiedifferentiatie WAO.

     Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.

's-Gravenhage, 19 juli 1997

BEATRIX

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
F.H.G. de Grave

Uitgegeven de vierentwintigste juli 1997
De Minister van Justitie,
W. Sorgdrager

NOTA  VAN  TOELICHTING
[19 juli 1997]

Algemeen

Hoofdstuk 1. Het systeem van premiedifferentiatie

1.1. Inleiding

     De premie die een werkgever verschuldigd is, wordt vastgesteld rekening houdend met de WAO-uitkeringen die de werkgever worden toegerekend. Afhankelijk van deze toerekening krijgt iedere werkgever een individuele premie opgelegd, de gedifferentieerde premie. Op deze wijze worden werkgevers geprikkeld een beter preventie- en reïntegratiebeleid te voeren en worden zij beloond indien dit beleid zijn vruchten afwerpt.
     In de Pemba [Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidverzekeringen, red.] is de wijze waarop de premiedifferentiatie is vormgegeven in zijn algemeenheid beschreven. Tevens is in deze wet geregeld dat de regels aan de hand waarvan de premies moeten worden gedifferentieerd in een algemene maatregel van bestuur zullen worden vastgelegd. Deze algemene maatregel dient daartoe.
     In de voorbereiding van dit besluit heeft uitgebreid informeel overleg plaatsgevonden met het Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv) [zie Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV), red.] en de uitvoeringsinstellingen.
     De regels met betrekking tot premiedifferentiatie vallen uiteen in drie hoofdzaken. In de eerste plaats betreft het de definiëring van de relevante begrippen. Daarnaast worden instrumenten onderscheiden die de wijze van de vaststelling van de gedifferentieerde premie kunnen beïnvloeden. In de derde plaats moet de overgangsproblematiek worden geregeld.

1.2. Definiëring van begrippen

     De premie die een werkgever is verschuldigd, bestaat uit twee componenten. Er wordt allereerst een lastendekkend percentage op landelijk niveau vastgesteld. Vervolgens krijgt iedere werkgever op dit percentage een opslag of korting, afhankelijk van zijn arbeidsongeschiktheidsrisico in het verleden.
     Bepaald moet worden op welke wijze het lastendekkende percentage moet worden vastgesteld. Daartoe worden twee verschillende percentages gedefinieerd, te weten het gemiddelde percentage en het rekenpercentage. De hoogte van de opslag of korting is, zoals gezegd, afhankelijk van het arbeidsongeschiktheidsrisico. Dit risico is gedefinieerd als de verhouding tussen de gegenereerde lasten en de loonsom. Gedefinieerd moet worden welke periode moet worden gehanteerd, welke lasten relevant zijn en welke loonsom bepalend is.
     De wijze van berekening van de uit het arbeidsongeschiktheidsrisico voortvloeiende opslag of korting wordt vervolgens gedefinieerd. Ten slotte wordt ingegaan op de vaststelling van de gedifferentieerde premie voor nieuwe werkgevers, alsmede voor werkgevers met een onvolledige referteperiode, op de premievaststelling bij een overgang van een onderneming, alsmede op de premievaststelling bij een terugkerende werkgever.

1.3. Sturingsinstrumenten

     De hoogte van de gedifferentieerde premie kan in individuele gevallen tot ongewenste niveaus leiden. Om deze reden worden grenzen aan de hoogte van de gedifferentieerde premie gesteld in de vorm van een minimum- en een maximumpremie. De hoogte van deze minimum- en maximumpremie verschilt naar grootte van een werkgever. Allereerst wordt verduidelijkt waarom het noodzakelijk is een onderscheid te maken tussen grote en kleine werkgevers. Vervolgens wordt de hoogte van de maximumpremie gedefinieerd. Daarna komt de vaststelling van de hoogte van de minimumpremie aan de orde. Ten slotte wordt bepaald wanneer sprake is van een grote en wanneer sprake is van een kleine werkgever.

1.4. Overgangsproblematiek

     In de eerste jaren na invoering van het systeem zijn slechts over een beperkte periode gegevens beschikbaar. Dit betekent dat in de eerste jaren voor de berekening van de opslag of korting als overgangsregeling een kortere tijdsperiode wordt gehanteerd; deze periode wordt vervolgens uitgebouwd tot de volledige periode is bereikt. Deze overgangsregeling moet derhalve worden vastgelegd. Daarnaast bestaan er in de aanvangsfase specifieke problemen met betrekking tot de overheid en geprivatiseerde werkgevers. Ook hiervoor moet een overgangsregeling worden getroffen.

Hoofdstuk 2. Begripsbepaling

2.1. Gemiddeld percentage, rekenpercentage en gedifferentieerde premie

     Iedere werkgever krijgt een individuele opslag of korting op het verschuldigde arbeidsongeschiktheidspercentage, het rekenpercentage. De aldus ontstane gedifferentieerde premie dient ter financiering van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die voor rekening komen van de Arbeidsongeschiktheidskas. Deze arbeidsongeschiktheidsuitkeringen betreffen uitkeringen die ná de datum van invoering van de Pemba zijn ingegaan. De uitkeringen komen ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas voor zover de uitkeringsduur van vijf jaren niet is verstreken. De arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die vóór deze datum zijn ingegaan (de bestaande gevallen), worden gefinancierd door middel van de uniforme landelijke basispremie en komen ten laste van het Aof [Arbeidsongeschiktheidsfonds, red.]. Ook uitkeringen waarvan de uitkeringsduur langer dan vijf jaren bedraagt, worden gefinancierd door middel van deze uniforme basispremie.

     Als basis voor de vaststelling van het rekenpercentage dient het gemiddelde percentage. Het gemiddelde percentage kan worden gedefinieerd als de totale lasten van de uitkeringen die ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komen, gedeeld door de totale premieplichtige som. De totale uitkeringslasten omvatten de wettelijke sociale lasten. Tevens dient bij de berekening van de hoogte van het gemiddelde percentage rekening te worden gehouden met overige baten en lasten; gedacht kan onder andere worden aan rentebaten en -lasten. In de totale premieplichtige som zijn tevens de socialezekerheidsuitkeringen waarover WAO-premie verschuldigd is, begrepen.
     De premie die een individuele werkgever verschuldigd is, wordt bepaald door het rekenpercentage, verhoogd of verlaagd met de individuele opslag of korting die deze werkgever krijgt. Op deze wijze krijgt iedere werkgever een individueel percentage, de gedifferentieerde premie.
     De keuze om de opslag of korting toe te passen op het rekenpercentage en niet op het gemiddelde percentage kan als volgt worden beargumenteerd. Indien de opslag of korting zou worden toegepast op het gemiddelde percentage, bestaat de mogelijkheid dat de hieruit voortvloeiende premieopbrengsten zouden afwijken van de noodzakelijke premieopbrengsten ter financiering van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. In het rekenpercentage is, anders dan bij het gemiddelde percentage, daarom rekening gehouden met een aantal verdisconteringen, waardoor het rekenpercentage kan afwijken van het gemiddelde percentage. Deze verdisconteringen betreffen de volgende factoren:
* de doorberekening van de opslag of korting geschiedt met een vertraging van twee jaren; een wijziging van het arbeidsongeschiktheidsrisico (gemiddeld dan wel individueel) wordt pas twee jaren later doorberekend. In deze twee jaren moet deze wijziging worden opgebracht uit een algemene correctie op het gemiddelde percentage;
* een deel van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die moeten worden gefinancierd, kan niet meer worden toegerekend aan een individuele werkgever (bijvoorbeeld omdat deze failliet is gegaan); deze uitkeringen moeten worden opgebracht uit een algemene correctie op het gemiddelde percentage. Daarbij kan worden aangetekend dat een deel van deze uitkeringen gedekt wordt als gevolg van het feit dat over uitkeringen ook premies worden geheven, alsmede door de premieopbrengsten, afkomstig van startende werkgevers;
* de minimum- en maximumpremie beïnvloeden de premieopbrengsten. Indien hieruit een saldo (overschot dan wel tekort) voortvloeit, betekent dit eveneens een algemene correctie op het gemiddelde percentage;
* de vermogenspositie dient in de premiestelling te worden betrokken. Het rekenpercentage is derhalve gelijk aan het gemiddelde percentage, vermeerderd dan wel verminderd met het totale saldo van bovengenoemde factoren. Een voorbeeld: de uitkeringslasten van de Arbeidsongeschiktheidskas bedragen in een jaar ƒ500 mln; de loonsom is ƒ25 mld. Het gemiddelde percentage is dan 2%. Het saldo van bovengenoemde factoren bedraagt - ƒ50 mln, een tekort derhalve. Om toch ƒ500 mln aan premie-inkomsten te verwerven, moet het rekenpercentage dus hoger worden vastgesteld dan het gemiddelde percentage. Het rekenpercentage dient in dit voorbeeld ca. 2,2% te bedragen.
     De eerste drie hierboven genoemde factoren komen deels tot uitdrukking in een verschil tussen de geraamde noodzakelijke premieopbrengsten om de uitgaven te dekken en de berekende premieopbrengsten van de individuele werkgevers, die een opslag of korting krijgen. De opslagen en kortingen van deze werkgevers worden vastgesteld op basis van gerealiseerde gegevens in het jaar t-2 (hierop wordt in paragraaf 2.2 uitgebreid ingegaan). Het rekenpercentage wordt, evenals het gemiddelde percentage, in de zomer van jaar t-1 vastgesteld. De voor de vaststelling van de hoogte van de opslagen en kortingen noodzakelijke realisatiecijfers zijn dan echter nog niet voorhanden. Dit komt uitgebreid aan de orde in paragraaf 2.2. Om die reden wordt voor de vaststelling van het rekenpercentage gebruik gemaakt van realisatiecijfers van het jaar t-3. Vervolgens worden deze gegevens omgerekend naar het jaar t-2. Voor zover door deze omrekening een afwijking ontstaat met betrekking tot de premiebaten in jaar t zal deze afwijking, evenals de gebruikelijke afwijkingen als gevolg van verschillen tussen ramingen en realisaties, tot uitdrukking komen in de vermogenspositie van de Arbeidsongeschiktheidskas. De vermogenspositie zal vervolgens worden meegenomen bij de vaststelling van het rekenpercentage voor jaar t+1.

