BESLUIT van 16 augustus 2006, houdende regels ter uitvoering van de Wet werk en bijstand (Besluit Wwb 2007)

     WIJ BEATRIX, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

     Op de voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 3 juli 2006, Directie Werk en Bijstand, nr. W&B/SFI/ 06/54989;
     Gelet op de artikelen 40, eerste lid, 69, tweede en derde lid, 70, tweede en derde lid, 73, derde lid, en 74, derde lid, van de Wet werk en bijstand;
     De Raad van State gehoord (advies van 13 juli 2006, nr. W12.06.0264/IV);
     Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 8 augustus 2006, nr. W&B/SFI/06/62412;

     Hebben goedgevonden en verstaan:

§ 1.  Algemene bepalingen

Art. 1. Begripsbepalingen
In dit besluit wordt verstaan onder:
a. wet: Wet werk en bijstand;
b. Ioaw: Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers;
c. Ioaz: Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen;
d. Bbz 2004: Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004;
e. WIJ: Wet investeren in jongeren; ¹
f. uitkering: de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, inclusief een uitkering voor de kosten van de door het college toegekende algemene bijstand aan zelfstandigen als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onderdeel b, van het Bbz 2004;
g. gemeentelijke lasten op grond van de Wwb: de lasten in het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, volgens de verantwoordingsinformatie, bedoeld in artikel 17a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, in verband met de door het college toegekende algemene bijstand op grond van de wet, vermenigvuldigd met het aantal huishoudens waarvan de referentiepersoon tot de leeftijdscategorie van 15 tot en met 64 jaar behoort, in de gemeente op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, gedeeld door het aantal dergelijke huishoudens in de gemeente op 1 januari van het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld;
h. gemeentelijke lasten op grond van de WIJ: de lasten in het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, volgens de verantwoordingsinformatie, bedoeld in artikel 17a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, in verband met de door het college toegekende inkomensvoorzieningen op grond van de WIJ, vermenigvuldigd met het aantal huishoudens waarvan de referentiepersoon tot de leeftijdscategorie van 15 tot en met 64 jaar behoort, in de gemeente op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, gedeeld door het aantal dergelijke huishoudens in de gemeente op 1 januari van het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld;
i. gemeentelijke lasten op grond van de Ioaw: de lasten in het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, volgens de verantwoordingsinformatie, bedoeld in artikel 17a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, in verband met de door het college toegekende uitkeringen voor uitkeringen op grond van de Ioaw, vermenigvuldigd met het aantal huishoudens waarvan de referentiepersoon tot de leeftijdscategorie van 15 tot en met 64 jaar behoort, in de gemeente op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, gedeeld door het aantal dergelijke huishoudens in de gemeente op 1 januari van het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld;
j. gemeentelijke lasten op grond van de Ioaz: de lasten in het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, volgens de verantwoordingsinformatie, bedoeld in artikel 17a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, in verband met de door het college toegekende uitkeringen voor uitkeringen op grond van de Ioaz, vermenigvuldigd met het aantal huishoudens waarvan de referentiepersoon tot de leeftijdscategorie van 15 tot en met 64 jaar behoort, in de gemeente op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, gedeeld door het aantal dergelijke huishoudens in de gemeente op 1 januari van het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld;
k. gemeentelijke lasten op grond van het Bbz 2004: de lasten in het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, volgens de verantwoordingsinformatie, bedoeld in artikel 17a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, in verband met de door het college toegekende algemene bijstand verleend aan zelfstandigen als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onderdeel b, van het Bbz 2004, vermenigvuldigd met het aantal huishoudens waarvan de referentiepersoon tot de leeftijdscategorie van 15 tot en met 64 jaar behoort, in de gemeente op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, gedeeld door het aantal dergelijke huishoudens in de gemeente op 1 januari van het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld;
l. toetsingscommissie: de toetsingscommissie Wet werk en bijstand, bedoeld in artikel 73 van de wet.

1. Volgens de redfactie dient onderdeel e te vervallen, onder verlettering van de onderdelen f tot en met l tot onderdelen e tot en met k.

§ 2.  Uitkering

Art. 2. Vervallen.

Art. 3. Vervallen.

Art. 4. Berekening bedrag uitkering en inwonertal gemeenten
-1. De uitkering voor een gemeente wordt berekend aan de hand van de volgende formule:
U = (G / TG) x (TBWwb + TBIoaw + TBIoaz + TBBbz + TBMAU)
waarbij:
a. U de uitkering voor de gemeente is;
b. G de budgetgrondslag is van de gemeente;
c. TG het totaal van de budgetgrondslagen is voor alle gemeenten samen;
d. TBWwb het totale bedrag is dat beschikbaar is voor algemene bijstand;
e. TBIoaw het totale bedrag is dat beschikbaar is voor uitkeringen op grond van de Ioaw;
f. TBIoaz het totale bedrag is dat beschikbaar is voor uitkeringen op grond van de Ioaz;
g. TBBbz het totale bedrag is dat beschikbaar is voor algemene bijstand ten behoeve van startende ondernemers op grond van het Bbz 2004;
h. TBMAU het totale bedrag is dat in een jaar nodig is voor de meerjarige aanvullende uitkeringen, bedoeld in artikel 10c.
-2. De budgetgrondslag wordt verschillend berekend voor gemeenten met:
a. 25 000 of minder inwoners;
b. meer dan 25 000 en minder dan 40 000 inwoners;
c. 40 000 of meer inwoners.
-3. Voor de vaststelling van het aantal inwoners, bedoeld in het tweede lid, geldt als peildatum 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor de uitkering wordt vastgesteld.
-4. Het aantal inwoners wordt ontleend aan de statistiek "Demografische kerncijfers per gemeente" van het Centraal bureau voor de statistiek.
-5. Het totale bedrag dat in een kalenderjaar nodig is voor meerjarige aanvullende uitkeringen, bedoeld in artikel 10c, wordt in mindering gebracht op de uitkering aan gemeenten waarvan de budgetgrondslag wordt berekend op grond van artikel 6 of artikel 7. Het bedrag dat in mindering wordt gebracht, wordt berekend aan de hand van de volgende formule:
B = TBMAU * [(m * U) / som(m * U)]
waarbij:
a. B het bedrag is dat van de uitkering aan een gemeente met meer dan 25 000 inwoners wordt afgetrokken;
b. TBMAU het bedrag is dat in één jaar aan meerjarige aanvullende uitkeringen wordt uitgekeerd;
c. m is:
1º. 1, indien de budgetgrondslag wordt berekend op grond van artikel 7; of
2º. het aantal inwoners in de gemeente, verminderd met 25 000 en vervolgens gedeeld door 15 000, indien de budgetgrondslag wordt berekend op grond van artikel 6;
d. U de uitkering voor de gemeente is;
e. Som(m * U) de optelsom is van (m * U) van alle gemeenten met meer dan 25 000 inwoners.

Art. 5. Berekening budgetgrondslag kleine gemeenten
Voor gemeenten met 25 000 inwoners of minder is de budgetgrondslag gelijk aan de som van de gemeentelijke lasten op grond van de Wwb, de gemeentelijke lasten op grond van de WIJ, de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaw, de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaz en de gemeentelijke lasten op grond van het Bbz 2004.

Art. 6. Berekening budgetgrondslag middelgrote gemeenten
Voor gemeenten met meer dan 25.000 en minder dan 40.000 inwoners wordt de budgetgrondslag bepaald aan de hand van de volgende formule:
G = m x O + (1 - m) x (KWwb + KWIJ + KIoaw + KIoaz + KBbz)
waarbij:
a. G de budgetgrondslag van de gemeente is;
b. m het aantal inwoners in de gemeente is, verminderd met 25 000 en vervolgens gedeeld door 15 000;
c. O de objectief vastgestelde kosten, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, zijn, vermeerderd met de objectief vastgestelde kosten voor algemene bijstand ten behoeve van startende ondernemers op grond van het Bbz 2004;
d. KWwb de gemeentelijke op grond van de Wwb zijn;
e. KWIJ de gemeente lasten op grond van de WIJ zijn;
f. KIoaw de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaw zijn;
g. KIoaz de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaz zijn;
h. KBbz de gemeentelijke lasten op grond van het Bbz 2004 zijn.

Art. 7. Berekening budgetgrondslag grote gemeenten
Voor gemeenten met 40 000 inwoners of meer is de budgetgrondslag gelijk aan de objectief vastgestelde kosten, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, vermeerderd met de objectief vastgestelde kosten voor algemene bijstand ten behoeve van startende ondernemers op grond van het Bbz 2004.

Art. 8. Objectief verdeelmodel en macrobudget
-1. Aan de hand van het verdeelmodel dat is opgenomen in de bijlage bij dit besluit worden de objectief vastgestelde kosten, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, en voor algemene bijstand ten behoeve van startende ondernemers op grond van het Bbz 2004 vastgesteld.
-2. Het totale bedrag dat beschikbaar is voor de uitkering aan de gemeenten betreft: TBWwb + TBIoaw + TBIoaz + TBBbz.
-3. Jaarlijks worden bij ministeriële regeling voor de verdeelmaatstaven in de bijlage bij dit besluit de peiljaren, de peildata en de gewichten vastgesteld. [RW]
-4. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld voor artikel 4, eerste lid, artikel 5, artikel 6, artikel 7 en het objectief verdeelmodel, dat is opgenomen in de bijlage bij dit besluit, ter voorkoming van onvoorziene en ongewenste verdeeleffecten.

Art. 8a. Te late indiening verantwoordingsinformatie
-1. Indien van een gemeente de bijlage bij de jaarrekening met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen, bedoeld in artikel 58a, eerste lid, van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, voor zover deze betrekking heeft op de uitvoering van de wet, de WIJ, de Ioaw, de Ioaz en het Bbz 2004 over het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, en de daarbij behorende verklaring van de accountant door Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties niet is ontvangen uiterlijk op 15 augustus van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, wordt voor de toepassing van de artikelen 4, eerste lid, 5 en 6, onderdeel c, voor de gemeentelijke lasten op grond van de Wwb, de gemeentelijke lasten op grond van de WIJ, de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaw, de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaz en de gemeentelijke lasten op grond van het Bbz 2004 uitgegaan van het jaar drie jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld met correctie van deze gegevens in verband met de prijsontwikkeling en de ontwikkeling van het bijstandsvolume.
-2. Bij ministeriële regeling wordt een correctiefactor bij de toepassing van het eerste lid vastgelegd.

Art. 8b. Gemeenschappelijke regelingen
-1. Indien artikel 8b van de wet onderscheidenlijk artikel 10 van de WIJ, artikel 40 van de Ioaw en artikel 40 van de Ioaz van toepassing is, kan voor de toepassing van de artikelen 4, eerste lid, 5 en 6 voor:
a. de gemeentelijke lasten op grond van de Wwb;
b. de gemeentelijke lasten op grond van de WIJ;
c. de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaw;
d. de gemeentelijke lasten op grond van de Ioaz; en
e. de gemeentelijke lasten op grond van het Bbz 2004;
de informatie in aanmerking worden genomen die het openbaar lichaam heeft verantwoord over het jaar twee jaar voorafgaand aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld. De eerste zin is slechts van toepassing indien de bedoelde informatie is vastgesteld overeenkomstig artikel 34a van de Wet gemeenschappelijke regelingen.
-2. Indien van een openbaar lichaam de verantwoordingsinformatie, bedoeld in het eerste lid, voor zover deze betrekking heeft op de uitvoering van de wet, de WIJ, de Ioaw, de Ioaz en het Bbz 2004 over het jaar dat twee jaar voorafgaat aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, en de daarbij behorende verklaring van de accountant door Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties niet is ontvangen uiterlijk op 15 augustus van het jaar dat voorafgaat aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, is artikel 8a van overeenkomstige toepassing. In dat geval wordt voor de ontbrekende informatie uitgegaan van de verantwoordingsinformatie van het openbaar lichaam over het jaar dat drie jaar voorafgaat aan het jaar waarover de uitkering wordt vastgesteld, indien die verantwoordingsinformatie door Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is ontvangen.

§ 3.  Incidentele en meerjarige aanvullende uitkering

Art. 9. Toetsingscommissie
De toetsingscommissie bestaat uit een voorzitter en vier leden. Onze Minister benoemt de voorzitter en de leden, die tevens door hem kunnen worden geschorst en ontslagen.

Art. 10. Verzoek incidentele aanvullende uitkering
-1. Een incidentele aanvullende uitkering wordt slechts toegekend, voor zover:
a. voldaan is aan bij ministeriële regeling te stellen vormvoorschriften;
b. de gemaakte kosten, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, de verstrekte uitkering met minimaal 10% overstijgen;
c. de uitkomst van de beoordeling van het effect van de arbeidsmarkt en van het gevoerde gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan alsmede de rechtmatige uitvoering van de wet daartoe aanleiding geeft.
-2. De toetsingscommissie beoordeelt of een verzoek tot een incidentele aanvullende uitkering voldoet aan de in het eerste lid genoemde voorwaarden en adviseert Onze Minister. Indien de toetsingscommissie van oordeel is dat een gemeente in aanmerking komt voor een incidentele aanvullende uitkering, is de hoogte van deze uitkering gelijk aan het verschil tussen de werkelijk gemaakte kosten als bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet en 110% van de verstrekte uitkering.
-3. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld met betrekking tot het eerste lid, onderdeel b en c, en het tweede lid, waarbij voor gemeenten tot maximaal 40 000 inwoners een afwijkende invulling kan worden gegeven van het eerste lid, onderdeel c.
-4. Een verzoek tot een incidentele aanvullende uitkering wordt in ieder geval afgewezen, indien:
a. Onze Minister een aanwijzing als bedoeld in artikel 76, derde lid, van de wet heeft gegeven; of
b. in elk van de drie kalenderjaren voorafgaande aan het kalenderjaar waarop het verzoek betrekking heeft de gemaakte kosten de verstrekte uitkering met minimaal het in artikel 10a, eerste lid, onderdeel c, bedoelde percentage overstijgen.
-5. Het vierde lid, onderdeel b, is niet van toepassing op gemeenten:
a. waarvoor de budgetgrondslag in ten minste één van de drie kalenderjaren voorafgaande aan het kalenderjaar waarop het verzoek betrekking heeft, berekend is op grond van artikel 5; of
b. wier verzoek tot een meerjarige aanvullende uitkering is afgewezen vanwege het enkele feit dat niet is voldaan aan het vereiste, genoemd in artikel 10a, eerste lid, onderdeel e.
-6. Het vierde lid, onderdeel b, is evenmin van toepassing op gemeenten wier verzoek tot een meerjarige aanvullende uitkering is afgewezen vanwege het feit dat het tekort niet is veroorzaakt door een stoornis in het objectief verdeelmodel. De incidentele aanvullende uitkering kan in dit geval jaarlijks worden aangevraagd voor de kalenderjaren waarop het verzoek tot een meerjarige aanvullende uitkering als bedoeld in artikel 10a, tweede lid, betrekking had.

Art. 10a. Verzoek meerjarige aanvullende uitkering
-1. Tot een inhoudelijke beoordeling van een verzoek om een meerjarige aanvullende uitkering wordt overgegaan nadat de toetsingscommissie heeft vastgesteld dat:
a. voldaan is aan bij ministeriële regeling te stellen vormvoorschriften;
b. de budgetgrondslag over elk van de drie kalenderjaren voorafgaande aan het kalenderjaar waarin het verzoek tot een meerjarige aanvullende uitkering wordt ingediend, berekend is op grond van artikel 6 of artikel 7;
c. in elk van de drie kalenderjaren voorafgaande aan het kalenderjaar waarin het verzoek, bedoeld in onderdeel b, wordt ingediend de gemaakte kosten, bedoeld in artikel 69, eerste lid, van de wet, de verstrekte uitkering met minimaal 2,5% plus een bij ministeriële regeling vast te stellen percentage voor elk van die drie kalenderjaren overstijgen;
d. het aannemelijk is dat een overstijging als bedoeld in onderdeel c niet geheel het gevolg is van het gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan;
e. het aannemelijk is dat een overstijging als bedoeld in onderdeel c zich zal voordoen in het kalenderjaar waarin het verzoek, bedoeld in onderdeel b, wordt ingediend en de twee daaropvolgende kalenderjaren;
f. het college een analyserapport heeft opgesteld over de mogelijke oorzaken van de overstijgingen, bedoeld in onderdeel c, en een overzicht heeft toegevoegd van de genomen en eventueel nog te treffen maatregelen ter verbetering van het gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan;
g. de gemeenteraad heeft ingestemd met indiening van het verzoek, bedoeld in onderdeel b.
-2. De meerjarige aanvullende uitkering ziet op het kalenderjaar waarin het verzoek, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, wordt ingediend en de twee daaropvolgende kalenderjaren.
-3. Indien de toetsingscommissie van oordeel is dat niet voldaan is aan de vereisten, genoemd in het eerste lid, adviseert de toetsingscommissie Onze Minister geen meerjarige aanvullende uitkering toe te kennen.

Art. 10b. Beoordeling kwaliteit gemeentelijke uitvoering
-1. In verband met de beoordeling van het verzoek om een meerjarige aanvullende uitkering, bedoeld in artikel 10a, schakelt de toetsingscommissie de Inspectie Werk en Inkomen in om een onderzoek in te stellen naar de mogelijke oorzaken van de overstijging van de kosten, bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onderdeel c, en de maatregelen die het betrokken college treft om de overstijging in de toekomst te voorkomen.
-2. Indien naar het oordeel van de toetsingscommissie het meerjarig tekort op grond waarvan het college om een aanvullende uitkering verzoekt mede het gevolg is van het gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan, adviseert de toetsingscommissie Onze Minister de gevraagde meerjarige aanvullende uitkering slechts toe te kennen indien de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, naar het oordeel van de toetsingscommissie toereikend zijn en blijkt dat de gemeenteraad met deze maatregelen heeft ingestemd.
-3. Indien de toetsingscommissie van oordeel is dat het tekort geheel het gevolg is van het gemeentelijk beleid of de uitvoering daarvan, adviseert de toetsingscommissie Onze Minister geen meerjarige aanvullende uitkering toe te kennen.

Art. 10c. Hoogte meerjarige aanvullende uitkering
-1. Voor de toepassing van dit artikel wordt verstaan onder:
a. overstijging: de overstijging, bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onderdeel c;
b. verzoek: het verzoek, bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onderdeel b.
-2. De meerjarige aanvullende uitkering bestaat uit drie delen: U(1), U(2) en U(3), waarbij:
a. U(1) staat voor het deel van de meerjarige aanvullende uitkering dat ziet op het kalenderjaar waarin het verzoek wordt ingediend;
b. U(2) staat voor het deel van de meerjarige aanvullende uitkering dat ziet op het kalenderjaar volgend op het kalenderjaar waarop U(1) ziet;
c. U(3) staat voor het deel van de meerjarige aanvullende uitkering dat ziet op het kalenderjaar volgend op het kalenderjaar waarop U(2) ziet.
-3. De hoogte van U(1), U(2) respectievelijk U(3) is gelijk aan:
(A - B) x m
waarbij:
a. A staat voor de werkelijk gemaakte kosten in het kalenderjaar waarop het desbetreffende deel van de meerjarige aanvullende uitkering betrekking heeft;
b. B staat voor:
1º. 102,5% plus een bij ministeriële regeling vast te stellen percentage van de uitkering, indien de overstijging niet mede het gevolg is van het gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan;
2º. 105% plus een bij ministeriële regeling vast te stellen percentage van de uitkering, indien de overstijging gedeeltelijk het gevolg is van het gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan; dan wel
3º. 107,5% plus een bij ministeriële regeling vast te stellen percentage van de uitkering, indien de overstijging bijna uitsluitend het gevolg is van het gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan;
c. m staat voor:
1º. 1, indien de budgetgrondslag in het kalenderjaar waarop het desbetreffende deel van de meerjarige aanvullende uitkering betrekking heeft, berekend is op grond van artikel 7; dan wel
2º. het aantal inwoners in de gemeente, verminderd met 25 000 en vervolgens gedeeld door 15 000, indien de budgetgrondslag in het kalenderjaar waarop het desbetreffende deel van de meerjarige aanvullende uitkering betrekking heeft, berekend is op grond van artikel 6.
-4. De in het derde lid bedoelde uitkering is ten minste gelijk aan het verschil tussen A en 110% van de over het betreffende kalenderjaar toegekende uitkering als bedoeld in artikel 69 van de wet.
-5. Onze Minister kan van het derde lid afwijken voor zover toepassing gelet op het belang dat de artikelen 10a, 10b en 10d beogen te beschermen, zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

Art. 10d. Aanpassing berekeningen meerjarige aanvullende uitkering
Bij een wijziging van de gemeentelijke indeling of een grenscorrectie als bedoeld in de Wet algemene regels herindeling worden de gegevens waarmee de berekeningen op grond van de artikelen 10a, eerste lid, onderdeel c, en 10c worden uitgevoerd, vastgesteld op basis van een redelijke schatting van de toestand van die gegevens zoals die zou zijn geweest als de wijziging op de datum waarop die gegevens betrekking hebben reeds was ingegaan.