     Het gemiddelde percentage is bepalend voor de hoogte van de minimum- en maximumpremie. Hierop wordt in hoofdstuk 3 ingegaan. Het rekenpercentage is bepalend voor de hoogte van de premie die een werkgever uiteindelijk is verschuldigd. Het percentage dat een werkgever is verschuldigd, de gedifferentieerde premie, is gelijk aan het rekenpercentage verhoogd met de individuele opslag of korting die een werkgever krijgt.
     Concreet betekent dit dat in 1998 alleen de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die zijn ingegaan in dat jaar gefinancierd worden uit het rekenpercentage. In de daaropvolgende jaren stijgt dit percentage als gevolg van de nieuwe instroom in deze jaren. In het zesde jaar na invoering, met andere woorden het jaar 2003, wordt met betrekking tot het rekenpercentage de volledige periode in aanmerking genomen. In dat jaar komen de uitkeringen die in 1998 zijn ingegaan vanaf het moment dat de uitkeringsduur van vijf jaren is verstreken niet langer meer ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas, maar van het Aof, dat wordt gefinancierd door middel van de uniforme basispremie. Tegenover de nieuwe instroom van het jaar 2003 in de arbeidsongeschiktheidskas staat derhalve ook een uitstroom van uitkeringsgerechtigden uit de Arbeidsongeschiktheidskas als gevolg van het verstrijken van de uitkeringsduur van vijf jaren.

     Het gemiddelde percentage wordt jaarlijks vastgesteld door het Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv). Ook het rekenpercentage wordt door het Lisv vastgesteld, overeenkomstig de gebruikelijke wijze van premievaststelling voor alle socialeverzekeringswetten.
     Als basis daarbij geldt de uitgavenraming voor het komende premiejaar, jaar t derhalve, en de verwachte premieplichtige som. Het is mogelijk dat de feitelijke uitgaven in jaar t afwijken van de uitgavenraming. Tevens is het mogelijk dat de feitelijke premie-inkomsten afwijken van de verwachte premiebaten. In beide gevallen betekent dit een wijziging van de vermogenspositie van de Arbeidsongeschiktheidskas. In geval van een vermogenstekort ten opzichte van het noodzakelijk vermogen (als gevolg van hogere uitgaven dan wel lagere premie-inkomsten) dienen het gemiddelde percentage en het rekenpercentage voor het jaar daarop hoger te worden vastgesteld teneinde dit tekort in te lopen. Bij een vermogensoverschot geldt het omgekeerde.

2.2. Arbeidsongeschiktheidsrisico

     De hoogte van de opslag of korting die een werkgever krijgt op het rekenpercentage wordt bepaald door het verschil tussen zijn eigen arbeidsongeschiktheidsrisico en het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico. In het besluit zijn deze begrippen aangeduid als het individuele respectievelijk het gemiddelde werkgeversrisicopercentage. Hieronder zal steeds worden aangesloten bij de in dit besluit gehanteerde begrippen.
     Het werkgeversrisicopercentage is gedefinieerd als de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, gedeeld door de premieplichtige loonsom. Het gemiddelde werkgeversrisicopercentage betreft de totale lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, gedeeld door de totale premieplichtige loonsom; het individuele werkgeversrisicopercentage wordt bepaald door de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, die ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, van werknemers die in dienst stonden tot een individuele werkgever, gedeeld door zijn premieplichtige loonsom. Drie elementen zijn van belang om het werkgeversrisicopercentage te kunnen vaststellen, te weten de referteperiode, de afbakening van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de loonsom.

2.2.1. Referteperiode

     De hoogte van de opslag of korting wordt berekend op basis van de prestatie van een individuele werkgever in het verleden, met andere woorden op basis van gerealiseerde gegevens. Een werkgever krijgt deze opslag of korting op het rekenpercentage in jaar t. De hoogte van de opslag of korting, alsmede van het rekenpercentage over jaar t, moeten in jaar t-1 worden vastgesteld. Het jaar t-2 is dus het meest recente jaar waarover realisatiecijfers bekend zijn. Dit jaar geldt derhalve als basisjaar voor de berekening van de hoogte van de opslag of korting.
     De hoogte van de opslag of korting wordt berekend op basis van de door de individuele werkgevers gegenereerde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen over een periode van vijf jaren, de referteperiode. De uitkeringen die in deze referteperiode zijn opgekomen en in jaar t-2 nog tot uitbetaling zijn gekomen, dienen als basis voor de vaststelling van het werkgeversrisicopercentage. Concreet betekent dit dat als uitgangspunt voor de berekening van de opslag of korting worden genomen de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die in jaar t-2 tot uitbetaling kwamen, voor zover het uitkeringen betreft waarvan de duur van vijf jaren nog niet is verstreken. Met andere woorden, alle uitkeringen die in de vijf voorliggende jaren, te rekenen vanaf het jaar t-2, zijn ingegaan en die in jaar t-2 nog tot uitbetaling kwamen, worden meegenomen bij de berekening van het werkgeversrisicopercentage.
     De referteperiode dient betrekking te hebben op de jaren t-7 tot en met t-2. Het is dus noodzakelijk ook het jaar t-7 in de referteperiode te betrekken. Onderstaand schema moge dit verduidelijken.