§ 4.  Overige en slotbepalingen

Art. 11. Adreslozen
-1. Voor de verlening van bijstand op grond van de wet aan belanghebbenden zonder adres als bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens worden aangewezen:
a. de gemeenten opgenomen in de bijlage, onder A, van het bijlage, onder A, van het Besluit maatschappelijke ondersteuning; en
b. de centrumgemeenten voor maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid, bedoeld in artikel 1, onderdeel f, van het Besluit brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid.
-2. De bijstand, bedoeld in het eerste lid, wordt verleend door het college van de gemeente waar de belanghebbende zich op het moment van zijn aanvraag bevindt.

Art. 11a. Vervallen.

Art. 12. Het Besluit uitkeringen gemeenten Ioaw en Ioaz
In de artikelen 2 en 3 van het Besluit uitkeringen gemeenten Ioaw en Ioaz wordt "2003" telkens vervangen door: 2004.

Art. 13. Intrekking Besluit Wwb
Het Besluit Wwb wordt ingetrokken.

Art. 13a. Evaluatie
Onze Minister zendt binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de artikelen 10a, 10b, 10c en 10d aan de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze artikelen in de praktijk.

Art. 14. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 januari 2007.

Art. 15. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit Wwb 2007.

     Lasten en bevelen dat dit besluit en de bijlagen met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zullen worden geplaatst.

’s-Gravenhage, 16 augustus 2006

BEATRIX

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H.A.L. van Hoof

Uitgegeven de negenentwintigste augustus 2006
De Staatssecretaris van Justitie,
J.P.H. Donner

BIJLAGE

behorende bij artikel 8 van het Besluit Wwb 2007

Objectief verdeelmodel

     Bij de berekening van de budgetten voor uitkeringen aan personen jonger dan 65 jaar wordt voor elke gemeente een budgetgrondslag berekend. Voor de gemeenten met 25 000 inwoners of minder is dit het historisch bepaalde budget: de lasten, opgeschaald met de groei in huishoudens. Bij de berekening van de budgetten voor uitkeringen aan personen jonger dan 65 jaar voor gemeenten met meer dan 25 000 inwoners (artikelen 6 en 7) wordt gebruik gemaakt van objectief vastgestelde gemeentelijke uitkeringskosten. Deze objectieve gemeentelijke uitkeringskosten worden, op grond van artikel 8, eerste lid, vastgesteld aan de hand van een zogenoemd objectief verdeelmodel. Dit objectief verdeelmodel is opgenomen in deze bijlage.
     Voor gemeenten tussen de 25 000 en 40 000 inwoners worden de budgetten niet geheel vastgesteld op basis van de uitkomsten van het objectieve verdeelmodel. Voor deze categorie wordt zowel het historisch als het objectief bepaalde budget berekend. De budgetgrondslag voor deze categorie wordt vervolgens vastgesteld als een gewogen gemiddelde van deze twee budgetten, waarbij het gewicht afhankelijk is van het aantal inwoners boven de 25 000.
     De budgetgrondslagen worden voor alle gemeenten opgeteld. Door voor elke gemeente de grondslag te delen door het totaal van de grondslagen wordt het aandeel dat de gemeente heeft in het macrobudget bepaald.
     De objectieve uitkeringskosten van gemeenten met meer dan 25 000 inwoners worden vastgesteld met behulp van veertien verdeelmaatstaven met bijbehorende bedragen.
     Onderdeel A van deze bijlage geeft informatie over de verdeelmaatstaven:
- een beschrijving van de verdeelmaatstaven;
- de bron die per gemeente het aantal eenheden per verdeelmaatstaf levert (onder eenheid wordt de meeteenheid verstaan waarin de verdeelmaatstaf wordt uitgedrukt, zoals percentage, aandeel e.d.); ¹
- het peiljaar waarop dit aantal betrekking heeft en de gewichten per verdeelmaatstaf worden bij ministeriële regeling vastgesteld.
     Onderdeel B geeft aan hoe het beleidsmatig indammen van herverdeeleffecten plaatsvindt.

1. In de tabel die in onderdeel A is opgenomen, staan de eenheden tussen haakjes vermeld.

Berekeningswijze objectief vastgestelde gemeentelijke uitkeringskosten

     Het bedrag aan objectief vastgestelde uitkeringskosten van een gemeente ten behoeve van personen jonger dan 65 jaar wordt verkregen door eerst de kosten per huishouden van de gemeentelijke bevolking (waarvan de referentiepersoon ¹ een leeftijd heeft van 15 tot en met 64 jaar) te bepalen en daarna deze kosten te vermenigvuldigen met het aantal huishoudens van de gemeente van 15 tot en met 64 jaar.
     De kosten per huishouden worden berekend door het aantal eenheden per verdeelmaatstaf voor die gemeente te vermenigvuldigen met het gewicht per eenheid. Als bijvoorbeeld de bevolking van gemeente X van 15 tot en met 64 jaar voor 28,2% bestaat uit huishoudens met een laag inkomen, dan wordt dit getal (28,2 = het aantal van de eenheid) vermenigvuldigd met het bij deze verdeelmaatstaf genoemde gewicht. Zo wordt voor elke verdeelmaatstaf het voor gemeente X geldend aantal eenheden vermenigvuldigd met het bijbehorende gewicht per eenheid. De optelling van de resulterende bedragen geeft, met de toevoeging van een basisbedrag, de objectief vastgestelde uitkeringskosten per huishouden (van 15 tot en met 64 jaar) van gemeente X. Het basisbedrag is het bedrag dat voor iedere gemeente met meer dan 25 000 inwoners dezelfde waarde heeft.

1. Hiermee wordt aangesloten bij de definitie van het CBS.

A. Verdeelmaatstaven

     Het schema geeft de verdeelmaatstaven weer en de factoren op basis waarvan de eenheden van die verdeelmaatstaven worden vastgesteld. Zo staat bijvoorbeeld niet alleen de verdeelmaatstaf "lage inkomens" vermeld, maar ook "huishoudens van 15-64 jaar met inkomen" om het aantal in de bij deze verdeelmaatstaf behorende eenheid, "het percentage van huishoudens van 15-64 jaar met inkomen", te kunnen uitdrukken.

Tabel 1. Gegevensdefinities verdeelmodel voor de 25 000+-gemeenten:

1. Ongewogen driejaarsgemiddelde van het percentage lage inkomens.
2. Driejaarsgemiddelde.

 
Vaststelling aantal eenheden per verdeelmaatstaf

1. Bij de vaststelling van de objectieve gemeentelijke kosten voor bijstand en uitkeringen inkomensvoorzieningen, bedoeld in artikel 8, worden de verdeelmaatstaven gehanteerd die hierboven zijn omschreven. De budgetberekening geschiedt op grond van de cijfers zoals die op 15 augustus bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beschikbaar zijn. Indien deze cijfers na deze datum nog wijzigen om andere redenen dan evidente fouten (bijvoorbeeld door toepassing van een alternatieve meetmethode of nagekomen informatie), dan zullen de budgetten hiervoor niet worden aangepast.
2. Bij de vaststelling van de objectieve gemeentelijke uitkeringskosten wordt het aantal eenheden per verdeelmaatstaf ontleend aan de opgave van het als bron vermelde orgaan of de vermelde instantie.
3. Bij vaststelling van het aantal eenheden per verdeelmaatstaf gaat de minister uit van de op het moment van vaststelling door het parlement goedgekeurde indeling van gemeenten voor het jaar waarvoor de uitkering wordt vastgesteld.
4. Bij verandering van de gemeentelijke indeling voor het jaar waarvoor de uitkering wordt vastgesteld na het moment van vaststelling van de uitkering stelt de minister voor de nieuwe gemeenten het aantal eenheden vast op basis van een redelijke schatting van de toestand zoals die op het moment van vaststelling zou zijn geweest als de instelling of de wijziging op die datum reeds was ingegaan.

     De bedragen per eenheid voor het model voor de gemeenten met meer dan 25.000 inwoners worden jaarlijks bij ministeriële regeling vastgesteld.

B. Beleidsmatig indammen herverdeeleffecten

     Gebruik van een objectief verdeelmodel in plaats van een model gebaseerd op historische lasten leidt tot herverdeeleffecten. Een herverdeeleffect is gedefinieerd als het verschil tussen het objectief budgetaandeel en het historisch budgetaandeel. Van herverdeeleffecten kan derhalve alleen sprake zijn bij gemeenten die via het objectief verdeelmodel worden gebudgetteerd. Dit betreft dus de grote gemeenten en in beperkte mate de middelgrote gemeenten.
     Herverdeeleffecten zijn ook beoogd: gemeenten die goed presteren, worden hiervoor beloond en gemeenten die het minder goed doen, voelen de financiële gevolgen hiervan.

     De ex-ante-inperking van de herverdeeleffecten is op maximaal 7,5% bepaald:
- Voor gemeenten met een herverdeeleffect groter dan 10% is de grenswaarde 7,5%.
- Voor gemeenten met een herverdeeleffect tussen 5% en 10% is de grenswaarde gelijk aan 5% plus de helft van het verschil tussen het herverdeeleffect en 5%.
- Voor gemeenten met een herverdeeleffect kleiner dan 5% is de grenswaarde 5%.
     Dit betekent dat het verschil tussen het historische aandeel en het objectieve aandeel van een gemeente in het budget (in absolute zin) niet groter mag zijn dan de grenswaarde maal het objectieve aandeel. Voor gemeenten waar dat verschil groter is, wordt het objectieve budgetaandeel naar boven of naar beneden bijgesteld zodat wel aan deze randvoorwaarde voldaan wordt. Deze aanpassing geschiedt met behulp van een algoritme zodat ook na deze rekenslag nog steeds 100% van het macrobudget verdeeld wordt.

NOTA  VAN  TOELICHTING
[16 augustus 2006]

Inleiding

     In het onderhavige besluit worden regels gesteld ten aanzien van de volgende onderdelen van de Wet werk en bijstand (Wwb):
- berekening van de verschillende onderdelen van het inkomensdeel (artikel 69, tweede en derde lid, Wwb);
- taak van de toetsingscommissie, voorwaarden waaronder een verzoek bij de toetsingscommissie kan worden ingediend alsmede criteria op grond waarvan de toetsingscommissie een verzoek beoordeelt (artikel 73, derde lid, en artikel 74, derde lid, Wwb);
- berekening van het werkdeel (artikel 69, tweede lid, Wwb);
- terugvordering van het overschot van het werkdeel (meeneemregeling) (artikel 70, derde lid, Wwb);
- uitvoering van de Wwb ten aanzien van personen die niet beschikken over een adres als bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (artikel 40, eerste lid, Wwb).
     Ten slotte wordt het Besluit uitkeringen gemeenten Ioaw en Ioaz in technische zin aangepast.

Onderhoudstraject

     Ten behoeve van het onderhoud van de verdeelmodellen is een onderhoudstraject ontwikkeld. Doelstelling van onderhoud is de kwaliteit van de verdeelmodellen Wwb te waarborgen en zo mogelijk te verbeteren. Het onderhoudstraject biedt gemeenten en parlement de garantie dat extreme uitkomsten van de verdeelmodellen onderzocht en bekeken worden en daarmee dat de uitkomsten voor gemeenten beter herkenbaar zijn.
     De suggesties van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en van gemeenten zijn gebruikt als uitgangspunt voor de analyses die gedaan zijn in het kader van het onderhoudstraject gericht op 2007. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft vele externen betrokken bij het onderhoudstraject. De Werkgroep onderhoudstraject verdeelmodellen Wwb 2007 heeft geadviseerd over de opzet en uitvoering van het onderzoek. In deze werkgroep zaten vertegenwoordigers van zes individuele gemeenten, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de landelijke vereniging van leidinggevenden bij Nederlandse overheidsorganisaties op het terrein van werk, inkomen en zorg (Divosa), het ministerie van Financiën, het ministerie van Binnenlandse Zaken, het ministerie van Economische Zaken, de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv), het Centraal bureau voor de statistiek (CBS) en het ministerie van SZW. Onderzoekers van onderzoeksbureau SEOR hebben de werkgroep technisch geadviseerd. Daarnaast zijn elf belangstellende gemeenten uitgenodigd om deel te nemen in een panel van meelezers. Deze elf gemeenten hebben de concept-rapportages ontvangen. Het ministerie van SZW heeft hun commentaar doorgeleid naar de onderzoekers. Ten slotte heeft het ministerie van SZW met speciale nieuwsbrieven alle gemeenten tussentijds geïnformeerd over de voortgang van het onderhoudstraject en hen uitgenodigd om reacties te geven. Op deze wijze is de expertise van alle relevante partijen benut.
     Over zijn voorstellen heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestuurlijk overleg met de VNG gevoerd, alvorens ze aan de Tweede Kamer aan te bieden. De Rfv heeft positief geadviseerd over de voorstellen (Kamerstukken II 2005-2006, 30 545, nr. 1, bijlage 1, nr. 30 545-2). De Kamer heeft op 21 juni 2006 een algemeen overleg gevoerd met de staatssecretaris. De uitkomsten van dat algemeen overleg hebben hun beslag gevonden in het onderhavige besluit.

Wijzigingen ten opzichte van 2006

- Verdeling werkdeel (W-deel) behoeft geen wijziging ten opzichte van 2006.
- Verdeling inkomensdeel (I-deel) wordt in beperkte mate aangepast ten opzichte van 2006.
- Vaststellingsmoment kan in september blijven; actualisatie verdeling heeft plaats in mei. Deze laatste procedure heeft geen gevolgen voor het besluit, maar zal gepubliceerd worden in de Staatscourant.
     Deze wijzigingen en de eventuele gevolgen voor de regelgeving worden hieronder nader toegelicht.
     Met dit besluit beoogt de regering meer rust te bieden rond de bepaling van de omvang van de gemeentelijke budgetten. De aanpassingen voor 2007 zijn gunstig voor de stabiliteit van de budgetten en daarmee ook voor de gemeentelijke financiële huishouding, omdat de gevolgen van de financieringssystematiek voor gemeenten beter voorspelbaar worden. Bij gemeenten bestaat grote behoefte aan meer stabiliteit. De afgelopen jaren zijn gemeenten geconfronteerd met forse aanpassingen van hun budgetten, zowel over de jaren heen als binnen een jaar. De aanpassingen over de jaren heen hielden verband met het overgangsregime dat is gehanteerd bij de invoering van het verdeelmodel I-deel via het afbouwen van de historische verdeling. Daarnaast vloeiden aanpassingen voort uit de aanpassingen van de objectieve verdeelsleutel die de afgelopen jaren met de Kamer zijn afgesproken. De aanpassingen binnen een jaar hielden verband met de noodzakelijke aanpassingen van het macrobudget en daarnaast met de actualisatie van de verdeelkenmerken waarover met de Kamer afspraken zijn gemaakt om aan de problematiek van groeigemeenten tegemoet te komen.
     Overigens kan vastgesteld worden dat er de afgelopen jaren sprake is geweest van een deugdelijke werking van de financieringssystematiek. Dat kan afgeleid worden uit het beperkte beroep dat gedaan is op een aanvullende uitkering bij de toetsingscommissie.

Toekomstige ontwikkelingen

     Onderhoud is een voortdurende activiteit.
     Het onderhoudstraject 2007 heeft voor het I-deel een aantal suggesties opgeleverd voor nader onderzoek naar de aanpassing van bestaande verdeelmaatstaven of toevoeging van nieuwe verdeelmaatstaven. Concreet zijn de volgende verdeelmaatstaven genoemd: Verslavingsproblematiek (nieuw), Arbeidsongeschikten (verfijnen), Industrieel verleden (nieuw), Segregatie/Achterstand (nieuw), Banen handel en horeca (aanpassen), Allochtonen (aanpassen), Studenten (nieuw), Krimp van het inwonertal (nieuw) en tot slot het vervangen van de economische maatstaven die gemeten worden op regionaal niveau (COROP-niveau) door economische maatstaven die betrekking hebben op de directe omgeving van de gemeente. Deze suggesties worden betrokken in het onderhoudstraject 2008 dat in september 2006 van start zal gaan.
     Daarnaast zijn de verklaarbaarheid en de herkenbaarheid van de uitkomsten voor gemeenten heel belangrijk. Met de VNG is afgesproken dat ik zal zoeken naar een goede norm voor de uitvoering, waaraan de kwaliteit van het verdeelmodel getoetst kan worden. Nu we enkele jaren ervaring hebben met de financieringssystematiek van de Wwb en de beschikking krijgen over meer informatie over de uitvoeringspraktijk, zijn daar ook meer mogelijkheden voor. In het kader van het plausibiliteitsonderzoek dat komend jaar uitgevoerd zal worden, zal dit opgepakt worden.
     Voor de ontwikkeling van het W-deel is het onderhoud voorlopig beperkt van aard. Gezien de doelstelling van dit budget (en de verdeling ervan) is het van belang dat het blijft aansluiten bij de reïntegratiebehoefte. De (verdeling van de) reïntegratiebehoefte van gemeenten is onder de Wwb wellicht anders dan vóór invoering van de Wwb het geval was. Deze veronderstelling kan eerst worden getoetst als voldoende ervaringsgegevens beschikbaar zijn. Dat zal naar verwachting het geval zijn voor het onderhoudstraject 2009.

Inkomensdeel  Wwb  2007

1. Macrobudget inkomensdeel Wwb

     Het macrobudget inkomensdeel Wwb 2007 is opgebouwd uit twee delen:
1. macrobudget voor personen tot 65 jaar;
2. macrobudget voor de categorie 65 jaar of ouder met al dan niet gedeeltelijke bijstandsuitkering.
     Het macrobudget als geheel is toereikend om in de kosten van de geraamde bijstandsuitkeringen te voorzien. De wijze waarop de hoogte van het macrobudget wordt bepaald, is vastgelegd in de wet zelf. Een uitgebreide beschrijving van de werkwijze die gevolgd wordt, is toegezonden aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2003-2004, 28 870, nr. 117). Dit besluit regelt de verdeling van het macrobudget.

2. Verdeelsystematiek inkomensdeel Wwb

2.1. Verdeelsystematiek deel macrobudget voor personen tot aan 65 jaar

     In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Wwb is aangegeven dat het de bedoeling is om (voor de grotere gemeenten) het budget voor het inkomensdeel te verdelen op basis van een objectief verdeelmodel. Gemeenten ontvangen dan middelen voor de bekostiging van genoemde uitkeringen op grond van een set objectieve, niet of slechts in beperkte mate door gemeenten te beïnvloeden kenmerken. Deze wijze van verdeling doet het meeste recht aan het uitgangspunt dat gemeenten die een relatief goed beleid voeren hiervoor in financieel opzicht worden beloond.
     In de periode vanaf 2004 is jaarlijks het deel dat objectief verdeeld wordt, toegenomen. Tot 2006 werd een deel nog historisch verdeeld.
     Vanaf 2007 geldt de volgende verdeelsystematiek:
1. Voor gemeenten met 30 000 inwoners of minder wordt de uitkering voor jaar t ¹ volledig gebaseerd op het historisch aandeel [t-3].
2. Voor gemeenten met 40 000 inwoners of meer wordt de uitkering voor jaar t volledig gebaseerd op het objectief verdeelmodel.
3. Voor gemeenten tussen 30 000 en 40 000 inwoners wordt, afhankelijk van het aantal inwoners, een glijdende schaal tussen de historische en objectieve verdeelgrondslag gebruikt. Naarmate het inwonertal dichter bij 30 000 inwoners ligt, nadert het deel van de uitkering dat gebaseerd is op het historische aandeel [t-3] de 100%. Omgekeerd geldt dat naarmate het inwonertal dichter bij 40 000 inwoners ligt het deel van de uitkering dat gebaseerd is op het objectief verdeelmodel de 100% nadert.
     Voorlopig worden de uitkeringen van kleine gemeenten (30 000 inwoners of minder) niet berekend aan de hand van het objectief verdeelmodel. Toepassing van het objectief verdeelmodel voor deze gemeenten levert tot nu toe onbevredigende resultaten op in termen van ex-anteherverdeeleffecten. Overigens wordt niet uitgesloten dat op termijn ook voor de kleinere gemeenten overgeschakeld kan worden op een (gedeeltelijke) objectieve verdeling.
     De in onderhavig besluit genoemde peildata van de rekengegevens gelden voor het voorlopige budget. Dit voorlopige budget wordt vastgesteld vóór 1 oktober van het jaar voorafgaand aan het budgetjaar. Op grond van artikel 71 van de Wwb heeft de minister de bevoegdheid om bij de bepaling van het definitieve budget (in september of oktober van het budgetjaar) actuelere gegevens te gebruiken. Als hij van deze bevoegdheid gebruik maakt, wordt dit via de Staatscourant bekendgemaakt.