Schema 1. Relevante tijdsperioden voor de vaststelling van het gemiddelde werkgeversrisicopercentage, alsmede van de hoogte van opslag en korting:

     Stel een werknemer wordt arbeidsongeschikt in het jaar t-7, op tijdstip a. Deze werknemer blijft arbeidsongeschikt. Na vijf jaren komt zijn uitkering niet meer ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas, maar van het Aof. In de premievaststelling van het jaar t-2 kwam deze uitkering derhalve slechts voor een deel ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas (het deel tot tijdstip b) en voor de resterende periode in jaar t-2 ten laste van het Aof. Vanaf jaar t-1 komt de uitkering volledig ten laste van het Aof.
     Bij de vaststelling van de hoogte van de opslag of korting voor het jaar t dienen de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in aanmerking te worden genomen in jaar t-2, voor zover dit uitkeringen betreft waarvan de duur van vijf jaren nog niet is verstreken, met andere woorden voor zover deze binnen de referteperiode vallen. Bij de vaststelling van deze opslag of korting wordt van de lasten van bovengenoemde werknemer slechts het deel tot tijdstip b meegenomen. Hieruit blijkt dat het noodzakelijk is ook het jaar t-7 te betrekken in de referteperiode. Indien als referteperiode zou worden genomen de jaren t-6 tot en met t-2, met andere woorden, indien de uitkeringslasten in jaar t-2, voor zover de uitkering is ingegaan vanaf jaar t-6, als basis voor de berekening zouden worden gehanteerd, zou de uitkering van de in bovenstaand voorbeeld genoemde werknemer niet in de referteperiode vallen. Bij een referteperiode van t-6 tot en met t-2 zouden derhalve niet alle uitkeringen waarvan in t-2 de duur van vijf jaren nog niet is verstreken, worden meegenomen in het werkgeversrisicopercentage. De uitkeringen die zijn ingegaan in het jaar t-7 zouden daar dus buiten vallen. Gemiddeld gezien stroomt iedereen in enig jaar halverwege het jaar in. Indien het jaar t-7 niet wordt meegenomen in de referteperiode, wordt deze periode in feite beperkt tot gemiddeld vier en een half jaar.
     Dit laatste strookt niet met de opzet van het systeem van berekening van opslag en korting. Als referteperiode voor de bepaling welke uitkeringslasten, die in jaar t-2 zijn gerealiseerd, moeten worden meegenomen bij de bepaling van het werkgeversrisicopercentage wordt daarom gekozen voor de jaren t-7 tot en met jaar t-2. Iedere uitkering die vanaf jaar t-7 is opgekomen en in jaar t-2 nog voortduurt, telt derhalve mee bij de berekening van het werkgeversrisicopercentage. Uiteraard telt de uitkering die in jaar t-7 is opgekomen en in jaar t-2 nog voortduurde in de uitkeringslasten van jaar t-2 slechts mee voor het deel dat deze uitkering in jaar t-2 uit de gedifferentieerde premie werd gefinancierd.

     Deze referteperiode leidt uitvoeringstechnisch gezien niet tot complicaties. De uitvoeringsinstellingen moeten alle uitkeringen vanaf het moment dat deze vijf jaren hebben geduurd, overhevelen van de Arbeidsongeschiktheidskas naar het Aof. Met andere woorden, de uitkeringen die in enig jaar zijn ingegaan, dienen vijf jaren later op het moment dat zij de vijfjaarsperiode hebben vol gemaakt, te worden overgeheveld. Er wordt derhalve altijd in de registratie vastgelegd wanneer deze overheveling heeft plaatsgevonden. In bovenomschreven voorbeeld kan in jaar t-1, bij de vaststelling van de premie en de opslagen en kortingen voor jaar t, exact worden nagegaan welke uitkeringen in jaar t-2 zijn overgeheveld van de Arbeidsongeschiktheidskas naar het Aof en voor welk deel deze uitkeringen dus nog moeten worden meegenomen bij de vaststelling van het werkgeversrisicopercentage.

     De dag van ingang van de WAO- c.q. AAW-uitkering ten slotte is bepalend voor de aanvang van de periode van vijf jaren gedurende welke een uitkering wordt meegerekend voor de vaststelling van het werkgeversrisicopercentage.

2.2.2. Arbeidsongeschiktheidslasten

     Voor de bepaling van het werkgeversrisicopercentage, zowel van het individuele als het gemiddelde percentage, zijn de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die in jaar t-2 tot uitbetaling kwamen bepalend, voor zover deze uitkeringen betreffen waarvan de duur van vijf jaar nog niet is verstreken.
     De arbeidsongeschiktheidsuitkeringen betreffen bruto-uitkeringen inclusief vakantie-uitkering.

     Voor de berekening van het individuele werkgeversrisicopercentage worden de uitkeringslasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen bepaald op kasbasis. Alle lasten van de uitkeringen die in jaar t-2 tot uitbetaling kwamen, worden dus meegenomen in het individuele werkgeversrisicopercentage.
     Hantering van een systeem op kasbasis sluit aan bij de uitkeringsadministratie van de uitvoeringsinstellingen. Een wijziging van de hoogte van de uitkering leidt op deze wijze over voorgaande jaren niet tot een aanpassing van het individuele werkgeversrisicopercentage en dus van de gedifferentieerde premie.
     Het is evenwel mogelijk dat een uitkering met terugwerkende kracht wordt aangepast. De aanpassingen kunnen dan (mede) betrekking hebben op voorgaande jaren. Het kan daarbij gaan om een herziening van de hoogte van de uitkering met terugwerkende kracht, een toekenning van een uitkering met terugwerkende kracht dan wel de situatie dat een uitkering achteraf ten onrechte blijkt te zijn vastgesteld. De vraag rijst dan op welke wijze binnen het systeem van premiedifferentiatie met dergelijke herzieningen moet worden omgegaan. Hierbij is ook de verhouding met eigen risico dragen van belang. Dergelijke herzieningen leiden bij eigenrisicodragers tot een restitutie aan dan wel een nabetaling van de eigenrisicodrager. Indien in een systeem van premiedifferentiatie met een individuele premie in het geheel geen rekening zou worden gehouden met bovengenoemde aanpassingen van uitkeringen, zou een niet te rechtvaardigen onderscheid ontstaan tussen eigenrisicodragers en niet-eigenrisicodragers. Zonder nadere regelgeving zouden aanpassingen van uitkeringen niet in alle gevallen doorwerken in de gedifferentieerde premie. Teneinde te bewerkstelligen dat alle aanpassingen worden meegenomen in het systeem van premiedifferentiatie is het volgende bepaald.

     Indien een uitkering in een bepaald jaar met terugwerkende kracht wordt aangepast (herziening, toekenning dan wel intrekking), wordt het totale bedrag van de aanpassing over alle relevante voorgaande jaren in mindering gebracht dan wel opgeteld bij de toegerekende arbeidsongeschiktheidslasten van de desbetreffende werkgever. Toerekening vindt, conform het kasbasissysteem, plaats aan het jaar waarin de aanpassing is doorgevoerd. Een werkgever ziet dit dus vanwege de systematiek van premiedifferentiatie pas na twee jaren terug in zijn gedifferentieerde premie. Een voorbeeld moge dit verduidelijken. Stel een werknemer krijgt in jaar t te horen dat in jaar t-3 ten onrechte is vastgesteld dat hij geen recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering had. In jaar t ontvangt hij alsnog de uitkering over de jaren t-3 tot en met t-1. Daarnaast krijgt hij normaal in het jaar t een uitkering. Voor de gedifferentieerde premie van de werkgever in het jaar t+2 wordt de uitkeringslast van jaar t gewoon meegenomen in zijn totale arbeidsongeschiktheidslast. Daarnaast wordt het totale bedrag van de uitkeringen over de jaren t-3 tot en met t-1 bij deze last opgeteld. De werkgever krijgt dus in jaar t+2 eenmalig een hogere gedifferentieerde premie. Dit is ook terecht, want de uitkering is ten onrechte niet meegenomen in zijn arbeidsongeschiktheidslast in de drie jaren voorafgaand aan t+2.
     Deze systematiek sluit volledig aan bij het kasbasissysteem. De feitelijk uitbetaalde uitkeringslast wordt in het jaar dat deze is uitgekeerd ten laste gebracht van de arbeidsongeschiktheidslast van de werkgever.
     Bij bovenomschreven systematiek is één situatie aanvullend geregeld. Indien wordt vastgesteld dat een uitkering in het verleden ten onrechte is vastgesteld, kan het zo zijn dat de werknemer over de periode vóór de intrekking de uitkering niet hoeft te restitueren. Met name moet worden gedacht aan situaties als bedoeld in artikel 36b, eerste lid, WAO. Daarin is bepaald dat de intrekking of verlaging van de uitkering als gevolg van een bezwaar of beroep door de werkgever eerst na zes weken na de beslissing ter zake wordt geëffectueerd. Hierdoor wordt de positie van de werknemer beschermd. Een uitzondering geldt slechts bij eigen schuld of toedoen door de werknemer.
     Vanaf het moment van intrekking of verlaging wordt de uitkering dus in mindering gebracht op de uitkeringslast van de werkgever. Wanneer het kasbasissysteem onverkort zou worden gevolgd, zou dit echter niet gelden voor de jaren dat de werkgever in voorgaande jaren, achteraf bezien, een te hoge premie heeft betaald. Er vindt immers geen restitutie plaats. De werkgever zou in dit geval geen compensatie krijgen. Teneinde te bewerkstelligen dat ook in deze situatie de werkgever wordt gecompenseerd, wordt het totale bedrag aan uitkeringslasten dat in voorgaande jaren is verstrekt in mindering gebracht op de uitkeringslast van de werkgever, ook al leidt dit niet daadwerkelijk tot een feitelijk terugbetaling.
     Dezelfde systematiek wordt gehanteerd in het geval dat een uitkering door de uitvoeringsinstelling van de werknemer wordt teruggevorderd. Het totale bedrag dat met de terugvordering is gemoeid, wordt in mindering gebracht op de last van de werkgever, ongeacht of de terugvordering al of niet volledig wordt gerealiseerd. Op deze wijze wordt de werkgever altijd gecompenseerd voor de, achteraf gezien, te hoge premiestelling. Dit betekent wél dat de bedragen die feitelijk worden teruggevorderd uit de kasbasissystematiek moeten worden verwijderd. Als dit niet zou gebeuren, zou dit tweemaal tot een voordeel voor de werkgever leiden.

     Bovenomschreven systematiek heeft als feitelijk gevolg dat voor grote werkgevers ook een negatieve premie kan worden vastgesteld. Als de uitkeringslast van een werkgever wordt verlaagd als gevolg van een aanpassing van een uitkering, is het mogelijk dat zijn totale premielast vóór het in mindering brengen van de uitkering lager is dan de met de aanpassing gemoeide uitkeringslast. In dat geval wordt de uitkeringslast van de werkgever voor dat ene jaar negatief en krijgt de werkgever dus een negatieve premie. In dergelijke gevallen geldt niet de normale minimumpremie, maar in afwijking daarvan een negatieve premie.
     Voor kleine werkgevers ligt dit anders. Kleine werkgevers zijn in een premiejaar altijd ten minste de minimumpremie voor kleine werkgevers verschuldigd, ongeacht de door hen veroorzaakte last. Kleine werkgevers moeten immers bijdragen aan de financiering van de premiederving als gevolg van de maximumpremie voor kleine werkgevers. Een kleine werkgever zou daardoor in sommige gevallen geen profijt hebben van een aanpassing van een uitkering. Stel bijvoorbeeld dat bij een kleine werkgever één werknemer arbeidsongeschikt wordt. De werkgever is twee jaar later de maximumpremie verschuldigd. Daarna blijkt dat de uitkering ten onrechte is toegekend. De totale uitkeringslast van de desbetreffende uitkering over de voorgaande jaren wordt op de uitkeringslast van de kleine werkgever in mindering gebracht. De kleine werkgever krijgt vervolgens een negatief werkgeversrisicopercentage. Dit leidt echter niet tot een negatieve premie. Immers, een kleine werkgever is voor het premiejaar zelf hoe dan ook de minimumpremie verschuldigd. Met andere woorden, voor de jaren dat hij de maximumpremie heeft betaald (terwijl hij eigenlijk de minimumpremie verschuldigd zou zijn geweest) zou hij geen compensatie krijgen.
     Om kleine werkgevers te compenseren, is daarom voor hen een uitzondering op de algemene systematiek getroffen. Als een kleine werkgever in één of meerdere jaren een hogere premie dan de minimumpremie voor kleine werkgevers verschuldigd is geweest, terwijl later blijkt dat hij als gevolg van een aanpassing van een uitkering over dat jaar of die jaren de minimumpremie dan wel een lagere premie verschuldigd zou zijn geweest, wordt voor die werkgever het verschil tussen zijn feitelijk betaalde premie en de verschuldigde premie van dat jaar of die jaren gerestitueerd.

     Een herziening, met de hierboven beschreven doorwerking, heeft uitsluitend betrekking op de teller van de berekening van het werkgeversrisicopercentage. Op zich is denkbaar dat ook de noemer, de loonsom, wordt herzien. De definitief vastgestelde loonsom is echter altijd het uitgangspunt voor de berekening van het werkgeversrisicopercentage. De loonsom, die wordt gehanteerd voor de berekening van het werkgeversrisicopercentage, betreft de loonsom van jaar t-2. Deze wordt in jaar t-1, het jaar van vaststelling van de gedifferentieerde premie voor jaar t, definitief vastgesteld.
     Het is mogelijk dat bij een looncontrole na de definitieve vaststelling blijkt dat de feitelijke loonsom van jaar t-2 afwijkt van de definitief vastgestelde loonsom. In dat geval wordt evenwel het individuele werkgeversrisicopercentage niet herzien, maar geldt de in het jaar t-1 definitief vastgestelde loonsom.

     Bepalend voor de hoogte van het werkgeversrisicopercentage zijn dus de uitkeringslasten op kasbasis in jaar t-2. Het individuele werkgeversrisicopercentage wordt voor het premiejaar t door de uitvoeringsinstellingen vastgesteld aan het eind van jaar t-1. Zowel de uitkeringslasten van de individuele werkgever als zijn loonsom zijn dan definitief vastgesteld. Het gemiddelde werkgeversrisicopercentage wordt door het Lisv vastgesteld in het midden van jaar t-1. Teneinde een zo zuiver mogelijke vergelijking te kunnen maken tussen het individuele en het gemiddelde werkgeversrisicopercentage moeten bij de berekening van het gemiddelde percentage alleen de uitkeringslasten worden meegenomen die kunnen worden toegerekend aan werkgevers. Op het moment van vaststelling van het gemiddeld werkgeversrisicopercentage zijn echter nog niet alle relevante gegevens definitief vastgesteld en toegerekend. Om deze reden moet voor de hoogte van de uitkeringslasten een benadering worden gehanteerd. Uitgangspunt daarvoor zijn de toegerekende lasten van jaar t-3. Deze lasten worden vervolgens herberekend tot uitkeringslasten van jaar t-2, rekening houdend met in- en uitstroom in jaar t-2, alsmede prijseffecten in jaar t-2.

     Bij een samenloop van een WAO-uitkering met een WAZ- dan wel Wajong-uitkering dient voor de berekening van het werkgeversrisicopercentage alleen de WAO-uitkering in aanmerking te worden genomen. Alleen deze uitkering is immers relevant voor de premiedifferentiatie WAO.
     Een andere samenloopsituatie kan zich voordoen ingeval sprake is van twee dienstverbanden bij verschillende werkgevers.
     Bij gelijktijdige samenloop is er sprake van een werknemer met een WAO-uitkering die op het moment van uitval in dienst is bij twee werkgevers. De lasten van de arbeidsongeschikte werknemer worden dan naar rato van het individuele loon toegerekend aan beide werkgevers. Hierop bestaat één uitzondering. Indien een werknemer bij de ene werkgever uitvalt, maar bij de andere werkgever tegen hetzelfde loon blijft werken, krijgt deze tweede werkgever geen lasten doorberekend in zijn werkgeversrisicopercentage. Anders zou de naar-ratotoerekening ertoe leiden dat een deel van de uitkering ook aan de tweede werkgever zou worden toegerekend. Als de werknemer daarna ook bij de tweede werkgever uitvalt en de uitkering derhalve hoger wordt vastgesteld, wordt de nieuwe uitkering wél aan beide werkgevers naar rato van de loonsom toegerekend.

     Van volgtijdelijke samenloop is sprake indien een werknemer uit één dienstverband arbeidsongeschikt wordt en vervolgens, na indiensttreding bij een andere werkgever, later weer of in toenemende mate arbeidsongeschikt wordt. In het geval een werknemer arbeidsongeschikt wordt, voor zijn resterende verdiencapaciteit in dienst treedt bij een andere werkgever en vervolgens in toenemende mate arbeidsongeschikt wordt, worden de lasten als gevolg van de toegenomen arbeidsongeschiktheid toegerekend aan de eerste werkgever. In het geval een werknemer bij einde wachttijd geen uitkering krijgt of na toekenning van een uitkering volledig herstelt en hij in dienst treedt bij een andere werkgever bij wie hij dan arbeidsongeschikt wordt, ontstaat de volgende situatie. Als hij binnen vijf jaren arbeidsongeschikt wordt uit dezelfde oorzaak, worden de lasten eveneens toegerekend aan de eerste werkgever. Komt de arbeidsongeschiktheid voort uit andere oorzaak, dan worden de lasten toegerekend aan de laatste werkgever, bij wie de werknemer in dienst is.