1. Hierbij staat t voor het uitvoeringsjaar, t-3 is dan drie jaar eerder dan het uitvoeringsjaar.

Berekening historische grondslag voor de uitkering

     Voor het deel van de uitkering dat wordt gebaseerd op het historisch aandeel wordt gebruik gemaakt van het aandeel dat een gemeente in [t-3] had in de totale uitgaven aan uitkeringen verstrekt op grond van de Wwb. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het financieel beeld bij het verslag over de uitvoering (Vodu) over [t-3]. Dit aandeel wordt gecorrigeerd voor de ontwikkeling van het aantal huishoudens van 15 jaar of ouder in de periode van [t-3] tot [t-2]. Hiermee wordt bereikt dat rekening wordt gehouden met de autonome groei in de bijstandsuitgaven als gevolg van een meer dan evenredige toename van de bevolkingsomvang in bepaalde gemeenten.

Berekening objectieve grondslag voor de uitkering

     Voor het deel van de uitkering dat wordt gebaseerd op objectieve kenmerken wordt gebruik gemaakt van het objectieve verdeelmodel dat in bijlage 2 is opgenomen.
     Met de leveranciers (met name het CBS) zijn afspraken gemaakt betreffende het verstrekken van de gegevens die nodig zijn voor het bepalen van het deel van de uitkering dat gemeenten ontvangen op grond van het objectieve verdeelmodel. In bijlage 2 bij dit besluit is een schema opgenomen waarin de data zijn omschreven die als objectieve factoren worden aangemerkt met vermelding van de leverancier en de data waarop de gegevens zijn gemeten (peildata). Indien na een peildatum een gemeente wordt heringedeeld, dan zal het ministerie van SZW het aantal eenheden van de betreffende verdeelmaatstaf voor de nieuwe gemeente (her)berekenen op basis van de gegevens die bekend zijn van de gemeenten die bij de herindeling zijn betrokken. Mocht een gemeente met ingang van het budgetjaar worden heringedeeld nadat de budgetten definitief zijn vastgesteld, dan zal achteraf het budget voor de nieuwe gemeente worden vastgesteld.

Glijdende schaal historisch/objectief voor gemeenten tussen 30 000 en 40 000 inwoners

     Door het hanteren van een glijdende schaal wordt bewerkstelligd dat er sprake is van een geleidelijke overgang van een verdeling op historische grondslag naar een verdeling op basis van objectieve kenmerken. Daarmee wordt voorkomen dat gemeenten van het ene op het andere jaar geconfronteerd worden met forse wijzigingen in de omvang van hun uitkering als gevolg van mutaties in de omvang van de bevolking van 20 jaar of ouder.

2.2. Verdeelsystematiek deel macrobudget voor categorie 65 jaar of ouder met al dan niet gedeeltelijke bijstandsuitkering

     Verdeling van het macrobudget voor 65-plussers geschiedt op basis van de maatstaf "historische bijstandslasten 65 jaar of ouder". Voor het uitvoeringsjaar is gewerkt met het aandeel van een gemeente in de totale lasten van gemeenten van het uitvoeringsjaar [t-3]. Bij de vaststelling van deze kosten wordt gebruik gemaakt van het Vodu.

3. Het objectief verdeelmodel

     Bij de verdeling van het macrobudget voor personen tot 65 jaar wordt gebruik gemaakt van het objectief verdeelmodel dat is opgenomen in bijlage 2 bij dit besluit. Voor een technische beschrijving van het model wordt verwezen naar deze bijlage.
     Het verdeelmodel inkomensdeel beoogt zoveel mogelijk aan te sluiten bij de onvermijdelijke uitkeringslasten voor gemeenten. Dit wordt bereikt door te verdelen aan de hand van een set objectieve, niet door de gemeente te beïnvloeden, variabelen.
     Verdelen gaat gepaard met herverdeeleffecten. Onder herverdeeleffecten wordt verstaan het verschil tussen budget en feitelijke uitgaven. Herverdeeleffecten zijn ook beoogd: gemeenten die goed presteren, worden hiervoor beloond en gemeenten die het minder goed doen, voelen de financiële gevolgen hiervan.
     In het kader van het onderhoudstraject is een onderzoek gedaan, waarbij diverse analyses zijn uitgevoerd.
     De analyses hadden betrekking op:
- Samenwerkingsverbanden: welke effecten hebben samenwerkingsverbanden op het verdeelmodel?
- Compartimentering macrobudget: wat is het effect van de compartimentering en is een andere systematiek mogelijk?
- Kleine gemeenten: kan het objectief verdeelmodel uitgebreid worden naar kleinere gemeenten?
- Verdeelkenmerken: kunnen de verdeelkenmerken verder verbeterd worden?
     Daarnaast is onderzoek gedaan naar de financiële resultaten van gemeenten in de afgelopen jaren en naar de gevolgen van de volumeontwikkeling in de G4 [de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, red.] voor de overige gemeenten.
     Tot slot is een voorstel ontwikkeld voor twee varianten voor het verdeelmodel 2007.
     Uit de analyses (Kamerstukken II 2005-2006, 30 545, nr. 1) blijkt dat op dit moment geen vergaande verbeteringen van het verdeelmodel gevonden kunnen worden, wel blijken nog kleine/beperkte verbeteringen mogelijk. Voor 2007 geldt het volgende:
- In 2007 zal model APE2007 worden toegepast bij de verdeling van het I-deel.
- Model APE2007 bevat dezelfde objectieve verdeelmaatstaven als het verdeelmodel voor 2006. Het verschil is dat bij de bepaling van de gewichten de gezamenlijk gebudgetteerde samenwerkingsverbanden buiten beschouwing zijn gelaten. Doordat dit model nauwelijks afwijkt van het model 2006, heeft het als voordeel dat het effect voor de budgetten grotendeels stabiel is.
- De gewichten van de verdeelkenmerken van model APE2007 zijn herijkt op basis van de gemeentelijke uitgaven in 2004. De gewichten van de maatstaven in bijlage 2 ondergaan hierdoor een wijziging.
- De herverdeeleffecten zullen bij de verdeling voor 2007 op dezelfde wijze ingeperkt worden als in 2006 (zie paragraaf 4).
- Vanaf 2007 wordt het macrobudget niet meer vooraf opgesplitst in drie compartimenten, maar direct verdeeld over de gemeenten.
- De groep gemeenten die volledig objectief bekostigd wordt, wordt uitgebreid naar gemeenten met meer dan 40 000 inwoners.

Advies Raad voor de financiële verhoudingen

     De Rfv heeft op 25 april 2006 advies uitgebracht over het verdeelmodel I-deel. Daaruit blijkt het volgende:
- De Rfv is tegenstander van al te vluchtige aanpassingen in het verdeelmodel, omdat dit het vertrouwen in het objectief verdeelmodel ondermijnt. Daarbij wordt aangetekend dat het in de rede ligt te verwachten dat de effecten van de Wwb op de gemeentelijke uitvoeringspraktijk pas duidelijk worden wanneer het verdeelmodel gebaseerd is op uitvoeringsgegevens over het jaar 2005. In dat licht acht de Rfv nu enige rust op zijn plaats.
- De Rfv stelt vast dat de beide voorliggende modellen (APE2007 en Wwb2007) geen wezenlijke verbeteringen inhouden. Alles afwegende heeft de Rfv een voorkeur voor model APE2007 als verdeelmodel. Deze voorkeur wordt ingegeven door inhoudelijke en technische overwegingen. De relatie tussen bijstandsuitgaven en achterstandswijken acht de Rfv indirect. Ook twijfelt hij of de dynamiek van deze achterstandswijkindicator recht doet aan de gewenste dynamiek van het objectieve verdeelmodel.
- De Rfv acht de uitbreiding van de groep gemeenten waarvoor het budget volledig objectief wordt bepaald tot gemeenten met 40 000 inwoners of meer verantwoord en passend binnen de gewenste ontwikkelingen naar een zo groot mogelijk bereik van het objectieve verdeelmodel.
- Ook het opheffen van de compartimentering draagt daar aan bij. Door vanaf 2007 het macrobudget niet meer vooraf in drie compartimenten op te splitsen, maar direct te verdelen, wordt de verdeelsystematiek transparanter.
- De Rfv hecht groot belang aan de plausibiliteit van de herverdeeleffecten van het verdeelmodel. Daarbij merkt de Rfv op dat de gevolgen van de budgettering op de uitvoeringspraktijk nog "uittrillen". De Rfv geeft aan dat het in de rede ligt te verwachten dat de effecten van de Wwb op de gemeentelijke uitvoeringspraktijk pas over het jaar 2005 duidelijk zichtbaar gaan worden. De Rfv acht het daarom van groot belang de werking van het verdeelmodel in relatie tot de feitelijke ontwikkelingen te blijven volgen. Verwacht mag worden dat als gevolg van de financiële prikkel verschillen in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk steeds minder een verklaring kunnen bieden voor het optreden van herverdeeleffecten; gemeenten met vergelijkbare uitvoeringskenmerken moeten vergelijkbaar scoren op herverdeeleffecten. In zoverre dat niet het geval is, zou dat duiden op een inconsistent model.
     De Staatssecretaris van SZW deelt de analyse van de Rfv. Bij de uiteindelijke voorstellen is rekening gehouden met de advisering van de Rfv. Het komend jaar zal een plausibiliteitsonderzoek worden uitgevoerd, waarbij - in lijn met het advies van de Rfv - de ervaringen met de financieringssystematiek in 2004 en met name 2005 betrokken zullen worden.