     In de premiedifferentiatie worden ten slotte ook de uitkeringslasten van arbeidsongeschikte gelijkgestelde werknemers (de zogenaamde rariteiten, bedoeld in de artikelen 4 en 5 van de WAO) betrokken. De uitkeringslasten van deze werknemers worden met andere woorden op gelijke wijze meegenomen voor de bepaling van het gemiddelde c.q. individuele risico als de uitkeringslasten van andere werknemers.

2.2.3. Loonsom

     Ter bepaling van het werkgeversrisicopercentage, zowel van het gemiddelde risicopercentage als van het individuele risicopercentage van de werkgever, worden de arbeidsongeschiktheidslasten gerelateerd aan de loonsom. Deze loonsom is niet gelijk aan het premieplichtige inkomen op basis waarvan het gemiddelde percentage wordt vastgesteld. In de eerste plaats wordt voor de bepaling van het werkgeversrisicopercentage geen rekening gehouden met de premieplichtige uitkeringssom, dat is het totaal aan uitkeringen, waarover WAO-premie verschuldigd is. Een deel van de premie-inkomsten wordt gegenereerd over de totale premieplichtige uitkeringssom. Bij de berekening van het gemiddelde percentage en het rekenpercentage maakt de premieplichtige uitkeringssom daarom wel deel uit van het totale premieplichtige inkomen.
     Bij de vaststelling van het gemiddelde werkgeversrisicopercentage dient de premieplichtige uitkeringssom echter niet meegenomen te worden. Bovendien moet slechts worden uitgegaan van de totale premieplichtige loonsom van werkgevers waarvan de uitkeringslasten kunnen worden gematched. Het gemiddelde werkgeversrisicopercentage dient immers om het individuele werkgeversrisicopercentage tegen af te zetten. Bij het individuele werkgeversrisicopercentage worden slechts de toe te rekenen lasten meegenomen. Hiertoe behoren niet de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die vanuit een WW-situatie zijn ontstaan. Het meenemen van de premieplichtige uitkeringssom in het gemiddelde werkgeversrisicopercentage zou dit risico drukken, waardoor een minder zuivere vergelijking met het individuele werkgeversrisicopercentage zou ontstaan. Ook het meenemen van de loonsom van werkgevers die niet in de matching zijn betrokken, bijvoorbeeld starters, zou de vergelijking van het gemiddelde en individuele werkgeversrisicopercentage vertekenen.

     In de tweede plaats betreft het premieplichtige inkomen voor de vaststelling van het gemiddelde percentage het inkomen van het premiejaar, het jaar t derhalve; de loonsom op basis waarvan het werkgeversrisicopercentage wordt bepaald, heeft betrekking op een periode in het verleden, de referteperiode.

     Er is gekozen voor de gemiddelde loonsom van vijf jaren. Indien gekozen zou worden voor de loonsom van één bepaald refertejaar, bijvoorbeeld jaar t-2, zouden hieruit ongewenste effecten kunnen voortvloeien. In de eerste plaats kan de loonsom van jaar op jaar (aanzienlijke) schommelingen vertonen. Het relateren van de arbeidsongeschiktheidslasten in jaar t-2 van uitkeringen waarvan de duur van vijf jaren nog niet is verstreken, aan de loonsom van één jaar kan dan grote schokeffecten teweeg brengen. In de tweede plaats kan een werkgever in een refertejaar helemaal geen loonsom hebben, terwijl deze werkgever in het jaar waarin de premie betaald moet worden wel een loonsom heeft. Indien het werkgeversrisicopercentage zou worden bepaald op basis van de loonsom van één jaar, is het mogelijk dat deze werkgever, als gevolg van het ontbreken van een loonsom in dat ene jaar, als een niet langer bestaande werkgever wordt beschouwd en derhalve geen gedifferentieerde premie krijgt toegerekend.

     In tegenstelling tot de definitie van de arbeidsongeschiktheidslasten moet voor de bepaling van de gemiddelde loonsom worden uitgegaan van kalenderjaren. Administratief-technisch zou een met de definitie van de arbeidsongeschiktheidslasten corresponderende vaststelling van de referteperiode voor de loonsom veel te complex worden.
     De voor de bepaling van het werkgeversrisicopercentage noodzakelijke loonsom is de gemiddelde loonsom van de jaren t-6 tot en met t-2, met andere woorden de optelsom van de in dat jaar opgegeven loonsommen gedeeld door 5. Bij de vaststelling van het gemiddelde werkgeversrisicopercentage moet voor de loonsom van jaar t-2 worden uitgegaan van een raming. Op het moment van de vaststelling van het gemiddelde werkgeversrisicopercentage zijn immers nog niet alle loonsommen van individuele werkgevers definitief vastgesteld. Deze raming zal evenwel naar verwachting niet leiden tot grote afwijkingen van de definitief vastgestelde loonsom.
     Aangesloten wordt bij het premieloon volgens de Coördinatiewet Sociale Verzekeringen. De loonsommen betreffen de loonsommen die door de werkgever op de opgave aan de bedrijfsvereniging [zie UWV, red.] worden gedaan. De loonsom wordt gemaximeerd op het maximumpremieloon WAO.

     Indien arbeidsongeschiktheidsuitkeringen worden uitbetaald via de werkgever, dienen deze te worden uitgezonderd van de loonsom die een werkgever opgeeft aan de uitvoeringsinstelling. Indien deze uitkeringen niet uit de totale loonsom gedestilleerd zouden worden, zou dit een voordeel betekenen voor de werkgevers die deze uitkeringen zelf verstrekken ten opzichte van werkgevers die hiervoor niet kiezen. Immers, de totale loonsom van de eerstgenoemde groep is, bij eenzelfde aantal werknemers met eenzelfde loon, hoger dan van de laatstgenoemde groep, zodat voor de eerstgenoemde groep een lager arbeidsongeschiktheidsrisico resulteert dan voor de laatstgenoemde groep.
     Thans wordt in de totale loonsomopgave van een werkgever die de uitkeringen zelf verstrekt geen uitsplitsing aangebracht in loon aan werknemers en door de werkgever uitbetaalde uitkeringen. Voor de jaren vóór 1998 kan derhalve bij de berekening van het individuele werkgeversrisicopercentage voor deze werkgevers geen correctie worden aangebracht voor deze uitkeringen. Om deze reden wordt in de overgangsfase, met andere woorden voor de jaren voor 1998, uitgegaan van de totale loonsom van de desbetreffende werkgevers.
     Vanaf 1998 moet de uitsplitsing dus wel worden aangebracht. Deze uitsplitsing geschiedt op kasbasis.

2.2.4. Verschil tussen premie en risico

     Een werkgever krijgt een opslag of korting op het rekenpercentage. De hoogte van de opslag of korting wordt bepaald op basis van de vergelijking van het individuele en het gemiddelde werkgeversrisicopercentage.
     Het rekenpercentage wordt vastgesteld aan de hand van het gemiddelde percentage, rekening houdend met de in paragraaf 2.1 genoemde factoren. Zowel het gemiddelde percentage als het rekenpercentage hebben betrekking op de lasten die in het jaar van de premievaststelling (jaar t-1) voor het daaropvolgende jaar (jaar t) worden geraamd. De premievaststelling heeft met andere woorden betrekking op de verwachte lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komen.
     Het werkgeversrisicopercentage, zowel het individuele als het gemiddelde risico, hebben betrekking op gerealiseerde lasten in het verleden. In het jaar van premievaststelling zijn de lasten die zijn gerealiseerd in het daaraan voorafgaande jaar (jaar t-2), voor zover deze lasten betrekking hebben op uitkeringen waarvan de duur van vijf jaren nog niet is verstreken, bepalend voor de hoogte van het werkgeversrisicopercentage. Het gemiddelde risico en het gemiddelde percentage hoeven, als gevolg van het verschil in tijdvak dat in aanmerking wordt genomen, derhalve niet aan elkaar gelijk te zijn.

2.2.5. Hoogte van de opslag of korting

     De hoogte van de opslag of korting wordt bepaald door het verschil tussen het individuele risico van een werkgever en het gemiddelde risico. Uitgaande van het jaar waarin de premie wordt vastgesteld (jaar t-1) is zowel het gemiddelde risico als het individuele risico gedefinieerd als de uitkeringslasten zoals beschreven in paragraaf 2.2.2, gedeeld door de loonsom zoals weergegeven in paragraaf 2.2.3, vermenigvuldigd met 100. Dit risico is derhalve een percentage. Dit percentage wordt afgerond op twee cijfers achter de komma.

     De opslag of korting wordt dan berekend aan de hand van de volgende formule:

Pt, ok = Pris, ind - Pris, gem

waarbij:
Pt, ok de opslag of korting is voor het premiejaar;
Pris, ind het individuele werkgeversrisicopercentage is in de voor het premiejaar relevante referteperiode;
Pris, gem het gemiddelde werkgeversrisicopercentage is in de voor het premiejaar relevante referteperiode.

     De hoogte van de opslag of korting wordt dus bepaald door het verschil tussen het individuele werkgeversrisicopercentage en het gemiddelde werkgeversrisicopercentage.
     Een voorbeeld moge dit verduidelijken:
- een individuele werkgever heeft voor het premiejaar een individueel werkgeversrisicopercentage van 4,00%;
- het gemiddelde werkgeversrisicopercentage voor het premiejaar is 3,00%.
     Het verschil tussen het individuele en het gemiddelde werkgeversrisicopercentage is derhalve 1,00%; de nieuwe opslag voor de werkgever wordt derhalve 1,00%.

     De hoogte van de opslag of korting wordt jaarlijks door de uitvoeringsinstelling vastgesteld.

     De totale gedifferentieerde premie die de werkgever is verschuldigd, wordt bepaald aan de hand van de volgende formule:

Pt, ind = Pt, rek + Pt, ok

waarbij:
Pt, ind de totale gedifferentieerde premie is voor de individuele werkgever voor het premiejaar;
Pt, rek het rekenpercentage is voor het premiejaar.

2.3. Startende werkgevers, overgangen van onderneming en terugkerende werkgevers

a. Startende werkgever

     Voor startende werkgevers moet de individuele premie in de eerste jaren op een andere wijze worden vastgesteld. Een startende werkgever heeft immers geen individueel werkgeversrisicopercentage in de voor het premiejaar relevante referteperiode.
     Met betrekking tot de hoogte van de premie die een startende werkgever in rekening wordt gebracht, zijn twee opties mogelijk. De eerste optie is om de gedifferentieerde premie voor een startende werkgever gelijk te stellen aan het rekenpercentage. De startende werkgever krijgt derhalve geen opslag of korting. De tweede optie is om een startende werkgever wel een korting toe te rekenen. Het individuele werkgeversrisicopercentage wordt voor een startende werkgever fictief op 0% gesteld. Als gevolg van deze fictie krijgt de startende werkgever een forse korting op het rekenpercentage.
     De keuze om de gedifferentieerde premie voor een startende werkgever gelijk te stellen aan het rekenpercentage heeft de volgende voor- c.q nadelen:
     voordelen:
* de startende werkgever heeft geen concurrentievoordeel ten opzichte van zijn concurrenten. Het direct toekennen van een korting zou betekenen dat een startende werkgever direct op de laagst mogelijke premie en dus ten opzichte van zijn reeds bestaande concurrenten een voordeel krijgt;
* indien een startende werkgever direct een forse korting wordt toegerekend, betekent dit een extra stimulans om een onderneming te beëindigen en een nieuwe onderneming te starten om op deze wijze de reeds gegenereerde arbeidsongeschiktheidslasten te ontlopen. Deze stimulans wordt veel geringer indien een startende werkgever het rekenpercentage verschuldigd is;
* lasten van werkgevers die failliet zijn gegaan, moeten worden opgebracht door de overige werkgevers. Indien een startende werkgever (in feite de tegenhanger van een faillerende werkgever) het rekenpercentage verschuldigd is, wordt een deel van de lasten van failliet gegane werkgevers opgebracht door startende werkgevers. De verdiscontering van niet toe te rekenen lasten betekent in deze optie dus een geringere stijging van het rekenpercentage;
     nadeel:
* een startende werkgever heeft per definitie nog geen arbeidsongeschiktheidslasten gegenereerd. Indien hij wel het rekenpercentage verschuldigd is, betaalt hij mee aan de lasten van andere werkgevers. Dit kan een stimulans inhouden om direct eigenrisicodrager te worden.
     Bovenstaande voor- en nadelen afwegende verdient het de voorkeur om bij de vaststelling van de gedifferentieerde premie voor een startende werkgever een onderscheid te maken tussen grote en kleine werkgevers. Voor grote startende werkgevers wordt de gedifferentieerde premie gelijkgesteld aan het rekenpercentage. Deze werkgevers wordt met andere woorden het rekenpercentage in rekening gebracht. Voor grote startende werkgevers wegen de voordelen van het rekenpercentage zwaarder dan het genoemde nadeel. Dit nadeel is inherent aan een omslagstelsel. In een omslagstelsel zal immers altijd een zekere verevening van lasten blijven plaatsvinden.
     Voor kleine werkgevers gaat bovenstaande redenering niet op. Gezien hun risicoprofiel zullen kleine werkgevers nagenoeg altijd ofwel de minimumpremie hebben, ofwel de maximumpremie; nagenoeg geen enkele kleine werkgever heeft een gedifferentieerde premie op het gemiddelde niveau (dit komt uitgebreid aan de orde in hoofdstuk 3). Indeling op dit gemiddeld niveau ligt dan minder voor de hand. Voor kleine werkgevers geldt bovendien een minimumpremie die nooit gelijk is aan 0%. Het merendeel van de kleine werkgevers is deze minimumpremie verschuldigd. Uit concurrentieoogpunt ligt het meer voor de hand om de gedifferentieerde premie voor kleine startende werkgevers op de minimumpremie vast te stellen.

     Een startende grote werkgever is in het eerste jaar op basis van bovenstaande afweging een gedifferentieerde premie verschuldigd die gelijk is aan het rekenpercentage. Ook in het tweede en het derde jaar wordt voor deze werkgever het rekenpercentage in rekening gebracht. Dit is het gevolg van het feit dat ook in deze jaren voor deze werkgever nog geen individueel werkgeversrisicopercentage kan worden bepaald. Vanaf het derde jaar na arbeidsongeschiktheid, met andere woorden het vierde jaar na oprichting van de onderneming, wordt een opslag of korting berekend, conform de hierboven weergegeven methodiek, zij het dat het individueel werkgeversrisicopercentage slechts wordt bepaald op basis van één jaar. Vervolgens wordt de referteperiode steeds uitgebreid met één jaar, totdat ook voor deze werkgever het gebruikelijke regime geldt.
     Een voorbeeld moge bovenstaande verduidelijken. In onderstaande tabel is aangegeven hoe het risico van deze startende werkgever zich ontwikkelt.

Tabel 1. Fictief voorbeeld van de ontwikkeling van het risico van een startende werkgever in de jaren na aanvang van de onderneming:

     Een werkgever start in het jaar 2000. In dat jaar is de werkgever dus een premie verschuldigd. De voor het premiejaar 2000 relevante referteperiode is de periode 1993-1998 (de jaren t-2 tot en met t-7). In deze periode bestond de werkgever nog niet en is het risico derhalve nul. De werkgever krijgt in het jaar 2000 het rekenpercentage in rekening gebracht. In het jaar 2001 is de referteperiode weliswaar één jaar opgeschoven, maar betreft nog steeds een tijdvak waarin de werkgever niet bestond. Er is derhalve nog steeds geen risico en de werkgever krijgt ook in dit jaar dus nog het rekenpercentage. In het jaar 2002 heeft de werkgever nog steeds geen risico. In het jaar 2000 kunnen werknemers van deze werkgever voor het eerst ziek worden. Pas één jaar later kan de werkgever derhalve voor het eerst geconfronteerd worden met werknemers die een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen. Met andere woorden, in het jaar 2001 kunnen werknemers voor het eerst een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen. In het premiejaar 2002 wordt het jaar 2001 echter nog niet meegenomen in de referteperiode.
     Pas in 2003 treedt voor het eerst een risico op voor de werkgever. De werknemers die in het jaar 2000 ziek worden en in het jaar 2001 een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen, gaan vanaf 2003 meetellen in het werkgeversrisicopercentage. In de jaren daarna loopt het risico voor de werkgever op tot het structurele niveau.
     Een werkgever wordt als starter beschouwd indien hij in het jaar t-2 voor het eerst een loonsom heeft en over de voorgaande jaren geen loonsom heeft gehad dan wel indien hij in geen van de jaren van de referteperiode een loonsom heeft gehad.