4. Beleidsmatig indammen herverdeeleffecten

     Modelsimulaties met het objectief verdeelmodel tonen een beeld van ex-anteherverdeeleffecten dat voor het merendeel van de gemeenten conform verwachtingen is. Voor sommige gemeenten geldt dat de uitkomsten nader onderzoek vergen. Voor het jaar 2004 is besloten om bij de toepassing van het objectief verdeelmodel buiten het model om een grens te hanteren ter indamming van al te grote - zowel positieve als negatieve - uitschieters van ex-anteherverdeeleffecten. Deze grens is beleidsmatig aanvankelijk vastgesteld op (in absolute zin) 10%.
     Na overleg met de Tweede Kamer is dit voor 2006 als volgt bepaald. Herverdeeleffecten van meer dan 10% worden afgetopt op 7,5%. Tussen 5 en 10% worden de herverdeeleffecten voor de helft afgetopt. De andere helft komt voor rekening van de gemeente.
     Voorbeeld: de gemeente X heeft een herverdeeleffect van 8%. Na ex-ante-inperking wordt dit 5% + 0,5 * (8 - 5)% = 6,5%.
     De verdere ontwikkeling van de ex-ante-inperking wordt in overleg met het parlement bepaald.
     De veronderstelling die hierbij gehanteerd wordt is dat vanaf de grens voor ex-ante-inperking de statistische eigenschappen van het objectief verdeelmodel een meer dan evenredige invloed hebben op de omvang van de herverdeeleffecten. Ofwel, een ex-anteherverdeeleffect buiten deze grens kan in redelijkheid niet volledig worden toegeschreven aan het gevoerde gemeentebeleid. In de praktijk betekent de ex-ante-inperking dat het verschil tussen de objectieve en de historische budgetaandelen die worden gebruikt in de berekening van het budget voor een individuele gemeente niet meer dan 7,5% mag bedragen van het objectieve budgetaandeel. Voor gemeenten waar dat verschil op grond van de uitkomsten van het objectief verdeelmodel groter is, wordt het objectieve budgetaandeel naar boven of naar beneden bijgesteld zodat wel aan deze randvoorwaarde wordt voldaan.

5. Aanvullende uitkering en toetsingscommissie

     Indien een gemeente een budgettekort heeft dat groter is dan de eigenrisicodrempel, kan het college van burgemeester en wethouders een verzoek om een aanvullende uitkering indienen bij de toetsingscommissie, bedoeld in artikel 73 Wwb. De toekenning van een aanvullende uitkering geschiedt niet automatisch, maar uitsluitend op verzoek van het college en nadat is vastgesteld dat het verzoek aan alle geldende eisen voldoet. Een aanvraag en de beslissing daarop reiken overigens niet verder dan één uitvoeringsjaar. Indien de gemeente na toekenning meent dat zij in het navolgende jaar ook in aanmerking komt voor een aanvullend budget, dient het college hiertoe een nieuw verzoek in te dienen.

Voorwaarden voor een aanvullende uitkering

     De voorwaarden waaronder een gemeente in aanmerking komt voor een aanvullende uitkering zijn in beginsel als volgt:
a. er moet voldaan zijn aan de bij ministeriële regeling te stellen vormvoorschriften;
b. de gemaakte kosten moeten het verstrekte budget voor het inkomensdeel met minimaal 10% overstijgen;
c. er moet sprake zijn van een uitzonderlijke situatie op de arbeidsmarkt;
d. het tekort mag niet het gevolg zijn van de door het college of de gemeenteraad gemaakte keuzes in beleid en uitvoering, noch van een onrechtmatige uitvoering van de wet.
     De onder a bedoelde vormvoorschriften hebben betrekking op de bescheiden die de gemeente bij het verzoek om aanvullende uitkering moet voegen, opdat de toetsingscommissie dat verzoek op al z’n merites kan beoordelen. Uit oogpunt van rechtszekerheid is het wenselijk deze vormvoorschriften bij ministeriële regeling vast te leggen.
     De onder c en d genoemde voorwaarden beogen te bewerkstelligen dat een aanvullende uitkering alleen wordt verstrekt voor gevallen waarin de overschrijding van de eigenrisicodrempel wordt veroorzaakt door omstandigheden die de gemeente, in het kader van de uitvoering van de Wwb, niet kon beïnvloeden en waarmee bij de vaststelling van het gemeentebudget geen rekening kon worden gehouden. De beoordeling of wordt voldaan aan de onder c en d genoemde voorwaarden is gerelateerd aan de Wwb. Dit betekent onder meer dat niet beoordeeld wordt of de gemeente wel voldoende heeft gedaan om de lokale werkgelegenheid optimaal te bevorderen door bijvoorbeeld de aanleg van een bedrijvenpark of het verbeteren van de infrastructuur en dergelijke. Bij ministeriële regeling kan voor gemeenten tot maximaal 40 000 inwoners worden overgegaan tot een afwijkende invulling van de onder d genoemde voorwaarde. De reden hiervoor is gebaseerd op de veronderstelling dat voor deze categorie gemeenten met name de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt als veroorzaker van een optredend budgettekort kunnen worden aangewezen dan wel dat het arbeidsmarktcriterium bij de kleinste gemeenten te zeer door toevalligheden kan worden bepaald.

Hoogte van de aanvullende uitkering

     De hoogte van de aanvullende uitkering is geregeld in artikel 10, tweede lid, van dit besluit. Komt een gemeente in aanmerking voor een aanvullende uitkering, dan is de hoogte daarvan gelijk aan het verschil tussen de werkelijke nettobijstandsuitkeringslasten en 110% van de toegekende uitkering inkomensdeel. De werkelijke nettobijstandsuitkeringslasten staan gelijk aan het saldo van uitgaven en inkomsten.

Taak van de toetsingscommissie

     De toetsingscommissie heeft tot taak om, ten behoeve van de Minister van SZW, een oordeel te vellen over de vraag of een verzoek om een aanvullende uitkering voor de tekortgemeente gehonoreerd dient te worden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen vormvoorschriften en inhoudelijke beoordelingscriteria. De werkwijze van de toetsingscommissie moet bijdragen aan het karakter van de aanvullende uitkering als vangnet voor een gemeente die in een begrotingsjaar te maken heeft gehad met een uitzonderlijke situatie, waarmee bij de vaststelling van het budget voor het inkomensdeel voor die gemeente geen rekening kon worden gehouden.
     In eerste aanleg beoordeelt de toetsingscommissie of het verzoek van de gemeente voldoet aan de vormvoorschriften, zoals die bij ministeriële regeling zullen worden vastgesteld. Nadat de toetsingscommissie heeft vastgesteld dat het verzoek binnen de - eveneens bij ministeriële regeling te bepalen - fatale termijn is ingediend en dat aan alle overige vormvoorschriften wordt voldaan, gaat de toetsingscommissie over tot de inhoudelijke toetsing. De toetsingscommissie beoordeelt hierbij of voldaan wordt aan de hierboven genoemde voorwaarden b tot en met d.

Oordeelsvorming door en beoordelingsruimte van de toetsingscommissie

     De toetsingscommissie beoordeelt kritisch en strikt of voldaan wordt aan alle geldende voorwaarden voor de aanvullende uitkering. Hierbij is de toetsingscommissie niet bevoegd om eigenstandig de bij wet- en regelgeving vastgestelde voorwaarden uit te breiden of te beperken. Zij beoordeelt op basis van de feitelijke situatie of aan alle voorwaarden wordt voldaan. Het kan gaan om de lokale reïntegratieactiviteiten of fraudeaanpak, maar ook om de manier waarop de gemeente gebruikt maakt van wettelijke bevoegdheden en andere, in de specifieke casus relevante uitvoeringsaspecten die van invloed zijn of kunnen zijn op het budgettekort. De toetsingscommissie betrekt aldus in haar oordeel ook de inspanningen van de gemeente om niet boven de risicodrempel uit te komen.
     De toetsingscommissie draagt er zorg voor dat gelijke gevallen gelijk worden behandeld en dat, wanneer het geen gelijke gevallen betreft, sprake is van een gelijkwaardige behandeling in de geest van de wet.
     De beoordeling van de overschrijding van de eigenrisicodrempel geschiedt op basis van het verzoek en de daarbij over te leggen verantwoordingsdocumenten.
     Of sprake is van een uitzonderlijke situatie op de arbeidsmarkt wordt beoordeeld op basis van een bij ministeriële regeling nader in te vullen criterium. De vaststelling van dit criterium beoogt te bewerkstelligen dat de toetsingscommissie, in situaties waarin aan het criterium wordt voldaan, zonder nader onderzoek tot een uitzonderlijke situatie op de arbeidsmarkt kan concluderen. Indien de gemeente niet aan dat criterium voldoet, bestaat gerede twijfel of sprake is van een uitzonderlijke situatie; een analyse door de toetsingscommissie van de achterliggende oorzaken van het budgettekort dient in deze situatie de doorslag te geven. Hierbij heeft de toetsingscommissie de mogelijkheid om bij de beoordeling van de scores van de tekortgemeente een vergelijking te maken met andere gemeenten in hetzelfde CWI-gebied.
     De wijze waarop de toetsingscommissie het gemeentelijk beleid en de uitvoering beoordeelt, geschiedt zodanig dat daarvan geen normerende en daardoor de gemeentelijke beleidsvrijheid inperkende werking uit gaat. Ten aanzien van de onrechtmatige uitvoering van de wet is het proportionaliteitsbeginsel van toepassing. Het is aan de toetsingscommissie, in voorkomende gevallen, te oordelen op welke wijze toepassing dient te worden gegeven aan dit beginsel. Indien de minister de gemeente, wegens een geconstateerde ernstige tekortkoming, een aanwijzing heeft gegeven als bedoeld in artikel 76, derde lid, Wwb, bestaat overigens geen recht op een aanvullende uitkering.

Advies aan de Minister van SZW

     Een positief advies bevat een berekening van de hoogte van de aanvullende uitkering. Een negatief advies bevat de overwegingen die de afwijzing van het verzoek rechtvaardigen.
     Indien de toetsingscommissie voornemens is de minister negatief te adviseren over het ingediende verzoek, stelt zij de tekortgemeente in de gelegenheid hierop haar zienswijze naar voren te brengen. Maakt de gemeente gebruik van deze mogelijkheid, dan voegt de toetsingscommissie de zienswijze van de gemeente bij haar negatieve advies aan de minister.

Oordeel IWI

     De minister laat zich bij een beroep op een aanvulling van de uitkering op het inkomensdeel door een gemeente adviseren door de toetsingscommissie. Tevens betrekt hij daarbij het oordeel van de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) over de uitvoering van deze wet door de betreffende gemeente.
     Het oordeel van de Inspectie heeft betrekking op uitvoering en prestaties op het terrein van reïntegratie en handhaving (rechtmatig en doelbereik van de gemeentelijke uitvoering). IWI baseert haar oordeel zoveel mogelijk op bij de Minister van SZW beschikbare gegevens. Alleen indien dat noodzakelijk is om tot een oordeel te komen, is aanvullende gegevensuitvraag en/of onderzoek aan de orde.
     Zo kan IWI onder meer beoordelen hoe de gemeente de wettelijke bevoegdheden, bijvoorbeeld inzake terugvordering, heeft gebruikt. Ook kan IWI zich een oordeel vormen over de inhoud en uitvoering van de verordeningen als bedoeld in artikel 8 van de Wwb:
- het ondersteunen bij arbeidsinschakeling en het aanbieden van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling, bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, Wwb. Hier zal tevens aandacht uitgaan naar de mate waarin de gemeente meer heeft uitgegeven dan het toegekende budget werkdeel Wwb;
- het verlagen van de algemene bijstand, bedoeld in artikel 18, tweede lid, Wwb;
- het verhogen en verlagen van de norm, bedoeld in artikel 30 Wwb.

Beslissing op verzoek door Minister van SZW

     Het verzoek om een aanvullende uitkering wordt weliswaar ingediend bij de toetsingscommissie, maar de beslissing op dat verzoek wordt genomen door de Minister van SZW. De minister betrekt bij zijn beslissing, naast het oordeel van de toetsingscommissie, het oordeel van IWI over de uitvoering van de Wwb.
     Op advies van de toetsingscommissie beoordeelt de Minister van SZW marginaal of de inspanning van de gemeente om haar budgettekort terug te dringen, gelet op haar probleemanalyse, als passend kan worden aangemerkt.
     De Minister van SZW wijst het verzoek af, indien:
- de ontstane situatie het gevolg is van het handelen van de gemeente;
- hij de betreffende gemeente een aanwijzing heeft gegeven wegens ernstige tekortkomingen.
     Het advies van de toetsingscommissie is niet bindend. De Minister van SZW komt derhalve tot een eigenstandig oordeel. Zoals bij de parlementaire behandeling van de Wwb ¹ is aangegeven, wijkt de minister slechts met redenen omkleed af van het advies van de toetsingscommissie. De reden waarom de minister afwijkt van het advies van de toetsingscommissie moet gelegen zijn in een van de volgende omstandigheden:
- het advies van de toetsingscommissie is niet in overeenstemming met de wettelijke voorwaarden voor een aanvullende uitkering tot stand gekomen;
- het advies van de toetsingscommissie is weliswaar in overeenstemming met de wettelijke voorwaarden voor een aanvullende uitkering tot stand gekomen, maar bevat duidelijk herkenbaar één of meer onvolkomenheden.
     Tegen de beslissing van de minister staat bezwaar en beroep open op grond van de Algemene wet bestuursrecht.

1. Kamerstukken II 2002-2003, 28 870, nr. 13, blz. 97.

Relatie met de financieringssystematiek

     De toetsingscommissie heeft tot taak bij tekortgemeenten te kijken naar het gevoerde gemeentelijk beleid en naar het effect van de lokale arbeidsmarkt. Dat laat echter onverlet dat gemeenten ook tegen tekorten aan kunnen lopen als gevolg van imperfecties in de financieringssystematiek, i.c. de toepassing van het objectieve en het historische verdeelmodel. Voorlopig is gekozen voor een beleidsmatige indamming van ex-anteherverdeeleffecten. Daarnaast wordt via een onderhoudstraject jaarlijks nagegaan of de financieringssystematiek verbeterd kan worden. Derhalve zullen enkel tekorten die ontstaan door een uitzonderlijke ontwikkeling op de lokale arbeidsmarkt worden gecompenseerd, mits ook aan de andere voorwaarden voor de aanvullende uitkering wordt voldaan. Analyses van de toetsingscommissie zullen worden betrokken bij het jaarlijks onderhoudstraject van de financieringssystematiek.

Werkdeel  Wwb  2007

1. Doelgroep

     Op grond van artikel 69, eerste lid, onderdeel a, Wwb verstrekt het Rijk jaarlijks aan de gemeenten een uitkering voor de kosten van voorzieningen als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, Wwb. De doelgroep betreft personen met een algemene bijstandsuitkering, niet-uitkeringsgerechtigden en personen met een uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet.
     Met de Invoeringswet Wwb zijn de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (Ioaw) en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (Ioaz) gewijzigd. Artikel 34, eerste lid, Ioaz en artikel 34, eerste lid, Ioaw regelen dat de gemeente verantwoordelijk is voor het ondersteunen van personen die een uitkering ontvangen op grond van de Ioaz respectievelijk Ioaw bij de arbeidsinschakeling. Artikel 59i Ioaz en artikel 59e Ioaw regelen dat de kosten van deze voorzieningen ten laste komen van de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid, onderdeel a, Wwb.
     In artikel 14 van de Invoeringswet Wwb is verder geregeld dat de Wiw-dienstbetrekkingen, de Wiw-werkervaringsplaatsen en de ID-banen worden opgevat als voorzieningen als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, Wwb. Dit betekent dat de financiering van de lopende verplichtingen gesubsidieerde arbeid alsmede de inzet van voorzieningen gericht op reïntegratie naar reguliere arbeid ten laste kunnen komen van het macrobudget werkdeel Wwb.

2. Bestedingsrichting werkdeel Wwb

     Het werkdeel Wwb is bedoeld ter financiering van de ondersteuning bij de arbeidsinschakeling van personen uit de doelgroep als hierboven omschreven. De activiteiten dienen gericht te zijn op het aanbieden van een voorziening, waaronder begrepen sociale activering, gericht op arbeidsinschakeling.
     Op grond van artikel 69, eerste lid, onderdeel a, van de Wwb is geregeld dat uitvoeringskosten niet mogen worden gefinancierd ten laste van het werkdeel Wwb.

3. Macrobudget werkdeel Wwb

     De hoogte van het macrobudget voor jaar t is het bedrag zoals opgenomen in de begroting SZW die in september [t-1] aan het parlement wordt aangeboden.

4. Verdeelsystematiek werkdeel Wwb

     In de memorie van toelichting bij de Wwb is de verdeelsystematiek (structurele situatie en overgangsregime) kort beschreven. In afwijking van hetgeen is gesteld in de memorie van toelichting is het aldaar beschreven overgangsregime vanaf het uitvoeringsjaar 2006 van start gegaan.
     Het reïntegratiebudget biedt de gemeente middelen om haar bijstandscliënten aan het werk te helpen. Het verdeelmodel werkdeel beoogt zoveel mogelijk aan te sluiten bij de gemeentelijke behoefte aan reïntegratiemiddelen. Een gemeente met meer bijstandsgerechtigden zal een grotere behoefte hebben aan reïntegratiebudget. Door naar behoefte te verdelen, biedt het reïntegratiebudget gemeenten die het in het verleden minder goed gedaan hebben - en dus een tekort hebben op het inkomensbudget - de mogelijkheid om de situatie om te buigen. Zij hebben daardoor perspectief op een situatie waarin hun bijstandsuitgaven aansluiten bij het budget.
     Op basis van onderzoeken zijn vier varianten voor een verdeelmodel ontwikkeld en getoetst (Kamerstukken II 2004-2005, 28 870, nr. 131). Vervolgens is nog een aanpassing op één van de vier varianten (variant 2) ontwikkeld, waardoor meer rekening wordt gehouden met de zwaarte van de reïntegratietaak van grote steden: variant 2a (Kamerstukken II 2004-2005, 28 870, nr. 135). Bij deze variant wordt het budget verdeeld op basis van het aantal bijstandsgerechtigden en arbeidsmarktkenmerken.
     Deze variant sluit goed aan op de behoefte aan reïntegratiemiddelen, omdat rekening wordt gehouden met het aantal bijstandsgerechtigden. De omvang van de groep uitkeringsgerechtigden is een goede indicator voor de totale omvang van alle doelgroepen. Bovendien wordt via de arbeidsmarktkenmerken gecompenseerd voor de zwaarte van noodzakelijke trajecten, waardoor gemeenten die meer behoefte hebben aan zwaardere trajecten daarvoor ook gecompenseerd worden.
     Variant 2a heeft als grote voordeel dat deze variant - meer dan de andere ontwikkelde varianten - stimuleert tot uitstroom naar regulier werk en dat deze nauwelijks - minder dan de andere ontwikkelde varianten - gepaard zal gaan met extra administratieve lasten.
     De verdeling van het macrobudget over individuele gemeenten wordt bij variant 2a evenwichtiger dan in de huidige situatie; de verschillen tussen grote en kleine gemeenten worden minder groot.
     Daarom is bij de Kamerbehandeling van de voorstellen in 2005 variant 2a gekozen als objectief verdeelmodel voor het werkdeel Wwb. In dit verdeelmodel wordt het macrobudget werkdeel Wwb verdeeld op basis van het aantal bijstandgerechtigden en op basis van arbeidsmarktkenmerken (kwalitatieve discrepantie laaggeschoolde arbeid, omvang beroepsbevolking en volume WW-uitkeringen). Dit model is voor het eerst (gedeeltelijk) toegepast in 2006.
     In het kader van het onderhoudstraject is in 2005/2006 onderzocht wat de mogelijkheden zijn om in het objectief verdeelmodel explicieter rekening te houden met de zwaarte van de reïntegratietaak waarvoor de gemeente zich ziet gesteld. Zoals is toegezegd aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II 2004-2005, 28 870, nr. 142) is bezien of rekening kan worden gehouden met de mate waarin een gemeente met bijstandsgerechtigden met complexe problemen en met niet-uitkeringsgerechtigden te maken heeft. Daarbij is rekening gehouden met de door de Tweede Kamer genoemde groepen: personen zonder een startkwalificatie, personen met een taalachterstand, verslaafden, dak- en thuislozen en personen met een medische belemmering. Naast het onderzoek naar probleemgroepen is onderzocht of de arbeidsmarkt op een andere manier in het model kan worden opgenomen.
     De onderzoeksresultaten (Kamerstukken II 2005-2006, 30 545, nr. 1) hebben geen aanleiding gegeven het huidige verdeelmodel aan te passen. Dit geldt zowel voor het expliciet opnemen van probleemgroepen in het verdeelmodel als voor de manier waarop de arbeidsmarkt in het model zit.
     De verdeelkenmerken en gewichten van het objectief verdeelmodel voor 2007 veranderen niet ten opzicht van 2006. Wel wordt de verhouding tussen het deel van het budget dat met het objectief verdeelmodel wordt verdeeld en het deel dat op basis van historisch gronden wordt verdeeld, gewijzigd.
     Ten opzichte van 2006 wordt met het objectieve model een groter deel van het budget verdeeld. Daarmee wordt het ingezette overgangsregime voortgezet. In zes jaarlijkse stappen wordt het nieuwe verdeelmodel ingevoerd. In 2006 werd het budget voor 1/6 deel verdeeld volgens het nieuwe verdeelmodel en voor 5/6 deel volgens historische aandelen. In 2007 zal het budget voor 2/6 deel volgens het nieuwe verdeelmodel worden verdeeld, in 2008 voor 3/6 deel, in 2009 voor 4/6 deel en in 2010 voor 5/6 deel (in de tabel in bijlage 1 zijn deze breuken uitgedrukt in hele procenten). Vanaf 2011 zal dan uiteindelijk het budget volledig via het nieuwe verdeelmodel verdeeld gaan worden. Dit tijdpad was al eerder in het Besluit Wwb vastgelegd.
     Het verdeelmodel W-deel behoefde dus geen wijziging. De in onderhavig besluit opgenomen wijzigingen ten opzichte van het Besluit Wwb zijn van technische aard: ze betreffen deels de actualisatie van de peildata en deels het aanbrengen van consistentie in de wijze van formuleren van de formules.
     In bijlage 1 is de werkwijze vastgelegd.

Advies Raad voor de financiële verhoudingen

     De Rfv heeft op 1 mei 2006 advies uitgebracht over het verdeelmodel W-deel. Daaruit blijkt het volgende.
     De Rfv ziet geen aanleiding het huidige vrij eenvoudige verdeelmodel voor de reïntegratiemiddelen te herzien. De veronderstelling dat de omvang van de groep uitkeringsgerechtigden een goede indicator is voor de totale omvang van de gehele doelgroep acht de Rfv nog steeds plausibel. Een verdeling gebaseerd op specifieke groepen die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, levert gelet op de gewenste beleids- en bestedingsvrijheid van gemeenten geen enkel soulaas. Het is ondoelmatig en gaat gepaard met administratieve lasten, hetgeen haaks staat op het streven van het kabinet om deze lastendruk te verminderen. Door de verdeling te blijven baseren op actuele gegevens zal de verdeling ook blijven aansluiten bij de behoefte.

5. Meeneem- en voorschotregeling werkdeel

     In artikel 70, derde lid, Wwb is geregeld dat een positief verschil tussen de uitkering werkdeel en de rechtmatig gemaakte kosten - i.c. de nettobetalingen (saldo van uitgaven en inkomsten) en op basis van het kasstelsel - terugvloeit naar het Rijk. In de memorie van toelichting bij de Wwb is opgenomen dat de gemeente het overschot op het werkdeel tot een nader te regelen maximum mag meenemen naar het volgende begrotingsjaar, omdat niet alle lopende verplichtingen in het begrotingsjaar leiden tot kosten in hetzelfde begrotingsjaar. Een meeneemregeling biedt een bepaalde zekerheid dat gemeenten kosten die voortvloeien uit financiële verplichtingen die zijn aangegaan in het voorafgaande uitvoeringsjaar kunnen financieren. Daarnaast wenst het Rijk de gemeenten de mogelijkheid te bieden om in het lopend begrotingsjaar een voorschot te nemen op de middelen die in het komende begrotingsjaar zullen worden toegekend. Op deze wijze wordt de gemeente financieel in staat gesteld om te variëren in de beleidsinspanningen tussen de jaren.

Eenzelfde percentage voor meeneem- en voorschotregeling

     Bij de meeneemregeling van het scholings- en activeringsbudget op grond van de Wet inschakeling werkzoekenden hebben gemeenten vanwege ruime budgetoverschotten nooit gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot het nemen van een voorschot op het volgende begrotingsjaar. Bij deze regeling was er sprake van eenzelfde maximumpercentage dat gold voor zowel het meenemen naar een volgend jaar als het opnemen van een voorschot op het volgende jaar. Deze lijn wordt voortgezet in de Wwb. Er is voor gekozen om eenzelfde percentage vast te stellen voor zowel de meeneem- als de voorschotregeling vanwege de grote samenhang, het eenvoudig houden van de regeling en gelet op de dereguleringsdoelstelling.

Hoogte percentages meeneem- en voorschotregeling

- Het percentage van het budget [t] dat mag worden meegenomen naar het uitvoeringsjaar [t+1] is vastgesteld op 75% van het toegekende budget [t].
- Het percentage dat in het uitvoeringsjaar [t] mag worden onttrokken aan het budget [t+1] is vastgesteld op 75% van het toegekende budget [t].
     Hiermee is invulling gegeven aan de ingediende en door de Kamer aangenomen motie over de verruiming van de meeneemregeling (Kamerstukken II 2002-2003, 28 870, nr. 82). Motie nr. 82 betreft een meeneemregeling waarbij de gemeente wordt toegestaan om een budgetoverschot tot maximaal 25% van het toegekende budget voor een periode van drie jaar mee te nemen. Een dergelijke invulling is uitvoeringstechnisch niet te prefereren aangezien deze gepaard gaat met een verzwaring van de administratieve lasten voor gemeenten. Bovenstaande invulling kent geen administratieve lastenverzwaring en is qua strekking identiek aan de aangenomen motie.
     Voor de voorschotregeling geldt eenzelfde percentage. De grondslag voor het percentage van de voorschotregeling is het toegekende budget van het lopende uitvoeringsjaar. Dit biedt de gemeente de gelegenheid om bij het opstellen van de gemeentelijke begroting exact het maximale bedrag van de meeneemregeling te kunnen bepalen. Dit is niet het geval indien de grondslag voor het percentage zou worden gebaseerd op het budget voor het volgend uitvoeringsjaar aangezien dat budget op dat moment nog niet bekend is.
     Indien gemeenten zich niet of niet tijdig verantwoorden over de uitgaven met betrekking tot de uitkering voor het werkdeel, wordt de toegekende uitkering - blijkt uit artikel 3, derde lid - volledig teruggevorderd. De reden voor deze bepaling is dat de minister de uitkeringen vooraf vaststelt, waarna hij zonder een dergelijke bepaling geen titel heeft voor terugvordering van de uitkering als gemeenten zich niet verantwoorden over de bestedingen. Aangezien de minister met het oog op zijn eigen verantwoording aan het parlement over de bestede middelen over deze informatie moet kunnen beschikken, is het noodzakelijk dat gemeenten de informatie aanleveren, dan wel dat de uitkering kan worden teruggevorderd indien zij dit niet (tijdig) doen. Mocht gelet op alle omstandigheden volledige terugvordering naar het oordeel van de minister tot een onbillijkheid van overwegende aard leiden, dan kan de minister de terugvordering op een lager percentage vaststellen.

Adreslozen

     Artikel 40, eerste lid, Wwb regelt jegens welke gemeente de belanghebbende zijn aanspraak op bijstand geldend kan maken. Het eerste lid van dat artikel bevat tevens de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen dat de uitvoering van die wet ten aanzien van personen die niet beschikken over een adres als bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens geconcentreerd wordt bij een beperkt aantal bij die maatregel aan te wijzen gemeenten. Deze facultatief geformuleerde delegatiebepaling wordt hierbij ingevuld. Met ingang van 1 januari 1999 is het Besluit specifieke uitkeringen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en verslavingsbeleid in werking getreden. In de bijlage, onder A, van voornoemd besluit is een opsomming gegeven van gemeenten waaraan een uitkering voor maatschappelijke opvang wordt verstrekt.¹ Deze gemeenten worden ook aangewezen als gemeenten die bijstand verlenen aan adreslozen. Op deze manier vindt aansluiting plaats tussen enerzijds de maatschappelijke opvang van adreslozen en anderzijds de bijstandverlening.
     In artikel 11, tweede lid, van dit besluit is vastgelegd dat de bijstand wordt verleend door burgemeester en wethouders van de gemeente waar de adresloze zich op het moment van zijn aanvraag bevindt. Met deze opzet is een zeer feitelijk criterium gekozen. De bijstand aan de adresloze moet immers veelal snel en in ieder geval met beoordeling van de feitelijke toestand worden verleend.

1. Het betreft de volgende gemeenten: Alkmaar, Almelo, Almere, Amersfoort, Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Assen, Bergen op Zoom, Breda, Delft, Den Bosch, Den Haag, Den Helder, Deventer, Doetinchem, Dordrecht, Ede, Eindhoven, Emmen, Enschede, Gouda, Groningen, Haarlem, Heerlen, Helmond, Hilversum, Hoorn, Leeuwarden, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Oss, Purmerend, Rotterdam, Spijkenisse, Tilburg, Utrecht, Venlo, Vlaardingen, Vlissingen, Zaanstad en Zwolle, red.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H.A.L. van Hoof