     De opslag of korting die voor bovengenoemde werkgever vanaf het jaar 2003 moet worden bepaald, wordt vervolgens op overeenkomstige wijze bepaald als voor andere werkgevers, zij het met één uitzondering. Voor de hoogte van de opslag of korting is de vergelijking tussen het individuele risico en het gemiddelde risico relevant. Het individuele risico in het jaar 2003 betreft slechts de instroom van één jaar. Het gemiddelde risico echter heeft betrekking op de lasten van alle arbeidsongeschiktheidsuitkeringen waarvan de duur van vijf jaren nog niet is verstreken. Het gemiddelde risico zal derhalve altijd een stuk hoger liggen dan het individuele risico van deze startende werkgever.
     Om deze reden moet voor deze werkgever eveneens het individuele risico worden "opgehoogd" tot een periode van vijf jaren. Dit kan aan de hand van de verhouding van het totale gemiddelde risico en het gemiddelde risico van de referteperiode waarin de werkgever bestond. Indien de referteperiode van een werkgever feitelijk bijvoorbeeld nog maar één jaar omvat, wordt zijn werkgeversrisicopercentage vermenigvuldigd met de verhouding tussen het totale gemiddelde werkgeversrisicopercentage en het gemiddelde werkgeversrisicopercentage van één jaar. Dit werkgeversrisicopercentage is dan gedefinieerd als de uitkeringslasten die zijn opgekomen in het laatste jaar van de referteperiode, gedeeld door de gemiddelde premieplichtige loonsom van de referteperiode. Het gemiddelde werkgeversrisicopercentage van één jaar betreft dus de instroom van één jaar, het totale werkgeversrisicopercentage de instroom van vijf jaren.
     Strikt genomen bestaat er een verschil tussen een werkgever die in de jaren t-5, t-4 en t-2 werkgever was, maar in t-3 niet en een werkgever die in de jaren t-5, t-3 en t-2 werkgever was, maar in t-4 niet. Hoewel beide werkgevers in drie van de vijf voor de premiestelling in t relevante refertejaren werkgever waren, zouden voor beide werkgevers verschillende correctiefactoren berekend moeten worden. Dit zou echter leiden tot een zeer groot aantal correctiefactoren voor de uitvoeringsinstellingen. Aangezien er in de praktijk waarschijnlijk slechts een zeer gering verschil tussen beide bovenomschreven correctiefactoren zou optreden, is er gemakshalve voor gekozen dat slechts het aantal jaren dat een werkgever in de referteperiode bestond relevant is voor de hoogte van de correctiefactor en niet de jaren waarin deze bestond.

     De hierboven genoemde verhoudingsgetallen worden mutatis mutandis eveneens gehanteerd in de aanvangsjaren na invoering van het systeem van premiedifferentiatie. Hierop wordt in paragraaf 4.1 uitgebreid ingegaan.

     Ook voor werkgevers waarvoor om andere redenen de referteperiode niet volledig is, wordt op overeenkomstige wijze het individuele risico vastgesteld.

b. Overgang van een onderneming

     Ook bij een overgang van een onderneming worden afwijkende regels gesteld met betrekking tot de berekening van de hoogte van de opslag of korting. Bij de vaststelling of sprake is van een overgang van een onderneming wordt aangesloten bij de definitie van een overgang conform artikel 662 van Boek 7 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Daarbij gaat het in hoofdzaak om twee situaties.

     In de eerste plaats kan een werkgever zijn onderneming omzetten in een andere rechtspersoon. Hierbij kan worden gedacht aan de omzetting van een eenmansbedrijf of commanditaire vennootschap in een BV of NV De werkgever als zodanig zet de activiteiten voort, zij het in de vorm van een andere rechtspersoon. Indien een dergelijke onderneming zou worden beschouwd als een nieuwe, startende werkgever, zou dit betekenen dat geen rekening meer zou worden gehouden met de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die deze werkgever in het verleden heeft gegenereerd. Voor werkgevers die goed hebben gepresteerd, zou dit een fors nadeel betekenen: zij krijgen immers de korting die ze voorheen hadden niet langer doorberekend. Voor werkgevers die slecht presteerden, zou dit een stimulans kunnen betekenen om de onderneming om te zetten en op deze wijze de opslag te ontlopen.
     Om die reden is bepaald dat indien een onderneming die geheel of gedeeltelijk overgaat naar een andere werkgever deze werkgever de arbeidsongeschiktheidslasten behorend bij deze onderneming krijgt doorberekend. De hoogte van de opslag of korting wordt bepaald op de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die deze werkgever heeft gegenereerd vóór de omzetting. Op deze wijze heeft de omzetting geen invloed op de hoogte van de opslag of korting. Een zeer groot gedeelte van de omzettingen van ondernemingen heeft betrekking op dit soort "gladde" omzettingen. Het is voor de uitvoering meestal betrekkelijk eenvoudig om deze omzettingen vast te stellen.
     Bovenbeschreven methode wordt eveneens gehanteerd bij een doorstartende werkgever. Een werkgever die failliet gaat en vervolgens de activiteiten onder een andere naam voortzet, krijgt eveneens de oude arbeidsongeschiktheidsuitkeringen doorberekend. In dit soort gevallen is het voor de uitvoering moeilijker om te bepalen of sprake is van een doorstarter dan wel een nieuwe werkgever. Toch kan ook in deze gevallen vaak worden vastgesteld dat sprake is van een doorstartende werkgever, bijvoorbeeld aan de hand van het personeelsbestand. Indien niet kan worden vastgesteld of sprake is van een overgang van een onderneming, wordt de desbetreffende werkgever beschouwd als een startende werkgever en wordt de gedifferentieerde premie vastgesteld conform de regeling voor startende werkgevers.

     De tweede overgang van een onderneming betreft de overname, splitsing dan wel fusie van ondernemingen. Ook voor deze overgangen geldt het uitgangspunt dat de oude arbeidsongeschiktheidsuitkeringen worden doorberekend aan de nieuwe werkgever. Indien een werkgever een andere werkgever overneemt, worden de uitkeringen van de overgenomen werkgever toegerekend aan de overnemende werkgever. Neemt een werkgever een deel van een andere werkgever over, dan zal deze toerekening naar rato van de loonsom van de overgenomen werkgever dienen te geschieden. Bij splitsing of fusie worden de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen eveneens naar rato van de loonsommen van de oude onderdelen of werkgevers toegerekend.
     Indien sprake is van een gedeeltelijke overgang van de onderneming, wordt voor de vaststelling van het werkgeversrisicopercentage de totale last van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de oude werkgever die nog ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, toegerekend naar rato van het deel van de loonsom dat wordt overgenomen op het moment van overname. Dit dient ook in de jaren na de overname te worden berekend, steeds in dezelfde naar-ratoverhouding, totdat er geen arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de overgenomen werkgever meer ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komen. Dit betekent dat gedurende een aantal jaren afzonderlijk zal moeten worden geadministreerd welke arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de overgenomen werkgever nog ten laste van de Arbeidsongeschiktheidskas komen. Van deze totale last wordt dan steeds eenzelfde deel toegerekend aan de overnemende werkgever als op het moment van overname is vastgesteld.
     Indien sprake is van een gedeeltelijke overgang van de onderneming, wordt voor de vaststelling van het werkgeversrisicopercentage de totale last van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de oude onderneming die nog ten laste komen van de Arbeidsongeschiktheidskas, toegerekend naar rato van het deel van de loonsom dat wordt overgenomen op het moment van overname. Op het moment van overname wordt de arbeidsongeschiktheidslast van de overnemende onderneming dus verhoogd met een deel van de arbeidsongeschiktheidslasten van de overgenomen onderneming. Het gaat dan dus om de lasten in het jaar t-2. De overgenomen werknemers komen dan evenwel nog niet in de loonsom van de overnemende onderneming voor. Teneinde het nieuwe werkgeversrisicopercentage van de overnemende onderneming correct vast te stellen, moet ook de loonsom van de overnemende onderneming in het jaar t-2 worden verhoogd. De loonsom van de overgenomen onderneming in jaar t-2 wordt in dezelfde verhouding toebedeeld aan de loonsom van de overnemende onderneming in jaar t-2.
     De loonsom van de overnemende onderneming moet derhalve op eenzelfde wijze als in het jaar van overname worden verhoogd met een deel van de loonsom van de overgenomen onderneming, totdat de werknemers van de overgenomen onderneming feitelijk in de loonsom van de overnemende onderneming zijn opgenomen. Dit betekent dat deze naar-ratotoedeling van de loonsom alleen plaatsvindt in de periode voorafgaand aan de overgang zelf. Daarna wordt immers uitgegaan van de actuele, feitelijke loonsom van de overnemende onderneming.

     Bij de vaststelling of sprake is van een overgang van een onderneming wordt, zoals gezegd, aangesloten bij de definitie van een overgang conform artikel 7:662 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Op basis van dit artikel is een omvangrijke jurisprudentie beschikbaar met betrekking tot de vraag wanneer sprake is van een overgang van een onderneming.
     Bij dit soort overgangen moet de uitvoering bepalen welk deel van de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen moet worden toegerekend aan de nieuwe werkgever(s). Veelal zal dit dienen te gebeuren op basis van een naar-ratoberekening. Overgangen bij fusie, splitsing en overname zijn voor de uitvoering in veel gevallen moeilijker vast te stellen en de doorberekening van de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zal in deze gevallen lastiger te bepalen zijn. De uitvoeringsinstellingen hebben in het kader van de premiedifferentiatie in de Ziektewet evenwel enige ervaring opgedaan met deze overgangen. In het uiterste geval, wanneer niet is vast te stellen dat sprake is van een overgang, zal de nieuwe werkgever worden beschouwd als een startende werkgever dan wel zijn oude arbeidsongeschiktheidsuitkeringen behouden.

     De uitvoeringsinstelling stelt bij een overgang van een onderneming de nieuwe gedifferentieerde premie vast voor de nieuwe werkgever en houdt daarbij rekening met de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de oude werkgever(s). Dit kan in overleg met en op aangeven van de werkgever zelf, zoals in het verleden al vaak het geval was bij de premiedifferentiatie in de ZW bij omzetting van een onderneming in een andere rechtsvorm. De uitvoeringsinstelling kan ook zelf constateren dat sprake is van een overgang van een onderneming en een nieuwe gedifferentieerde premie vaststellen, rekening houdend met de oude arbeidsongeschiktheidslasten. Slechts in die gevallen waarin het niet meer naar redelijkheid mogelijk is om lasten van de oude arbeidsongeschiktheidsuitkeringen toe te delen, zal de nieuwe werkgever worden gezien als een startende werkgever.

     De nieuwe premie zal worden opgelegd vanaf het moment van de overgang van de onderneming.
     Het is onmogelijk gebleken om alle overgangen te traceren die hebben plaatsgevonden vanaf 1 januari 1993. Om deze reden is in de Pemba bepaald dat slechts die overgangen moeten worden meegenomen in de berekening van de gedifferentieerde premie die plaatsvinden na ingang van de Pemba.

c. Terugkerende werkgever

     Een werkgever die eigenrisicodrager wordt, neemt zijn arbeidsongeschiktheidslasten mee. Het is immers niet gewenst dat lasten op het collectief kunnen worden afgewenteld. Een werkgever die terugkeert in het publieke stelsel blijft zelf verantwoordelijk voor de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die hij heeft gegenereerd tijdens het eigenrisicodragerschap. Op deze wijze wordt mogelijke afwenteling op het collectief eveneens voorkomen. Indien een werkgever de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die hij heeft gegenereerd tijdens zijn eigenrisicodragerschap, zou kunnen meenemen naar het publieke stelsel, zou een kleine werkgever bij voorbeeld eigenrisicodrager kunnen worden en zich niet verzekeren. Zolang geen sprake is van een arbeidsongeschikte werknemer in zijn bedrijf zou hij derhalve geen kosten hebben. Op het moment dat hij voorziet dat een werknemer arbeidsongeschikt raakt, zou hij terug kunnen keren in het publieke stelsel en daar de bescherming van de maximumpremie genieten. Op deze wijze zou hij altijd kunnen profiteren van de maximumpremie, terwijl hij jarenlang geen minimumpremie heeft betaald. Er zou met andere woorden toch weer afwenteling op het collectief kunnen plaatsvinden. Hetzelfde, zij het in mindere mate, zou kunnen optreden bij grote werkgevers.

     Een werkgever die terugkeert naar het publieke stelsel blijft om bovengenoemde reden verantwoordelijk voor zijn arbeidsongeschiktheidslasten die vóór terugkeer zijn gegenereerd. De gedifferentieerde premie die deze werkgever wordt toegekend, wordt bij zijn terugkeer bepaald op basis van een individueel werkgeversrisicopercentage van 0%.

     Indien ten slotte een niet-eigenrisicodragende werkgever de onderneming van een eigenrisicodragende werkgever overneemt, worden de lasten van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die de eigenrisicodrager heeft gegenereerd eveneens niet meegenomen naar het publieke stelsel. De overnemende niet-eigenrisicodragende werkgever zal deze lasten zelf moeten dragen.

Hoofdstuk 3. Sturingsinstrumenten

3.1. Noodzaak tot onderscheid grote en kleine werkgevers

     Ten aanzien van de maximum- en minimumpremie die in het systeem van premiedifferentiatie worden gehanteerd, zal onderscheid worden gemaakt naar grootte van de werkgever. Voor kleine werkgevers zal een andere maximum- en minimumpremie worden vastgesteld dan voor grote werkgevers.
     De reden om voor kleine werkgevers een andere maximum- en minimumpremie vast te stellen dan voor grote werkgevers is gelegen in het verschil in risicoprofiel dat beide categorieën werkgevers hebben. Kleine werkgevers hebben veelal gedurende een lange periode geen enkele werknemer die arbeidsongeschikt wordt in de zin van de WAO, zij hebben derhalve doorgaans een werkgeversrisicopercentage van 0%. In het geval echter één werknemer recht krijgt op een WAO-uitkering zal het werkgeversrisicopercentage van een kleine werkgever in één keer (zeer) hoog worden. Slaagt de werkgever (of de uitvoeringsinstelling) er niet in deze arbeidsongeschikte werknemer te reïntegreren, dan houdt de kleine werkgever gedurende vijf jaren dit hoge risico. De mogelijkheden voor een kleine werkgever om een arbeidsongeschikte werknemer te reïntegreren in de eigen onderneming zijn geringer dan voor een grote werkgever. Een kleine werkgever zal daarom afhankelijker zijn van de inspanningen van anderen om deze werknemer elders te reïntegreren.
     Een grote werkgever kent een veel stabieler risicoprofiel. Deze categorie werkgevers wordt nagenoeg ieder jaar wel geconfronteerd met werknemers die arbeidsongeschikt worden. Een werkgeversrisicopercentage van 0%, alsmede extreem hoge werkgeversrisicopercentages zullen voor deze werkgevers eerder uitzondering als regel vormen.
     Het verschil in de gevolgen bij arbeidsongeschiktheid van één werknemer voor de hoogte van de premie voor werkgevers kan als volgt worden aangetoond. Stel dat de invalideringsfrequentie 1% is en dat deze onafhankelijk is van de omvang van de onderneming. Een werkgever met 100 werknemers heeft dan gemiddeld per jaar 1 arbeidsongeschikte werknemer. Honderd werkgevers met elk 1 werknemer hebben gemiddeld ook 1 arbeidsongeschikte werknemer. Er zijn dan echter 99 werkgevers zonder een arbeidsongeschikte werknemer en maar 1 werkgever met 1 arbeidsongeschikte werknemer.
     De gevolgen van het ontstaan van één arbeidsongeschikte voor het werkgeversrisicopercentage en de premie zijn ook afhankelijk van de omvang van de werkgever. In onderstaande tabel is de samenhang weergegeven tussen de premie en de omvang van een werkgever waar eenmalig een volledig arbeidsongeschikte werknemer ontstaat. Hierbij is verondersteld dat gedurende vijf volle kalenderjaren de jaarlijkse lasten gelijk zijn aan 70% van het gemiddelde premieplichtige loon van die werkgever en dat de werkgever daarvoor een werkgeversrisicopercentage van 0% had. Bovendien is verondersteld dat de werkgever de vrijgekomen arbeidsplaats weer bezet en dat er geen minimum- en maximumpremies zijn.

Tabel 2. De relatie tussen ondernemingsgrootte en de te betalen premie bij een eenmalig opkomen van één arbeidsongeschikte werknemer in jaar 1: